Υπό τρεις προϋποθέσεις η πυρηνική πρόωση

Μια νέα συζήτηση για τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας -και στη ναυτιλία- ανοίγει, υπό προϋποθέσεις, η μελέτη του Ινστιτούτου Δέον (Deon Policy Institute).

Η μελέτη εισηγείται να ενταχθεί η πυρηνική επιλογή στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδας και να διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο κανονιστικό πλαίσιο που θα καλύπτει την αδειοδότηση, την ασφάλεια και την περιβαλλοντική εποπτεία των σχετικών εγκαταστάσεων.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι η προοπτική αυτή δεν είναι «αυτόματη» λύση, καθώς προϋποθέτει θεσμική ετοιμότητα, επενδυτική βιωσιμότητα και κοινωνική αποδοχή, ενώ καταγράφει και τα σημαντικά εμπόδια και τους κινδύνους που συνοδεύουν μια τέτοια μετάβαση.

Ασφάλεια

Σύμφωνα με τη μελέτη, η επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας παγκοσμίως τροφοδοτείται από την ανάγκη για καθαρή, αξιόπιστη και επεκτάσιμη ισχύ, αλλά και από ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας και οικονομικής ανθεκτικότητας.

Στον ίδιο «καμβά» εντάσσεται και η ναυτιλία, καθώς αποτελεί έναν κλάδο που πιέζεται να απανθρακοποιηθεί, ενώ ταυτόχρονα στηρίζεται σε καύσιμα με υψηλή μεταβλητότητα τιμών και γεωπολιτικούς κινδύνους.

Η μελέτη εστιάζει ιδιαίτερα στους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (SMRs), που θεωρούνται κομβική τεχνολογική εξέλιξη.

Καταγράφει δεκάδες σχέδια διεθνώς και υπογραμμίζει ότι υπάρχουν ακόμη και θαλάσσιοι, υδρόψυκτοι αντιδραστήρες ως «πλωτές μονάδες παραγωγής ενέργειας», με χαρακτηριστικό παράδειγμα ρωσική πλωτή μονάδα που βρίσκεται σε εμπορική λειτουργία από το 2020.

Αυτή η κατηγορία «ακουμπά» άμεσα τη συζήτηση για εφαρμογές στη θάλασσα, είτε ως τροφοδοσία λιμένων είτε, μακροπρόθεσμα, ως θεμέλιο για πυρηνοκίνητες λύσεις στη ναυσιπλοΐα.

Όπως τονίζεται, η Ελλάδα έχει ειδικό βάρος στη ναυτιλία, κάτι που δημιουργεί ένα δυνητικό συγκριτικό πλεονέκτημα, καθώς η χώρα μας μπορεί να συμμετέχει στη διαμόρφωση κανόνων, πρακτικών και τεχνικών προτύπων που θα απαιτηθούν εάν η πυρηνική τεχνολογία «μπει» πιο συστηματικά στις θαλάσσιες μεταφορές.

Παράλληλα, η εγχώρια ναυπηγική βάση θα μπορούσε να ωφεληθεί από έργα που σχετίζονται με πλωτές πυρηνικές πλατφόρμες ή άλλες εξειδικευμένες κατασκευές, εφόσον υπάρξει στρατηγική στόχευση.

Ένα πρακτικό πεδίο που αναδεικνύεται στη μελέτη είναι οι πλωτοί πυρηνικοί σταθμοί (FNPPs) ως λύση για ενεργειακή επάρκεια και ανθεκτικότητα σε απομονωμένες ή «δύσκολες» περιοχές.

Για μια ναυτιλιακή χώρα με πολλούς λιμένες και νησιωτικό χαρακτήρα, το σενάριο αυτό συνδέεται με το πώς μπορούν να τροφοδοτούνται κρίσιμες υποδομές (λιμάνια, βιομηχανικές ζώνες, logistics), ειδικά σε περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων απανθρακοποίησης.

Εμπόδια και κίνδυνοι

Η μελέτη δεν «ωραιοποιεί» την εικόνα για την Ελλάδα. Αναφέρει ότι το εγχείρημα σκοντάφτει σε δομικά εμπόδια: απουσία ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου, ανάγκη για ρυθμιστικό/θεσμικό
πλαίσιο, απαιτήσεις σε ανθρώπινο δυναμικό και ικανότητες, αλλά και παράγοντες που επηρεάζουν τη χωροθέτηση όπως η σεισμικότητα και η διαθεσιμότητα πόρων.

Σε επίπεδο ρίσκου, η μελέτη φωτίζει κεντρικά ζητήματα που «βαραίνουν» ακόμη περισσότερο στη ναυτιλία.

Συγκεκριμένα, το ζήτημα της ασφάλειας και της φυσικής προστασίας (security) θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό, αφού -όπως επισημαίνεται- σε θαλάσσιο περιβάλλον η προστασία κρίσιμων συστημάτων και η αντιμετώπιση δολιοφθοράς/επιθέσεων είναι καίριας σημασία.

Στην εξίσωση μπαίνει και το ζήτημα της διαχείρισης των καυσίμων και των αποβλήτων, με τους συγγραφείς της έκθεσης να υπογραμμίζουν ότι ακόμη και αν τα SMRs παράγουν λιγότερα απόβλητα ανά μονάδα ενέργειας, το ζήτημα παραμένει πολιτικά και επιχειρησιακά κρίσιμο.

Το οικονομικό σκέλος του εγχειρήματος

Κρίσιμο ζήτημα παραμένει και η χρηματοδότηση. Η μελέτη επισημαίνει ότι η επιτυχία εξαρτάται από μακροπρόθεσμες στρατηγικές απομείωσης κινδύνου και από τη δυνατότητα αξιοποίησης/άρσης περιορισμών σε ευρωπαϊκά εργαλεία χρηματοδότησης.

Η χρηματοδοτική βιωσιμότητα αυτού του project είναι συχνά εξίσου σημαντική με την τεχνική του αρτιότητα.

Αναφορικά με το κόστος, η γενική εικόνα έχει διπλή ανάγνωση για τη ναυτιλία. Από τη μία, οι αντιδραστήρες SMR δεν είναι «φθηνή» λύση σε σχέση με το ιδανικό σενάριο φθηνών ΑΠΕ.

Ωστόσο, όπως σημειώνεται, προσφέρουν σταθερή, χαμηλών εκπομπών ισχύ που μπορεί να στηρίξει κρίσιμες υποδομές, αλλά και να λειτουργήσει ως ενεργειακή «άγκυρα» για μελλοντικά ναυτιλιακά καύσιμα και υπηρεσίες.

Η τεχνολογία μπορεί να ωριμάζει, αλλά η εφαρμογή σε θαλάσσιο περιβάλλον απαιτεί πολύ αυστηρό πλαίσιο.

Αν η Ελλάδα θέλει να μπει σοβαρά στην πυρηνική συζήτηση -και ειδικότερα στη ναυτιλιακή της διάσταση- χρειάζεται συνεκτική στρατηγική: εθνικό σχέδιο, θεσμική αρχιτεκτονική, ανάπτυξη δεξιοτήτων, διεθνείς συνεργασίες και προσεκτική επιλογή εφαρμογών (π.χ. πρώτα σε υποδομές/λιμένες και όχι άμεσα σε πυρηνοκίνητη πρόωση).

Πηγή: naftemporiki.gr