Ιράν: Δεν υπάρχει εύκολος δρόμος για τη «νίκη» του Τραμπ – «Δεν μπορεί να γίνει επανάληψη της Βενεζουέλας»

«Κανείς δεν με έπεισε, εγώ έπεισα τον εαυτό μου», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ την Παρασκευή για την αναστολή της επίθεσης στο Ιράν, εν μέσω αναφορών ότι δέχτηκε προτροπές τόσο από τα αραβικά καθεστώτα όσο και από το Ισραήλ – για διαφορετικούς λόγους – να αποφύγει ή να καθυστερήσει το χτύπημα.

Η επιλογή στρατιωτικής επέμβασης παραμένει στο τραπέζι καθώς πέρα από τους αξιωματούχους του Λευκού Οίκου που δηλώνουν ότι «όλα είναι ανοιχτά» οι ΗΠΑ μετακινούν ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.

Το παρασκήνιο της απόφασης Τραμπ να κάνει πίσω – άγνωστο για πόσο – από το σχέδιο για επίθεση, εμπλουτίζεται καθημερινά με νέα δημοσιεύματα που επικαλούμενα πηγές με γνώση της κατάστασης προσπαθούν να αναλύσουν ή να μαντέψουν τις επόμενες κινήσεις του προέδρου των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με πληροφορίες διεθνών ΜΜΕ τα αραβικά καθεστώτα της περιοχής προειδοποίησαν τον Τραμπ ότι μία επίθεση στο Ιράν κινδυνεύει να οδηγήσει σε ευρύτερη ανάφλεξη και καλό θα ήταν να την αποφύγει.

Το Ισραήλ από την άλλη φαίνεται να ζήτησε από τον αμερικανό πρόεδρο να καθυστερήσει την επίθεση αφενός για να μπορέσει το ίδιο να προετοιμαστεί απέναντι σε πιθανά ιρανικά χτυπήματα και αφετέρου γιατί το φερόμενο αμερικανικό σχέδιο προέβλεπε πλήγματα σε δυνάμεις ασφαλείας, κάτι που το Τελ Αβίβ θεωρεί ότι δεν θα ήταν αρκετό για να οδηγήσει στην αποδυνάμωση του καθεστώτος.

Χαμηλοί τόνοι

Σε επίπεδο ρητορικής οι ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει έναν πιο συμφιλιωτικό τόνο. Ο αμερικανός απεσταλμένος, Στιβ Γουίτκοφ, σε συνέδριο του Ισραηλινο-Αμερικανικού Συμβουλίου δήλωσε ότι ελπίζει σε επίτευξη διπλωματικής λύσης με το Ιράν.

Η Τεχεράνη από τη μεριά της συνεχίζει να δηλώνει ότι είναι πρόθυμη για διάλογο και για διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, διατηρώντας ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας.

Σύμφωνα με το Axios, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί ζήτησε κατά τη συνομιλία του με τον Γουίτκοφ την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Ο Γουίτκοφ ανέφερε ότι ελπίζει ότι θα είναι δυνατή η επίτευξη διπλωματικής λύσης με το Ιράν και σημείωσε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να αφορά τον εμπλουτισμό ουρανίου και το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, το απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν και το δίκτυο των «πληρεξουσίων του» στην περιοχή.

Η οικονομία του Ιράν «σκοντάφτει», είπε ο Γουίτκοφ, και αν η Τεχεράνη θέλει να το αλλάξει αυτό και να επιστρέψει στην κοινότητα των εθνών, μπορεί να το πετύχει μέσω της διπλωματίας. «Η εναλλακτική λύση θα είναι κακή».

Στις ΗΠΑ ο αρχηγός της Μοσάντ

Μία μέρα μετά ο αρχηγός της Μοσάντ, Ντέιβιντ Μπαρνέα, ταξίδεψε στις ΗΠΑ για να συναντήσει τον Γουίτκοφ για να συζητήσουν για το Ιράν. Η ισραηλινή κυβέρνηση ανησυχεί ότι οι Ιρανοί θα χρησιμοποιήσουν πιθανές διαπραγματεύσεις για να κερδίσουν χρόνο από την πίεση των ΗΠΑ.

Ακόμα κι αν ο Τραμπ επιδιώξει όντως κάποια διαπραγμάτευση με το Ιράν, και δεν πρόκειται για μπλόφα, αναλυτές επιμένουν ότι είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει λευκός καπνός καθώς οι απαιτήσεις των ΗΠΑ δεν είναι δυνατόν να γίνουν δεκτές στο σύνολό τους από την Τεχεράνη.

Από την άλλη ο Τραμπ έχει αποδείξει ότι επιδιώκει με την άσκηση ωμής βίας να προωθεί τους πολιτικούς του στόχους

Έχει καυχηθεί για τη δολοφονία του ηγέτη του ISIS (ISIS) Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι το 2019, τη δολοφονία του Σουλεϊμανί και τον βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν πέρυσι. Μόλις αυτόν τον μήνα, διέταξε την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.

Στιγμιότυπο από διαδήλωση στις ΗΠΑ εναντίον της ICE

Ωστόσο, οι ειδικοί λένε ότι οι πιθανότητες του Τραμπ για μια γρήγορη επιχειρησιακή νίκη στο Ιράν είναι ελάχιστες.

«Αυτή η κατάσταση δεν είναι Βενεζουέλα», είπε η Μπάρμπαρα Σλάβιν, διακεκριμένη συνεργάτιδα στο think tank Stimson Center που ανέφερε ακόμα ότι «όλες οι επιλογές μοιάζουν αρκετά τρομερές».

«Εδώ δεν πρόκειται για μία και έξω. Δεδομένων όλων των άλλων κρίσεων – πολλές από τις οποίες προκλήθηκαν από τις ίδιες τις ΗΠΑ – που αντιμετωπίζει ο Τραμπ, θα ήθελε πράγματι μία τεράστια κρίση στη Μέση Ανατολή αφού έχει αποκλείσει επανειλημμένα τέτοιου είδους περιπέτειες;» διερωτήθηκε η Σλάβιν.

«Μπορεί να «έχει ζεσταθεί» από τη Βενεζουέλα, αλλά αυτό δεν μπορεί να αναπαραχθεί στο Ιράν με τον ίδιο τρόπο και θα απαιτούσε τεράστια ποσότητα στρατιωτικής δύναμης», δήλωσε η Τρίτα Πάρσι, εκτελεστική αντιπρόεδρος στο Ινστιτούτο Quincy, ένα think tank που επικεντρώνεται στη διπλωματία.

Πόσο μάλλον όταν ακόμα και στη Βενεζουέλα που απήγαγε τον Μαδούρο και τη γυναίκα του, δεν έχει καταφέρει να βάλει σε εφαρμογή τα σχέδιά του για την επόμενη μέρα.

Πώς μπορεί να αντιδράσει το Ιράν

Μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025 εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, η αντίδραση της Τεχεράνης ήταν συγκρατημένη. Οι ιρανικές δυνάμεις εκτόξευσαν – με προειδοποίηση- μια ομοβροντία πυραύλων στην αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, η οποία φιλοξενεί αμερικανικά στρατεύματα, σε μια επίθεση που δεν προκάλεσε θύματα.

Αλλά η Πάρσι είπε ότι οι ιρανικές αρχές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν θα ανεχθούν πλέον επιθέσεις για να αποφύγουν μια μεγάλη αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον.

«Παρόλο που θα είναι πολύ άσχημα για αυτούς, φυσικά, το μέτρημα της επιτυχίας για τον Τραμπ και το μέτρημα της επιτυχίας για το Ιράν μπορεί να είναι πολύ διαφορετικά», είπε.

«Ο Τραμπ μπορεί να χρειαστεί να καταστρέψει ολόκληρο το κράτος. Οι Ιρανοί δεν μπορούν να κερδίσουν τον πόλεμο, αλλά δεν είναι υποχρεωμένοι. Απλώς πρέπει να βεβαιωθούν ότι θα καταστρέψουν την προεδρία του Τραμπ πριν χάσουν έναν παρατεταμένο πόλεμο που θα διαρκέσει μερικές εβδομάδες. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, η αύξηση του πληθωρισμού παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, θα μπορούσαν να είναι αρκετές για να καταστρέψουν την προεδρία του Τραμπ».

Ο Ναϊσάν Ραφάτι, ανώτερος αναλυτής για το Ιράν στο think tank International Crisis Group, δήλωσε ότι οι Ιρανοί αξιωματούχοι ήταν πρόθυμοι να ανεχθούν τόσο τη δολοφονία του Σουλεϊμανί όσο και τα χτυπήματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις λόγω της περιορισμένης φύσης των επιθέσεων.

Αλλά τώρα, λέει, θα πρέπει να αντιδράσουν καθώς βρίσκονται αντιμέτωποι με τη μεγαλύτερη αμφισβήτηση από το εσωτερικό, ενώ η αδυναμία του καθεστώτος να αμυνθεί μετά τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις πριν από κάποιους μήνες έχουν πλήξει το γόητρο και την αξιοπιστία της διοίκησης.

Τα εμπόδια του Τραμπ

Το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο Τραμπ τώρα, όπως και σε άλλες ανάλογες περιπτώσεις, είναι ότι οι κινήσεις του μπορεί να οδηγήσουν σε χάος που δεν θα άφηνε τις ΗΠΑ ανεπηρέαστες.

Τη στιγμή που θέλει να διοικήσει, όπως λέει, τη Βενεζουέλα, να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, να προεδρεύσει στη Γάζα, βάζει στο στόχαστρο και το Ιράν ενώ στις ΗΠΑ η οργή απέναντι στην κυβέρνηση αυξάνεται με διαδηλώσεις στους δρόμους. Στις δημοσκοπήσεις οι επιλογές του προέδρου γίνονται όλο και λιγότερο δημοφιλείς, καθώς η πλειοψηφία δηλώνει αντίθετη.

Ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026 ο Τραμπ δεν φοβάται μόνο ότι θα τις χάσει άλλα όπως είπε ο ίδιος ότι εάν ηττηθεί θα τον στείλουν φυλακή. Για τη νίκη που λέει ότι θέλει στο Ιράν, όπως παντού αλλού, δεν υπάρχει εύκολος δρόμος.

Το κοινωνικό συμβόλαιο στο Ιράν έχει διαρραγεί

Τα πράγματα δεν είναι εύκολα ούτε για το ιρανικό καθεστώς που όπως επισημαίνουν αναλυτές έχει χάσει τη νομιμοποίησή του μετά την άγρια και αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων.

Η ορμή της εξέγερσης που συγκλονίζει το Ιράν και ξεκίνησε από τμήματα που θεωρούνταν στηρίγματα του καθεστώτος, όπως οι παζαρίτες της Τεχεράνης, για να απλωθεί σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας σε όλη τη χώρα φαίνεται να έχει καμφθεί τις τελευταίες ημέρες εξαιτίας της θανατηφόρας καταστολής με αναφορές να κάνουν λόγο για χιλιάδες θύματα.

Ιρανοί ψάχνουν συγγενείς τους ανάμεσα στα θύματα από τις διαδηλώσεις MEK/The Media Express/SIPA/Shutterstock

Οι απειλές του Τραμπ για επέμβαση και η υποτιθέμενη στήριξή του στα δικαιώματα των διαδηλωτών φαίνεται πως ενδυνάμωσαν προσωρινά το καθεστώς του Ιράν που επιχείρησε να φανεί ως υπερασπιστής του έθνους και να εντείνει την προπαγάνδα για υποκινούμενες από τον εχθρό διαδηλώσεις.

Οι ειδικοί λένε ότι οι τελευταίες διαμαρτυρίες έχουν δείξει ότι το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του λαού της έχει διαρραγεί ανεπανόρθωτα.

Το κράτος όχι μόνο δεν έχει καταφέρει να προστατεύσει τους πολίτες του από ξένες επιθέσεις, να προσφέρει αναχώματα απέναντι στην οικονομική κρίση που έχει επιδεινωθεί από τις δυτικές κυρώσεις, ή να επιτρέψει πολιτική και κοινωνική ελευθερία, αλλά έχει επίσης επανειλημμένα επιδείξει την προθυμία του να χρησιμοποιήσει βάναυση βία για να τους φιμώσει.

Με πληροφορίες από Al Jazeera, CNN, Axios