Όταν η πολιτογράφηση ομογενούς απορρίπτεται

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*

Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 2026

Όταν ένας κάτοικος εξωτερικού, που δεν έχει γεννηθεί στην Ελλάδα, επιθυμεί να αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια, μπορεί να διερευνήσει ποιες επιλογές του παρέχει η ελληνική νομοθεσία, ανάλογα με τα δεδομένα της υπόθεσής του. Ο ενδιαφερόμενος για το ελληνικό διαβατήριο μπορεί να έχει έναν γονέα που έχει γεννηθεί στην Ελλάδα και είναι Έλληνας πολίτης, ή και τους δύο γονείς του Έλληνες πολίτες. Μπορεί να έχει έναν παππού ή μία γιαγιά που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα και μπορούμε σήμερα να τους βρούμε στο Δημοτολόγιο εγγεγραμμένους ως Έλληνες πολίτες.

Μπορεί ο πατέρας του ή ο παππούς του να μην είναι εγγεγραμμένος σε Δημοτολόγιο, αλλά να υπάρχει εγγραφή του στο Μητρώο Αρρένων. Μπορεί και κανένας πρόγονός του να μην έχει γεννηθεί στην Ελλάδα και έτσι να μην ήταν ποτέ Έλληνας πολίτης, αλλά να ανήκε στην ελληνική μειονότητα ή εθνότητα που κατοικούσε σε μία άλλη χώρα, όπως στην Τουρκία, στην Αίγυπτο ή αλλού στη Μέση Ανατολή και να μετανάστευσε απ’ ευθείας από την χώρα εκείνη στις ΗΠΑ, στον Καναδά ή στην Αυστραλία και αλλού.  Στις χώρες αυτές ο πρόγονος, που ήταν και ένιωθε Έλληνας, ενσωματώθηκε στην ελληνική παροικία και όχι στην τουρκική ή την αιγυπτιακή.

Η κάθε υπόθεση έχει τα δικά της χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να μελετώνται για να επιλεγεί η κατάλληλη διαδικαστική οδός ώστε να υποβληθεί αίτηση προς την ελληνική διοίκηση με σκοπό την κτήση ή την διαπίστωση της ελληνική ιθαγένειας και την λήψη ελληνικού, άρα και ευρωπαϊκού διαβατηρίου. Μία από τις επιλογές για κτήση ελληνικής ιθαγένειας είναι η πολιτογράφηση ομογενούς δυνάμει του άρθρου 10 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγενείας (Κ.Ε.Ι.). Η Αίτηση αυτή επιλέγεται όταν ο ενδιαφερόμενος για την ιθαγένεια δεν έχει κάποιον πρόγονο γεννηθέντα στην Ελλάδα, ή έχει πρόγονο που είχε γεννηθεί στην Ελλάδα, αλλά για κάποιον λόγο δεν μπορεί να προχωρήσει η αίτηση καθορισμού, όπως επί παραδείγματι όταν δεν είναι δυνατόν να ευρεθούν οι αναγκαίες εγγραφές σε Δημοτολόγιο, Μητρώο Αρρένων ή και Ληξιαρχείο, ή όταν το αρχικό ελληνικό όνομα έχει παραλλαχθεί τόσο πολύ στο εξωτερικό, ώστε να μην προκύπτει η απαιτούμενη ταυτοπροσωπία.

Για να γίνει δεκτή η αίτηση πολιτογράφησης ομογενούς του άρθρου 10, πρέπει να αποδειχθεί ότι ο αιτών έχει ελληνική συνείδηση, που συνδυάζεται με το αν και πόσο γνωρίζει την ελληνική γλώσσα, αν γνωρίζει στοιχεία της ελληνικής ιστορίας, της γεωγραφίας και του ελληνικού πολιτισμού. Πρέπει επίσης ο αιτών να μπορεί να αποδείξει ότι νιώθει Έλληνας και ότι είχε ή έχει συμμετοχή σε ελληνικούς συλλόγους της χώρας όπου κατοικεί (πάντα εκτός Ελλάδος) και σε δραστηριότητες της ομογένειας.

Η απόδειξη των στοιχείων αυτών γίνεται τόσο με έγγραφα, όσο και με την συνέντευξη με τον Έλληνα Πρόξενο, η οποία θα λάβει χώρα εφόσον ο φάκελος που ο αιτών θα προσκομίσει στο Προξενείο κριθεί επαρκής.Ακόμα κι αν ο αιτών έχει ελληνική καταγωγή, η αίτηση πολιτογράφησης θα απορριφθεί εάν δεν καταφέρει να αποδείξει ότι εκτός από το παρελθόν, δηλαδή την συγγενική σχέση που έχει με τον Έλληνα πρόγονό του, στο παρόν, σήμερα δηλαδή και στο πρόσφατο παρελθόν, δεν προκύπτει ότι έχει ελληνική συνείδηση, δεν γνωρίζει επαρκώς την ελληνική γλώσσα, δεν γνωρίζει στοιχεία της ελληνικής ιστορίας, της γεωγραφίας της Ελλάδας και του ελληνικού πολιτισμού, δεν μπορεί να αποδείξει συμμετοχή του σε ομογενειακές εκδηλώσεις, σε συλλόγους ή στην ελληνική εκκλησία, αλλά και δεν έχει εξοικείωση με τους θεσμούς του πολιτεύματος της Ελληνικής Δημοκρατίας και γενικά με τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα.

Η απουσία αυτών των προϋποθέσεων, που είναι sine qua non, δηλαδή αναγκαίες για την αποδοχή της αίτησης πολιτογράφησης ομογενούς, προκύπτει συνήθως από τον φάκελο με τα έγγραφα που προσκόμισε ο αιτών, αλλά και από την συνέντευξη με τον Πρόξενο της Ελλάδας και την έκθεση που ο Πρόξενος συντάσσει μετά την συνέντευξη. Όταν η αίτηση πολιτογράφησης ομογενούς έχει απορριφθεί, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει εκ νέου αίτηση με την ίδια διαδικασία, αλλά αφού παρέλθει τουλάχιστον ένα έτος από την απόρριψη της προηγούμενης αίτησης και εφόσον στο νέο φάκελο θα μπορέσει να προσκομίσει έγγραφα που ενισχύουν την απόδειξη της ελληνικής συνείδησής του, αλλά και εφόσον θα έχει ενδυναμώσει τα στοιχεία που τον συνδέουν με την Ελλάδα.

Αυτό σημαίνει ότι μία νέα αίτηση πολιτογράφησης θα έχει πιθανότητες να γίνει δεκτή, (ενώ η προηγούμενη έχει απορριφθεί), εάν ο αιτών έχει μάθει καλύτερα ελληνικά, εάν έχει αρχίσει να συμμετέχει σε ελληνικούς συλλόγους και ομογενειακές εκδηλώσεις, εάν έχει ενισχύσει τους δεσμούς του με την ελληνική κοινωνία, όπως επί παραδείγματι εάν έχει αποκτήσει ακίνητο στην Ελλάδα και εάν έχει βελτιώσει τις γνώσεις του στα στοιχεία ελληνικής ιστορίας, γεωγραφίας και πολιτισμού. Όλα αυτά θα πρέπει να διαπιστωθούν από τον Πρόξενο στη νέα συνέντευξη που θα λάβει χώρα, ώστε να υπάρχουν ελπίδες ότι η αίτηση πολιτογράφησης ομογενούς μπορεί αυτή τη φορά να γίνει δεκτή.

*Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,

Master of Laws.

www.greekadvocate.eubm–bioxoi@otenet.gr