PFAS: Απαγόρευση των «παντοτινών χημικών» ζητά επιστημονικός φορέας της ΕΕ

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) συμφώνησε την Πέμπτη με την πρόταση της Κομισιόν για απαγόρευση των «PFAS», των διαβόητων «παντοτινών χημικών» που μολύνουν το νερό, το έδαφος και τον αέρα.

Οι PFAS, ή υπερφθοριωμένες και πολυφθορισωμένες αλκυλιωμένες ενώσεις, είναι μια ομάδα βιομηχανικών χημικών που χάρη στην αντοχή τους χρησιμοποιούνται σε χιλιάδες προϊόντα, από καλλυντικά και αντικολλητικά σκεύη μέχρι συσκευασίες τροφίμων και ανεμογεννήτριες.

Οι ενώσεις αυτές αποτελούνται από αλυσίδες ατόμων άνθρακα και φθορίου που έχουν ενωθεί με εξαιρετικά ισχυρούς δεσμούς και δεν διασπώνται στο περιβάλλον, εγείροντας ανησυχία για τη συσσώρευσή τους στα οικοσυστήματα και τον ανθρώπινο οργανισμό.

Έπειτα από δεκαετίες ευρείας χρήσης, ανιχνεύονται σήμερα σε όλους τους οργανισμούς του πλανήτη, συμπεριλαμβανομένων πρακτικά όλων των ανθρώπων, καθώς και στο έδαφος, τα υπόγεια ύδατα, ακόμα και το νερό της βροχής.

Έρευνες που συνδέουν τις PFAS με μια γκάμα προβλημάτων υγείας –όπως ηπατική βλάβη, χαμηλό βάρος κατά τη γέννηση και καρκίνος των όρχεων- αφήνουν τις εταιρείες που παράγουν και χρησιμοποιούν τις ουσίες αυτές εκτεθειμένες σε αγωγές.

«Οι PFAS μπορούν να προκαλέσουν κινδύνους για τον άνθρωπο και το περιβάλλον εάν δεν ελέγχονται σωστά. Ένας πανευρωπαϊκός περιορισμός αποτελεί, επομένως, ένα αποτελεσματικό μέτρο για τη μείωση αυτών των κινδύνων», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Ρόμπερτ Σκατσόλα, πρόεδρος της επιτροπής κινδύνου του ECHA.

Οι συσκευασίες τροφίμων και ποτών είναι μια κατηγορία προϊόντων όπου χρησιμοποιούνται PFAS

Εάν κριθεί ότι στην απαγόρευση πρέπει να προβλέπονται εξαιρέσεις, ανέφερε η επιτροπή, η ΕΕ θα πρέπει να θεσπίσει αυστηρότερους ελέγχους για τη ρύπανση από PFAS.

Μια δεύτερη επιτροπή του ECHA που εξέτασε τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις μια απαγόρευσης ανέφερε σε σχέδιο γνωμοδότησης ότι στηρίζει τους περιορισμούς με στοχευμένες εξαιρέσεις όπου δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις.

Πέρυσι, η επίτροπος Περιβάλλοντος της ΕΕ Τζέσικα Ρόσγουελ είχε δηλώσει στο Reuters ότι στο στόχαστρο μπαίνουν οι PFAS στα καταναλωτικά προϊόντα, ενώ εξαιρέσεις θα προβλέπονται για τη χρήση τους σε ορισμένες εφαρμογές.

Τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να είναι τα εισπνεόμενα φάρμακα για το άσθμα και οι  ημιαγωγοί που χρησιμοποιούνται σε πράσινες τεχνολογίες όπως τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ανέφερε η επίτροπος. Η πρόταση είναι απίθανο να κατατεθεί πριν από τα τέλη του 2026, είπε.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Χημικών, η οποία εξετάζει το εύρος μιας πιθανής απαγόρευσης από το 2023, έχει δεχτεί χιλιάδες σχόλια από συνδέσμους που εκπροσωπούν τους κλάδους αυτοκινήτου, καθαρής ενέργειας και πλαστικών.

Οι εταιρείες ζητούν εξαιρέσεις για ορισμένα PFAS όπως τα φθοροπολυμερή, τα οποία χρησιμοποιούνται σε αδιάβροχα ρούχα και επιστρώσεις για φωτοβολταϊκά πάνελ.

Στο μεταξύ, η αλυσίδα επενδυτικών τραπεζών Jefferies Group έχει εκτιμήσει ότι η αύξηση των μελετών που συνδέουν τις PFAS με επιπτώσεις στην υγεία ανοίγουν το δρόμο για «κύμα» προσφυγών και στην Ευρώπη.

Στις ΗΠΑ, γίγαντες της πετροχημικής βιομηχανίας όπως οι DuPont και 3M υποχρεώθηκαν να καταβάλουν αποζημιώσεις  άνω των 11 δισ. δολαρίων, μετά την αποκάλυψη εγγράφων που απέδειξαν ότι ο κίνδυνος ήταν γνωστός αλλά αποκρύφθηκε.