Άγιος Χαράλαμπος: Τιμάται ο προστάτης πασχόντων από λοιμώδη νοσήματα – Πού είναι πολιούχος

Η μνήμη του Αγίου Χαραλάμπους του Θαυματουργού τιμάται σήμερα (10/02) από την Εκκλησία, καθώς σε πολλά μέρη της Ελλάδας θεωρείται προστάτης των πασχόντων από λοιμώδη νοσήματα.

Τί γράφει ο συναξαριστής για τον Άγιο Χαράλαμπο

Ο Άγιος Χαράλαμπος ήταν ιερεύς στη Μαγνησία της Μικράς Ασίας και έζησε επί αυτοκρατορίας του Σεπτιμίου Σεβήρου (193 – 211 μ.Χ.). Όταν το έτος 198 μ.Χ. ο Σέβηρος εξαπέλυσε απηνή διωγμό κατά των Χριστιανών, ο έπαρχος της Μαγνησίας Λουκιανός, συνέλαβε τον Άγιο και του ζήτησε να αρνηθεί την πίστη του. Όμως ο Άγιος όχι μόνο δεν το έκανε αυτό, αλλά αντίθετα ομολόγησε στον έπαρχο την προσήλωσή του στον Χριστό και δήλωσε με παρρησία ότι σε οποιοδήποτε βασανιστήριο και να υποβληθεί δεν πρόκειται να αρνηθεί την πίστη του. Τότε ο Λουκιανός οργίσθηκε και διέταξε να αρχίσουν τα φρικώδη βασανιστήρια στο γέροντα ιερέα. Πρώτα τον γύμνωσαν και ο ίδιος ο Λουκιανός, παίρνοντας το ξίφος του προσπάθησε να πληγώσει το σώμα του Αγίου. Όμως αποκόπηκαν τα χέρια του και έμειναν κρεμασμένα στο σώμα του Ιερομάρτυρα και μόνο ύστερα από προσευχή του Αγίου συγκολλήθηκαν αυτά πάλι στο σώμα και ο ηγεμόνας κατέστη υγιής. Βλέποντας αυτό το θαύμα του Αγίου πολλοί από τους δημίους πίστεψαν στον Θεό. Ο έπαρχος έδωσε εντολή να διαπομπεύσουν τον Άγιο και να τον σύρουν διά μέσου της πόλεως με χαλινάρι. Τέλος, διέταξε τον αποκεφαλισμό του Αγίου, ο οποίος μαρτύρησε σε ηλικία 113 ετών.

Περί των Λειψάνων του Αγίου Χαραλάμπους δεν υπάρχουν συγκεκριμένες μαρτυρίες. Η μοναχή Θεοτέκνη Αγιοστεφανίτισσα στο Συναξάρι του Αγίου Χαραλάμπους (1995 μ.Χ.), καταχωρεί πληροφορίες σχετικά με την τιμία Κάρα του Αγίου, η οποία φυλάσσεται στη Μονή Αγίου Στεφάνου Μετεώρων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, η Κάρα του Αγίου δωρήθηκε στη Μονή από τον Ηγεμόνα της Βλαχίας Βλαδισλάβο, το 1412 – 1413 μ.Χ., μαζί με δύο κτήματα στο Μετόχι Μπουτόϊ. Για την εποχή και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες βρέθηκε το πολύτιμο αυτό κειμήλιο στη Βλαχία, δεν σώθηκαν πληροφορίες. Επίσης, τμήματα της τιμίας κάρας του Αγίου Χαραλάμπους φυλάσσονται και στον ομώνυμο προσκυνηματικό ναό της κωμοπόλεως Θεσπιών της Βοιωτίας.

Αγιογραφία

Ο Άγιος Χαράλαμπος απεικονίζεται πατώντας την πανώλη, η οποία παρουσιάζεται, σαν ένα τερατόμορφο γύναιο που «ξεβράζει» καπνούς από το στόμα.

Λαογραφία

Ήταν μεγάλη η υπηρεσία, που προσέφερε ο Άγιος στους γεωργούς τότε που δεν υπήρχαν κτηνίατροι, τα δε βόδια ήτανε αναγκαιότατα στην οικογένεια. Παλαιότερα οι ζευγολάτες, την παραμονή της γιορτής του Αγίου ανάβανε στα σπίτια τους κοντά στο τζάκι μια μεγάλη λαμπάδα από καθαρό κερί εις μνήμην του Αγίου και καιγότανε όλη την νύχτα. Το δε πρωί πηγαίνανε πρόσφορο στην Εκκλησία για να λειτουργηθεί. Και όλα αυτά για να φυ­λάξει ο Άγιος Χαράλαμπος τα βόδια του γερά καθ’ όλη τη χρονιά. Είναι προστάτης και όλων των ζώων. Γι’ αυτό στην Κρήτη οι τσοπάνηδες, όταν τα ζωντανά τους δεν πάνε καλά, τον παρακαλούνε να τα θεραπεύσει.

Η θαυματουργή δράση του Αγίου Χαραλάμπους και το έθιμο με το πουκαμισάκι

Στην Πρέβεζα ο Άγιος Χαράλαμπος είναι πολιούχος. Στην Εικόνα του κρεμάνε πλήθος αφιερωμάτων. Από τα αφιερώματα χαρακτηριστικό είναι ένα πουκαμισάκι που κατασκευάζεται από πανί. Αυτό γίνεται σε μια μέρα και για αυτό λέγεται και μονομερίτικο.

Αυτό συμβαίνει ως εξής: Κάποια νύχτα συγκεντρώνονται σ’ ένα σπίτι μερικές γυναίκες, όπου γνέθουν και υφαίνουν βαμβάκι. Μ’ αυτό το ύφασμα, που γίνεται σε μια μέρα φτιάχνουν το πουκαμισάκι. Το αφιέρωμα αυτό ξεκινά από ένα γεγονός που αναφέρεται στην θαυματουργή δράση του Αγίου. Κάποτε τον Άγιο Χαράλαμπο τον επισκέφθησαν χωρικοί που εγκατέλειψαν την πατρίδα τους κι’ έτρεξαν κοντά του γιατί η πανώλης τους θέριζε καθημερινώς. Από ευγνωμοσύνη δε διότι ο Άγιος στάθηκε προστάτης τους, του έκαναν δώρο ένα πουκάμισο που γεννήθηκε και πλέχθηκε από βαμβάκι και ράφτηκε μέσα σε μια μέρα.

Πού είναι πολιούχος

Ο Άγιος Χαράλαμπος τιμάται ως πολιούχος στα Φιλιατρά, την Πρέβεζα, τον Πύργο, το Ληξούρι, την Κέα, τους Παξούς, την Κρήνη (Τσεσμέ) της Μικράς Ασίας, την Δρυόπη Τροιζηνίας, το Παλαιομονάστηρο Τρικάλων, στον Κρουσώνα Ηρακλείου, στις Θεσπιές Βοιωτίας, στα Χανάκια Ηλείας, στην Κορησό Καστοριάς και στο Απέρι Καρπάθου.

Στον Πύργο, ο Άγιος Χαράλαμπος τιμάται στις 10 Φεβρουαρίου με κάθε επισημότητα στη γειτονική του παρεκκλησίου του Εκκλησία της Αγίας Κυριακής (λόγω του ότι ο ναός είναι πιο ευρύχωρος) και ακολουθεί λιτάνευση της εικόνας του στους δρόμους της πόλης

Θαύματα του Αγίου Χαραλάμπους στην ελληνική ιστορία

Στα Φιλιατρά το 1944 το Γερμανικό Στρατηγείο της Τρίπολης διέταξε τον Γερμανό Διοικητή των Φιλιατρών, Κοντάου, να κάψει την πόλη, να σκοτώσει τους προκρίτους της και να συλλάβει 1.500 κατοίκους της στέλνοντάς τους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία. Στην πόλη θεωρείται ότι η καταστροφή απετράπη με θαυματουργική παρέμβαση του Αγίου Χαραλάμπους στις 19 Ιουλίου. Γι’ αυτό και τιμάται με λαμπρότητα στα Φιλιατρά η παντριφυλιακή εορτή του Αγίου Χαραλάμπους, πολιούχου και προστάτου των Φιλιατρών (κάτω φωτό).

Στον Πύργο υπάρχει μικρό παρεκκλήσιο προς τιμήν του Αγίου. Η παράδοση λέει πως κατά την θεμελίωση του ναού του Αγίου βοήθησε και ο οπλαρχηγός της επανάστασης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, καθώς πότιζε το άλογό του σε κοντινή κρήνη. Την εικόνα του Αγίου έφερε μαζί της η ονομαστή οικογένεια των Βιλαεταίων από την Ήπειρο. Ο Άγιος πιστεύεται πως έχει επιτελέσει πολλά θαύματα στην πόλη και την ευρύτερη περιοχή του Πύργου. Για παράδειγμα, θεωρείται πως παλιά είχε σώσει την πόλη από φοβερή πανώλη και πως παιδιά είδαν στον ουρανό έναν γέροντα με μακριά λευκή γενειάδα να σπρώχνει με το ραβδί του ένα σύννεφο που αντιπροσώπευε την επιδημία. Άλλη φορά πάλι στην περίοδο του Ελληνογερμανικού πολέμου, πιστεύεται πως ο Άγιος Χαράλαμπος σκέπασε την πόλη του Πύργου με πυκνά σύννεφα σαν πέπλο, εμποδίζοντας με αυτόν τον τρόπο τα γερμανικά αεροσκάφη να βομβαρδίσουν την πόλη. Επίσης, στους καταστροφικούς σεισμούς του 1993 που έπληξαν τον Πύργο, θεωρείται ότι ο Άγιος διαίρεσε τον σεισμό σε τρεις επιμέρους σώζοντας την πόλη και πολλοί είδαν στον ύπνο τους τον Άγιο να τους φανερώνει πως αυτός τους έσωσε. Ακόμα πιστεύεται πως πολλές φορές μετά από λιτανείες της εικόνας του Αγίου σε περιόδους ανομβρίας τελικά ερχόταν βροχή ανακουφίζοντας τις καλλιέργειες.