Βραβείο Δάφνη Καρουάνα Γκαλίθια 2025: Στην πλατφόρμα «Follow the Money» για αποκάλυψη του «σκιώδους» στόλου της Ρωσίας

Η ερευνητική πλατφόρμα Follow the Money απέσπασε το Βραβείο Δημοσιογραφίας Δάφνη Καρουάνα Γκαλίθια (Daphne Caruana Galizia) 2025, για την έρευνα που αποκάλυψε τα κρυφά δίκτυα μέσω των οποίων η Ρωσία παρακάμπτει τις κυρώσεις στο εμπόριο πετρελαίου.

Η έρευνα, την οποία συντόνισε η ολλανδική πλατφόρμα σε συνεργασία με Μέσα Ενημέρωσης από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Νορβηγία, Ολλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο), έφερε στο φως πώς πλοιοκτήτες από δυτικές χώρες αποκόμισαν πάνω από 6 δισεκατομμύρια δολάρια από την πώληση 230 παλαιών δεξαμενόπλοιων στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας.

Η τελετή απονομής έλαβε χώρα στην αίθουσα Τύπου «Δάφνη Καρουάνα Γκαλίθια» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.

Παρούσες ήταν η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα (Roberta Metsola), η Αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου αρμόδια για το βραβείο, Πίνα Πιτσιέρνο (Pina Picierno), καθώς και μέλη της ανεξάρτητης πανευρωπαϊκής κριτικής επιτροπής.

«Το βραβείο Δάφνη Καρουάνα Γκαλίθια αποτελεί απόδειξη της άρρηκτης σχέσης μεταξύ της ελευθερίας του Τύπου, της δημοκρατίας και της ειρήνης.

»Σε μια εποχή που τα αυταρχικά καθεστώτα προσπαθούν να φιμώσουν την αλήθεια και να διαστρεβλώσουν την πραγματικότητα, η Ευρώπη στέκεται ενωμένη πίσω από δημοσιογράφους που εκθέτουν τη διαφθορά και όλους εκείνους που αρνούνται να φιμωθούν», δήλωσε η Πρόεδρος Μέτσολα στη διάρκεια της εκδήλωσης.

Για το βραβείο υπέβαλαν υποψηφιότητα εκατοντάδες δημοσιογράφοι από τις 27 χώρες της ΕΕ, από τις 21 Μαΐου έως τις 31 Ιουλίου 2025.

Η κριτική επιτροπή αρχικά προέκρινε δέκα από τις 316 υποψηφιότητες, προτού επιλέξει τον τελικό νικητή.

Η βραβευθείσα έρευνα σε βάθος

Η κοινή έρευνα της πλατφόρμα Follow the Money, στην οποία συμμετείχαν 13 ενημερωτικά Μέσα και 40 δημοσιογράφοι, αποκάλυψε ότι τα πλοία αυτά λειτουργούν υπό αδιαφανές ιδιοκτησιακό καθεστώς, συχνά χωρίς επαρκή περιβαλλοντική ασφάλιση, εγκυμονώντας σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλλον.

Η ομάδα χρησιμοποίησε συνδυασμό παραδοσιακών μεθόδων ερευνητικής δημοσιογραφίας, ανάλυσης δεδομένων και δορυφορικής παρακολούθησης.

Κατέγραψε το σύνθετο ιδιοκτησιακό καθεστώς των εταιρειών, ανέλυσε τις θαλάσσιες διαδρομές και ανέδειξε το ανθρώπινο κόστος του εν λόγω εμπορίου, μέσω μαρτυριών ναυτικών που εργάζονται υπό εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες.

Η δημοσιογραφική αυτή δουλειά φανέρωσε ένα περίπλοκο δίκτυο ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην προσπάθεια της Ρωσίας να αποφύγει τις κυρώσεις.

Συγκεκριμένα, οκτώ εταιρείες διαχείρισης πληρωμάτων δραστηριοποιούνται στην ΕΕ, ενώ άλλες 20 έχουν την έδρα τους στην Ουκρανία.

Αποκαλύφθηκε ότι 60 πλοία του σκιώδους στόλου λειτουργούσαν με προσωπικό που ανήκε σε ευρωπαϊκές εταιρείες, υποδεικνύοντας την εμπλοκή συνηθισμένων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην πολεμική οικονομία της Ρωσίας.

Στην έρευνα συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, τα μέσα: Follow the Money (Ολλανδία), De Tijd (Βέλγιο), Süddeutsche Zeitung, WDR, NDR (Γερμανία), The Times, SourceMaterial (Ηνωμένο Βασίλειο), IRPIMedia (Ιταλία), OCCRP, NRK (Νορβηγία), Danwatch (Δανία), Solomon και Inside Story (Ελλάδα), Dialogue Earth.

Λίγα λόγια για το βραβείο

Το Βραβείο Δημοσιογραφίας Δάφνη Καρουάνα Γκαλίθια θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως φόρος τιμής στη Μαλτέζα ερευνήτρια δημοσιογράφο και μπλόγκερ Δάφνη Καρουάνα Γκαλίθια (Daphne Caruana Galizia), η οποία δολοφονήθηκε τον Οκτώβριο του 2017.

Απονέμεται ετησίως για δημοσιογραφικά επιτεύγματα που προωθούν ή υπερασπίζονται θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ, όπως η ελευθερία, η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η υποψηφιότητα είναι ανοικτή σε επαγγελματίες δημοσιογράφους και ομάδες από όλο τον κόσμο, με την προϋπόθεση ότι το δημοσιογραφικό έργο έχει δημοσιευθεί ή μεταδοθεί σε μέσα ενημέρωσης με έδρα σε κάποιο από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ.

Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 20.000 ευρώ, αποτελώντας έμπρακτη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβαλίου στην ερευνητική δημοσιογραφία.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων, σημειώνεται ότι την Τρίτη 21 Οκτωβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διοργάνωσε σεμινάριο με τίτλο «Η φίμωση των φωνών των δημοσιογράφων σε όλο τον κόσμο», με θέμα τις παγκόσμιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι.

Προηγούμενες βραβεύσεις

◾2024: Έρευνα για τα εξαφανισμένα ασυνόδευτα παιδιά μετανάστες (Lost in Europe).

◾2023: Συλλογική έρευνα για το ναυάγιο της Πύλου (Solomon, Forensis, StrgF του ARD, The Guardian).

◾2022: Ντοκιμαντέρ «Η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία υπό ρωσική επιρροή» των Κλεμάν Ντι Ρόμα (Clément Di Roma) και Καρόλ Βαλάντ (Carol Valade).

◾2021: «The Pegasus Project» (Συντονισμός: Forbidden Stories).

Ποια ήταν η Δάφνη Καρουάνα Γκαλίθια;

Η Δάφνη Καρουάνα Γκαλίθια ήταν Μαλτέζα ερευνήτρια δημοσιογράφος, μπλόγκερ και ακτιβίστρια κατά της διαφθοράς.

Το έργο της επικεντρώθηκε σε θέματα διαφθοράς, ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, οργανωμένου εγκλήματος, πώλησης «χρυσών διαβατηρίων» και στην εμπλοκή της μαλτέζικης κυβέρνησης στα «έγγραφα του Παναμά».

Δολοφονήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2017 από έκρηξη βόμβας στο αυτοκίνητό της, μετά από επανειλημμένες παρενοχλήσεις και απειλές.

Η κατακραυγή για τη διαχείριση της έρευνας οδήγησε στην παραίτηση του τότε πρωθυπουργού της Μάλτας, Τζόζεφ Μούσκατ (Joseph Muscat), ενώ τον Δεκέμβριο του 2019 οι ευρωβουλευτές εξέφρασαν την αποδοκιμασία τους, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει δράση.