Ουκρανικό: Τι μπλοκάρει μια συμφωνία Κιέβου – Μόσχας

αθώς προετοιμάζεται νέος γύρος συνομιλιών με αμερικανική διαμεσολάβηση για τον τερματισμό του πολέμου, Ουκρανία και Ρωσία παραμένουν εγκλωβισμένες στα βασικά σημεία τριβής που καθορίζουν τη σύγκρουση από την πρώτη ημέρα.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η διαπραγματευτική του ομάδα θα μπορούσε να συναντηθεί με Ρώσους και Αμερικανούς αξιωματούχους ακόμη και την Κυριακή.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα ανέφερε ότι ο Ζελένσκι είναι έτοιμος να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, παραδεχόμενος ωστόσο ότι «τα πιο ευαίσθητα ζητήματα παραμένουν άλυτα».

Λίγο πριν από τις συνομιλίες του περασμένου Σαββατοκύριακου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ είχε υποστηρίξει ότι οι διαφορές είχαν περιοριστεί σε ένα «επιλύσιμο» θέμα.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας στο Νταβός, δήλωσε ότι θεωρεί μια συμφωνία για την Ουκρανία ότι βρίσκεται «κοντά».

Παρά τις δηλώσεις αυτές, οι συνομιλίες κατέληξαν σε αδιέξοδο γύρω από τρία ζητήματα-πυρήνες: το εδαφικό, τις εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία και το αν θα υπάρξει κατάπαυση του πυρός πριν ή μετά τη συμφωνία.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η τύχη του Ντονμπάς, το λεγόμενο «εδαφικό ζήτημα». Η Ρωσία, αν και δεν μπορεί πλέον ρεαλιστικά να καταλάβει το σύνολο της Ουκρανίας, επιδιώκει τουλάχιστον την πλήρη κατοχύρωση του Ντονμπάς, πέραν της ήδη προσαρτημένης Κριμαίας.

Η Μόσχα προτείνει αυτό που αποκαλεί «φόρμουλα της Αλάσκας», βάσει της οποίας το Κίεβο θα παραχωρούσε ολόκληρη την περιοχή, ακόμη και εδάφη που ο ρωσικός στρατός δεν έχει καταλάβει. Το Κρεμλίνο υποστηρίζει ότι αυτό ήταν αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ Πούτιν και Τραμπ στη συνάντησή τους στην Αλάσκα.

Για το Κίεβο, μια τέτοια παραχώρηση θεωρείται παράνομη και πολιτικά μη βιώσιμη. Ο Ζελένσκι έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποστρατιωτικοποίησης της περιοχής και μετατροπής της σε «ελεύθερη οικονομική ζώνη», με παραμονή της υπό ουκρανική κυριαρχία, πρόταση που η Ρωσία έχει απορρίψει.

Μετά την τελευταία επίσκεψη Γουίτκοφ στη Μόσχα, ο σύμβουλος του Πούτιν Γιούρι Ουσάκοφ επανέλαβε ότι «μακροπρόθεσμη διευθέτηση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς λύση του εδαφικού ζητήματος», επιμένοντας στην πλήρη απόδοση του Ντονμπάς στη Ρωσία.

Αδιέξοδο καταγράφεται και γύρω από τον έλεγχο του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, του μεγαλύτερου στην Ευρώπη, που βρίσκεται κοντά στο μέτωπο και τελεί υπό ρωσικό έλεγχο. Ο Ζελένσκι προτείνει κοινή διαχείριση από Ουκρανία και ΗΠΑ, ενώ η Μόσχα ζητεί να συμμετέχει η ίδια στη διοίκηση, είτε μαζί με την Ουάσιγκτον είτε και με το Κίεβο.

Το δεύτερο μεγάλο αγκάθι αφορά τις εγγυήσεις ασφάλειας. Η Βρετανία και η Γαλλία έχουν συμφωνήσει να αναπτύξουν στρατεύματα στην Ουκρανία μετά την επίτευξη συμφωνίας, με τον Γουίτκοφ να χαρακτηρίζει το σχέδιο «από τα ισχυρότερα που έχουν παρουσιαστεί».

Παραμένει ωστόσο ασαφές ποιος θα είναι ο ρόλος των ΗΠΑ. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η διοίκηση Τραμπ φέρεται να συνδέει τις μεταπολεμικές εγγυήσεις με την παραχώρηση του Ντονμπάς, ισχυρισμό που ο Λευκός Οίκος διαψεύδει.

Το αμερικανικό σχέδιο των 20 σημείων προβλέπει ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2027. Η συμμετοχή στην Ε.Ε. περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, αν και δεν έχει τεθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ένταξης.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, απορρίπτει την παρουσία στρατευμάτων χωρών του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία και απαιτεί «δικές της εγγυήσεις», ζητώντας τον οριστικό αποκλεισμό της ουκρανικής ένταξης στο ΝΑΤΟ, τη μείωση του ουκρανικού στρατού στις 600.000 και ουσιαστικό λόγο της Μόσχας στις αμυντικές αποφάσεις του Κιέβου.

Για τους Ουκρανούς πολίτες, το άμεσο ζητούμενο παραμένει η κατάπαυση του πυρός. Το Κίεβο ζητά άμεση παύση των εχθροπραξιών, ενώ η Μόσχα επιμένει ότι πρώτα πρέπει να υπάρξει συμφωνία.

«Η Ρωσία θα συνεχίσει να επιδιώκει τους στόχους της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», δήλωσε ο Ουσάκοφ, χρησιμοποιώντας τον όρο του Κρεμλίνου για τον πόλεμο.

Οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται, με τον Ζελένσκι να κατηγορεί τη Μόσχα για «τρομοκρατία» μετά από πλήγμα drone σε επιβατικό τρένο που στοίχισε τη ζωή σε πέντε ανθρώπους.

Αμφότερες οι πλευρές επιχειρούν να εμφανιστούν συνεργάσιμες απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ μίλησε για «πρόοδο σε τεχνικό επίπεδο», ενώ οι Ουκρανοί εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία.

Την ίδια στιγμή, άλλοι επισημαίνουν ότι η Ουκρανία δείχνει διάθεση συμβιβασμού, σε αντίθεση με τη Ρωσία, που επιμένει στους αρχικούς της στόχους.

Η πολιτική αναλύτρια Τατιάνα Στανοβάγια εκτιμά ότι η ρωσική στάση στο Ντονμπάς λειτουργεί ως τακτική καθυστέρησης και ότι ο Πούτιν αντιμετωπίζει τον πόλεμο ως «υπαρξιακό».

Στο Κίεβο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν ακόμη και μια πιθανή παραχώρηση θα μπορούσε να περάσει πολιτικά.

Ο Ζελένσκι έχει αναφέρει το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος ή εκλογών, αλλά μόνο μετά από κατάπαυση του πυρός. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Ουκρανοί θα αποδέχονταν μια δίκαιη συμφωνία, αλλά με περιορισμένη εμπιστοσύνη στη διαδικασία.

Oπως σημειώνει ο πολιτικός αναλυτής Βολοντίμιρ Φεσένκο, «ο Ζελένσκι θέλει να μείνει στην Ιστορία ως ο πρόεδρος που έσωσε την Ουκρανία, όχι ως εκείνος που έχασε τον πόλεμο».

• Ο Ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία έχει «σημαντικά διαφοροποιήσει» τις προμήθειες φυσικού αερίου μετά τα ρωσικά πλήγματα στις πετρελαϊκές και ενεργειακές της υποδομές. «Διασφαλίζουμε αξιόπιστο εφοδιασμό φυσικού αερίου για τους Ουκρανούς, παρά όλες τις προκλήσεις», ανέφερε. «Συνεχίζουμε να εισάγουμε επαρκείς ποσότητες. Οι διαδρομές εφοδιασμού έχουν διαφοροποιηθεί σημαντικά».

Πηγή: Politico