Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ από Ελλάδα και ΝΑΤΟ: Το καυτό ερωτηματολόγιο που έφθασε στην Αθήνα

ι είναι διατεθειμένοι να κάνουν οι Ευρωπαίοι προκειμένου να υποστηρίξουν το ΝΑΤΟ, ενώ οι Αμερικανοί μειώνουν ποικιλοτρόπως το αποτύπωμά τους στην Ευρώπη;

Αυτό είναι, περίπου, το νόημα του ερωτηματολογίου που έχει αποστείλει το υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ στις 31 πρωτεύουσες των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη και στον Καναδά, δίνοντας στους συμμάχους μερικούς πρόσθετους λόγους να σκεφτούν πως θα αναλάβουν περισσότερες ευθύνες στον τομέα της άμυνας, και παρουσιάζει σήμερα κατ’ αποκλειστικότητα η «Κ».

Το ερωτηματολόγιο –με έξι ερωτήσεις– έχει, προφανώς, σταλεί και στην Αθήνα, όπου και τυγχάνει της απαραίτητης επεξεργασίας προκειμένου να περιληφθούν με λεπτομέρεια οι ελληνικές θέσεις. Κάποια ερωτήματα έχουν σχετικά απλές απαντήσεις για την Αθήνα, άλλα λιγότερο.

Το κατώφλι του 5%

Οι Αμερικανοί κατ’ αρχάς ζητούν από τους συμμάχους τους να μάθουν πώς σκοπεύουν να φτάσουν στο κατώφλι του 5% αμυντικών δαπανών επί του ΑΕΠ μέχρι το 2035, όπως αποφασίστηκε στην περυσινή σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη.

Η Ελλάδα αποτελεί έναν από τους συμμάχους με το υψηλότερο ποσοστό αμυντικών δαπανών (άνω του 3%) και έχει έναν 12ετή σχεδιασμό (έως το τέλος του 2036), στον οποίο περιλαμβάνονται περίπου 28 δισ. που θα κατευθυνθούν για την αγορά εξοπλισμών ή τον εκσυγχρονισμό υφισταμένων.

Στο σκέλος των εξοπλισμών είναι σαφές ότι οι Αμερικανοί ζητούν περισσότερους πόρους αλλά και αγορά συστημάτων από τις ΗΠΑ. Υπενθυμίζεται ότι αποτελεί πρωτοβουλία των Αμερικανών και η δημιουργία του PURL (Prioritized Ukraine Requirements List), δηλαδή του καταλόγου προτεραιοποιημένων απαιτήσεων για την Ουκρανία, που αποτελεί στην πράξη ένα ταμείο αγοράς αποκλειστικά αμερικανικών όπλων.

Δυσκολότερες και για την Αθήνα είναι οι απαντήσεις στα ερωτήματα για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστούν πιθανές ελλείψεις προσωπικού και, με βάση αυτή την παραδοχή, πώς θα επιτευχθεί αύξηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η Ελλάδα έχει πρόβλημα στελέχωσης σε όλους τους κλάδους, με τον Στρατό Ξηράς να έχει το μεγαλύτερο πρόβλημα, το Πολεμικό Ναυτικό επίσης, αλλά και την Πολεμική Αεροπορία που παραδοσιακά δεν αντιμετώπιζε σημαντικές ελλείψεις. Βέβαια και σε αυτή την περίπτωση η Ελλάδα δεν είναι εξαίρεση, αλλά μάλλον ο κανόνας στο ΝΑΤΟ.

Εμμεση πίεση για περισσότερους εξο- πλισμούς, άνδρες και κονδύλια – Οι εύκολες και οι… λιγότερο εύκολες απαντήσεις για την Αθήνα.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι στο σύνολο του ευρωπαϊκού χώρου, περιλαμβανομένης της Τουρκίας, βρίσκονται σε εξέλιξη καμπάνιες προσέλκυσης προσωπικού στις Ενοπλες Δυνάμεις, καθώς μια καριέρα στο χακί έχει προ πολλού σταματήσει να είναι ελκυστική επιλογή στις περισσότερες από τις χώρες του ΝΑΤΟ.

Κρίσιμο ερώτημα για το σύνολο των χωρών του ΝΑΤΟ αλλά και την Ελλάδα είναι τι σχεδιάζουν να κάνουν προκειμένου να συνεισφέρουν στο νέο πρότυπο ανάπτυξης δυνάμεων του ΝΑΤΟ (NATO Force Model).

Πρόκειται, ουσιαστικά, για τις δυνάμεις οι οποίες συμμετέχουν στις μεγάλες ασκήσεις που γίνονται σε καιρό ειρήνης και θα μεταπέσουν σε καθεστώς δύναμης ταχείας αντίδρασης στο πεδίο σε περίπτωση πολέμου.

Το νέο πρότυπο ουσιαστικά άρχισε να υπάρχει το 2024, αντικαθιστώντας το προηγούμενο, που κρίθηκε ανεπαρκές μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Ελλάδα συμμετέχει μεν σε μεγάλες ασκήσεις, όπως η Steadfast Dart ’26, όχι όμως πάντα με δυνάμεις, αλλά με επιτελικά στελέχη.

Ως προς τη διάθεση δυνάμεων για νατοϊκές αποστολές, βασικές αποστολές αφορούν την εναέρια επιτήρηση γειτονικών χωρών (Βουλγαρία, Βόρεια Μακεδονία, Αλβανία, Μαυροβούνιο), κάποια συμμετοχή σε θαλάσσιες επιχειρήσεις και αρκετά συχνές συμμετοχές σε ασκήσεις Ειδικών Δυνάμεων. Ωστόσο, το ουκρανικό υπόδειγμα απαιτεί πλέον προσαρμογή σε δόγματα που αφορούν μεγάλες ασκήσεις χερσαίων δυνάμεων, στο πλαίσιο και της λεγόμενης «κινητικότητας» (mobility), δηλαδή της δυνατότητας μετακίνησης μεγάλων τμημάτων σε απόσταση.

Πρόσβαση

Στο ερωτηματολόγιο του υπουργείου Πολέμου περιλαμβάνεται και ερώτημα σχετικά με το πώς κάθε κράτος επιχειρεί να επεκτείνει την αμυντική βιομηχανία του και ζητείται αναφορά στους τρόπους με τους οποίους θα έχουν πρόσβαση σε αυτήν όλοι οι σύμμαχοι εντός ΝΑΤΟ. Για την Ελλάδα η απάντηση στο ερώτημα είναι δύσκολη αφενός διότι η αμυντική βιομηχανία είναι ακόμη σε φάση ανασυγκρότησης, αφετέρου διότι προφανώς δεν αποτελεί προτεραιότητα για την Αθήνα να δοθεί πρόσβαση σε όλους τους εταίρους ανεξαιρέτως, περιλαμβανομένης της Τουρκίας.

Πηγή: kathimerini.gr