Όταν σβήνουν τα δίκτυα: Το μπλακ άουτ της Πελοποννήσου και το εύθραυστο ψηφιακό μας μέλλον

Γράφει ο Δρ. Αθανάσιος Σαραντόπουλος*

Στις 19 Φεβρουαρίου 2026 η Τρίπολη και μεγάλο μέρος της Πελοποννήσου βρέθηκαν ξαφνικά σε ένα ιδιότυπο «τηλεπικοινωνιακό σκοτάδι», όταν τα δίκτυα της Nova και της Vodafone παρουσίασαν εκτεταμένη βλάβη σε κινητή, σταθερή τηλεφωνία και ίντερνετ. Η καθημερινότητα των πολιτών ανατράπηκε σε λίγα λεπτά, αποκαλύπτοντας πόσο στενά εξαρτημένη είναι η σύγχρονη ζωή από την απρόσκοπτη λειτουργία των τηλεπικοινωνιακών και ηλεκτρικών υποδομών.

Στην Τρίπολη, οι κάτοικοι είδαν τα κινητά τους να αδυνατούν να πραγματοποιήσουν ή να δεχθούν κλήσεις, ενώ πολλές φορές το σήμα φαινόταν κανονικό στην οθόνη, αλλά οι κλήσεις δεν ολοκληρώνονταν ή «έπεφταν» αμέσως. Χωρίς πρόσβαση σε δεδομένα, εφαρμογές μηνυμάτων, email, χάρτες και ψηφιακές υπηρεσίες σταμάτησαν να λειτουργούν, δημιουργώντας ένα κλίμα αβεβαιότητας και εκνευρισμού. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε και στην επιχειρηματική δραστηριότητα, με καταστήματα και επαγγελματίες να αδυνατούν να εξυπηρετήσουν κανονικά τους πελάτες τους, καθώς τηλεφωνικά κέντρα και ηλεκτρονικές παραγγελίες έμειναν για ώρες «νεκρά».

Το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στην Αρκαδία. Αντίστοιχα προβλήματα αναφέρθηκαν σε Μεγαλόπολη, Σπάρτη, Καλαμάτα και Ναύπλιο, ενώ σε επίπεδο νομών επηρεάστηκαν κυρίως Μεσσηνία, Λακωνία, Αρκαδία, Αργολίδα και Ηλεία. Οι δυσλειτουργίες στα POS οδήγησαν πολλές επιχειρήσεις σε προσωρινή επιστροφή στα μετρητά, με συναλλαγές να καθυστερούν ή να ακυρώνονται, ενώ οι πολίτες εξέφρασαν έντονη ανασφάλεια, καθώς η επικοινωνία με ευάλωτες ομάδες –όπως ηλικιωμένους ή ασθενείς– έγινε ξαφνικά δύσκολη ή αδύνατη.

Το περιστατικό ανέδειξε με έντονο τρόπο τη διπλή εξάρτηση της κοινωνίας: από τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και από τον ηλεκτρισμό που τα τροφοδοτεί. Χωρίς ρεύμα, ακόμα και τα πιο ανθεκτικά ψηφιακά συστήματα σιωπούν, θέτοντας σε κίνδυνο κρίσιμες λειτουργίες όπως η υγεία, η ύδρευση, οι μεταφορές και η εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων. Η συζήτηση θυμίζει τις προειδοποιήσεις του Ted Koppel στο βιβλίο «Lights Out», όπου περιγράφει τις συνέπειες ενός παρατεταμένου μπλακ άουτ σε μια κοινωνία που έχει δομήσει σχεδόν τα πάντα πάνω σε ευάλωτες, ενεργοβόρες ψηφιακές υποδομές.

Η ευαλωτότητα των υποδομών φάνηκε επίσης στον τρόπο με τον οποίο οι παρατεταμένες βροχοπτώσεις επηρεάζουν τα δίκτυα οπτικών ινών. Οι ίνες, αν και δεν «φοβούνται» το νερό ως υλικό, εξαρτώνται από την ακεραιότητα των σωλήνων, των φρεατίων και των τεχνικών έργων που τις φιλοξενούν. Ο κορεσμός του εδάφους, οι καθιζήσεις και οι διαβρώσεις μπορούν να λυγίσουν ή να σπάσουν καλώδια, ενώ πλημμυρισμένα φρεάτια και υπόγειες διαβάσεις επιβαρύνουν συνδέσεις, οπτικούς κατανεμητές και παθητικό εξοπλισμό. Την ίδια στιγμή, οι βλάβες είναι συχνά δύσκολο να εντοπιστούν και να αποκατασταθούν γρήγορα, καθώς τα συνεργεία δυσκολεύονται να προσεγγίσουν τα σημεία όπου το έδαφος έχει υποχωρήσει ή οι υποδομές έχουν πλημμυρίσει. Έτσι, ένα φυσικό φαινόμενο όπως η παρατεταμένη βροχή μετατρέπεται σε τεχνικό ρίσκο για ολόκληρες περιοχές.

Στο ίδιο πνεύμα, το συμβάν στην Πελοπόννησο λειτουργεί ως προειδοποιητικό «καμπανάκι» για την ανάγκη εθνικής ανθεκτικότητας: ανάπτυξη τοπικών μικροδικτύων που μπορούν να λειτουργήσουν αυτόνομα, εφεδρικές πηγές ενέργειας και επικοινωνίας για κρίσιμες δομές, ασκήσεις ετοιμότητας και «αναλογικά» σχέδια συνέχειας λειτουργίας όταν τα ψηφιακά συστήματα καταρρέουν. Η εμπειρία της 19ης Φεβρουαρίου δείχνει ότι η τεχνολογική ευκολία στην οποία έχουμε συνηθίσει δεν είναι δεδομένη και ότι η προετοιμασία –σε επίπεδο κράτους, επιχειρήσεων και πολιτών– είναι προϋπόθεση για μια πραγματικά ανθεκτική κοινωνία.

Η εξάρτηση από την ενέργεια βρίσκεται στον πυρήνα της ψηφιακής μας ζωής: χωρίς συνεχή παροχή ηλεκτρισμού, τα δίκτυα επικοινωνιών, οι υπολογιστές και οι server παύουν ακαριαία να λειτουργούν. Από τη στιγμή που τα κινητά τηλέφωνα έγιναν προέκταση του εαυτού μας και οι υπολογιστές εργαλείο για κάθε επαγγελματική δραστηριότητα, η ζήτηση για σταθερή και αξιόπιστη ενέργεια εκτοξεύτηκε. Σήμερα, με την εκρηκτική ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και των μεγάλων κέντρων δεδομένων που τη στηρίζουν, οι ενεργειακές ανάγκες αυξάνονται ακόμη περισσότερο, καθιστώντας την ηλεκτρική υποδομή έναν από τους πιο κρίσιμους –και ταυτόχρονα ευάλωτους– κρίκους της αλυσίδας. Κάθε διακοπή, όσο «τοπική» κι αν μοιάζει, λειτουργεί σαν μικρογραφία ενός ευρύτερου κινδύνου: ότι μια κοινωνία που έχει στηρίξει επικοινωνίες, οικονομία και δημόσιες υπηρεσίες σε ενεργοβόρα ψηφιακά συστήματα, δεν αντέχει για πολύ χωρίς ρεύμα.

Ως επίλογος, το μπλακ άουτ στην Πελοπόννησο δεν είναι απλώς ένα ακόμη «τεχνικό πρόβλημα», αλλά ένας καθρέφτης της εποχής μας. Μας θυμίζει ότι πίσω από κάθε ειδοποίηση στο κινητό, κάθε ηλεκτρονική συναλλαγή και κάθε «έξυπνη» υπηρεσία κρύβονται δίκτυα και υποδομές που δεν είναι ούτε αλάνθαστα ούτε αιώνια. Αν επιθυμούμε ένα πραγματικά σύγχρονο και ψηφιακό μέλλον, οφείλουμε να επενδύσουμε όχι μόνο στην ταχύτητα και την καινοτομία, αλλά και στην ανθεκτικότητα: σε δίκτυα που αντέχουν, σε κοινωνίες που προετοιμάζονται και σε πολίτες που γνωρίζουν πώς να σταθούν όρθιοι, ακόμη κι όταν –κυριολεκτικά και μεταφορικά– «σβήνουν τα φώτα».

—

Ο Δρ. Αθανάσιος Δ. Σαραντόπουλος είναι Διδάκτωρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός (Ph.D. in Electrical Engineering) του University of Akron με εξειδίκευση σε Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου και καθηγητής στο Τμήμα Business and Technology του Webster University στην Αθήνα.