Ένα από τα μεγαλύτερα άστρα του Σύμπαντος ίσως ετοιμάζεται να εκραγεί – Έλληνες αστρονόμοι παρακολουθούν

Ένα από τα μεγαλύτερα άστρα που γνωρίζουμε στο Σύμπαν –ίσως το μεγαλύτερο- πέρασε από μια ξαφνική, δραματική μεταμόρφωση και ίσως ετοιμάζεται να εκραγεί ως σουπερνόβα, διαπιστώνει μελέτη του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

To άστρο WOH G64, ένας βραχύβιο άστρο που βρίσκεται στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, έναν μικρό γαλαξία δίπλα στον δικό μας, μετατράπηκε το 2014 από «ερυθρό υπεργίγαντα» σε  «κίτρινο υπεργίγαντα», κάτι που σημαίνει ότι η θερμοκρασία του αυξήθηκε, αναφέρουν οι ερευνητές στο περιοδικό Nature Astronomy.

Η μεταβολή αυτή συνέβη σε λιγότερο από έναν χρόνο, μια ανεξήγητα μεγάή φνταχύτητα, δήλωσε ο Γκονθάλο Μουνιόθ-Σάντσεθ, επικεφαλής της μελέτης του Αστεροσκοπείου.

«Κανένα από τα σημερινά αστρικά μοντέλα δεν μπορεί να εξηγήσει πλήρως αυτή τη μεταμόρφωση» σχολίασε στο Reuters.

Η παρακολούθηση του άστρου θα μπορούσε να δώσει περισσότερα στοιχεία για την ζωή των εξαιρετικά μεγάλων άστρων, την οποία δεν έχουν κατανοήσει πλήρως οι αστρονόμοι.

Όπως όλα τα γιγάντια άστρα, το WOH G64 είναι εξαιρετικά φωτεινό αλλά βραχύβιο, καθώς έχει ηλικία κάτω των 10 εκατομμυρίων ετών και ήδη πλησιάζει το τέλος της ζωής του. Συγκριτικά, ο Ήλιος γεννήθηκε πριν από 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια και είναι ακόμα μεσήλικας.

Είναι περίπου 300.000 φορές πιο φωτεινό από τον Ήλιο, έχει 28 φορές μεγαλύτερη μάζα και 1.600 φορές μεγαλύτερη διάμετρο. Αν βρισκόταν στη θέση του δικού μας άστρου, η επιφάνειά του θα βρισκόταν πέρα από την τροχιά του Δία. Μάλιστα, λόγω του γιγάντιου μεγέθους του, το WOH G64 έγινε το 2024 το πρώτο άστρο εκτός του Γαλαξία μας που παρατηρήθηκε με λεπτομέρεια.

Το άστρο WOH G64 όπως απαθαντίστηκε το 2024 από το τηλεσκόπιο VLT. Γύρω του διακρίνεται ένας δακτύλιος αερίου και σκόνης (ESO/K. Ohnaka et al.)

Στα πρώτα στάδια της ζωής τους, όλα τα άστρα τροφοδοτούνται από την πυρηνική σύντηξη υδρογόνου. Όταν το υδρογόνο αρχίζει να εξαντλείται, τα άστρα με μάζα παραπλήσια του Ήλιου αρχίζουν να συντήκουν ήλιο, οπότε διογκώνονται και μετατρέπονται σε ερυθρούς γίγαντες πριν τελικά πεθάνουν και αφήσουν πίσω τους ένα άστρο νετρονίων.

Τα άστρα με 20 έως 23 ηλιακές μάζες ακολουθούν περίπου την ίδια πορεία αλλά μετατρέπονται σε ερυθρούς υπεργίγαντες, οι οποίοι εκρήγνυνταιως σουπερνόβα και τελικά αφήνουν πίσω τους είτε ένα άστρο νετρονίων είτε μια μαύρη τρύπα.

Η εξέλιξη των άστρων που υπερβαίνουν τις 23 ηλιακές μάζες είναι λιγότερο κατανοητή. Σε κάποιες περιπτώσεις οι ερυθροί υπεργίγαντες μετατρέπονται σε κίτρινούς υπεργίγαντες πριν εκραγούν σε σουπερνόβα. Εναλλακτικά, μπορεί να καταρρεύουν απευθείας σε μαύρες τρύπες χωρίς έκρηξη.

Το WOH G64 μπορεί να είναι η λύση σε αυτά τα ερωτήματα» είπε ο Γκονθάλο Μουνιόθ-Σάντσεθ.

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η μεταβολή που παρατηρήθηκε το 2014 οφειλόταν στην απορρόφηση υλικού από ένα μικρότερο άστρο που περιφέρεται γύρω από το WOH G64.

Μια άλλη, ίσως πιθανότερη, εξήγηση, είναι ότι ο κίτρινος υπεργίγαντας ετοιμάζεται είτε να μετατραπεί απευθείας σε μαύρη τρύπα είτε να εκραγεί σε σουπερνόβα, σύμφωνα με τη μελέτη.

Το πότε θα μπορούσε να συμβεί αυτό παραμένει άγνωστο. Μια τέτοια έκρηξη, πάντως, θα μπορούσε να γίνει ορατή ακόμα και στη Γη.

«Καθώς οι αστρονόμοι συνεχίζουν να παρακολουθούν αυτό το αξιοσημείωτο σύστημα», είπε ο Μουνιόθ-Σάντσεθ, «το WOH G64 θα μπορούσε να αλλάξει όσα γνωρίζουμε για το πώς ζουν και πεθαίνουν τα μεγαλύτερα άστρα».

Από ελληνικής πλευράς, στη μελέτη συμμετείχαν επίσης οι Μαρία Καλιτσουνάκη, Κωνσταντίνος Αντωνιάδης, Εμμανουήλ Ζαπάρτας, Κωνσταντίνα Βούτσια, Ευαγγελία Χριστοδούλου και Γρηγόρης Μαραβέλιας.

Πηγή: in.gr