Οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν και ίσως ζητήσουν σε τρίτα κράτη να «πληρώσουν τη ζημιά» – Δεν θα ήταν η πρώτη φορά

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο να ζητήσει από τις αραβικές χώρες να καλύψουν το κόστος του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, όπως δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ.

«Πιστεύω ότι είναι κάτι που ο Πρόεδρος θα ενδιαφερόταν αρκετά να τους ζητήσει να κάνουν», δήλωσε η Λίβιτ στους δημοσιογράφους σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα.

«Δεν θα προτρέξω των γεγονότων, αλλά σίγουρα είναι μια ιδέα που ξέρω ότι έχει και κάτι για το οποίο πιστεύω ότι θα ακούσετε περισσότερα από τον ίδιο».

Ένας τέτοιος μηχανισμός θα ήταν παρόμοιος με τον τρόπο που οι σύμμαχοι των ΗΠΑ βοήθησαν στη χρηματοδότηση της επέμβασης της Ουάσιγκτον κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου το 1990.

Ο αχανής πόλεμος στο Ιράν μετατίθεται στα κράτη του Κόλπου;

Την Δευτέρα, ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι μπορεί να είναι ικανοποιημένος με τον τερματισμό του πολέμου ακόμη και χωρίς την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, υπονοώντας ότι «άλλοι εταίροι» που εξαρτώνται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις εξαγωγές που μεταφέρονται μέσω της στενής θαλάσσιας οδού, την οποία το Ιράν έκλεισε λίγο μετά την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, θα πρέπει να αναλάβουν το βάρος της διαχείρισης αυτής της κρίσης.

Σε καιρό ειρήνης, περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου μεταφέρεται μέσω του στενού.

Αυτό έχει ωθήσει την τιμή του αργού πετρελαίου Brent, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς, στα 116 δολάρια ανά βαρέλι αυτή την εβδομάδα, σε σύγκριση με την προπολεμική τιμή των περίπου 65 δολαρίων, και έχει προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες για τον εφοδιασμό σε όλο τον κόσμο.

Οι ΗΠΑ, ωστόσο, είναι σε μεγάλο βαθμό αυτάρκεις όσον αφορά αυτούς τους πόρους.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να καταβάλουν αποζημιώσεις για τα θύματα του πολέμου στο Ιράν πριν υπάρξει συζήτηση για οποιαδήποτε εκεχειρία.

Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει καμία ένδειξη από τις κυβερνήσεις της Μέσης Ανατολής – ιδίως από τα μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), τα οποία έχουν επηρεαστεί άμεσα από τις ιρανικές επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές των ΗΠΑ στα εδάφη τους – σχετικά με το αν είναι διατεθειμένες να συνεισφέρουν στη χρηματοδότηση του πολέμου.

Το συνολικό κόστος, το οποίο θα μπορούσε να φτάσει τα δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με αναλυτές, παραμένει ασαφές.

Σε αντίθεση με τον Πόλεμο του Κόλπου του 1990-1991, το ΣΣΚ και άλλα αραβικά κράτη δεν ζήτησαν από τις ΗΠΑ να παρέμβουν στο Ιράν πριν από την έναρξη των επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου, επισήμαναν οι ειδικοί.

«Αυτό θα είχε νόημα αν ήταν τα κράτη του ΣΣΚ που υποστήριζαν την πραγματοποίηση αυτού του πολέμου, αλλά στην πραγματικότητα υποστήριζαν να μην γίνει ο πόλεμος κατά την περίοδο που προηγήθηκε της σύρραξης. Συνεχίζουν να ζητούν διπλωματία και αποκλιμάκωση», δήλωσε ο Ζεϊντόν Αλκινάνι, ιδρυτικός διευθυντής του Ινστιτούτου Αραβικών Προοπτικών, στο Al Jazeera.

«Η χώρα που φαίνεται να αξίζει να αναλάβει και να διαχειριστεί το κόστος θα ήταν το Ισραήλ. Η ισραηλινή κυβέρνηση… είναι το μέρος και ο φορέας που έπεισε και ώθησε τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναλάβουν αυτόν τον πόλεμο», πρόσθεσε ο Αλκινάνι.

Αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να ασκήσουν τις αραβικές χώρες να χρηματοδοτήσουν τον πόλεμο κατά του Ιράν, δεν θα ήταν η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ προσπαθούν – συχνά με επιτυχία – να κάνουν άλλες χώρες να πληρώσουν για πολέμους που έχουν ξεκινήσει ή στους οποίους έχουν εμπλακεί σε μεγάλο βαθμό.

Πόλεμος του Κόλπου

Τον Αύγουστο του 1990, ο τότε πρόεδρος του Ιράκ Σαντάμ Χουσεΐν διέταξε την εισβολή στο Κουβέιτ, κατηγορώντας το ότι υπερπαρήγαγε πετρέλαιο για να ρίξει τις τιμές και να βλάψει την οικονομία του βόρειου γείτονά του, η οποία είχε πληγεί από τον πόλεμο μετά τη μακροχρόνια σύγκρουση με το Ιράν κατά το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1980.

Το Ιράκ αναβίωσε επίσης μια μακροχρόνια εδαφική αξίωση επί του Κουβέιτ που χρονολογείται από τα σύνορα της οθωμανικής και της βρετανικής εποχής για να δικαιολογήσει την εισβολή του.

Ο ιρακινός στρατός κατέλαβε γρήγορα το Κουβέιτ, καταλαμβάνοντας την πρωτεύουσά του μέσα σε λίγες ημέρες και αναγκάζοντας τον 13ο εμίρη του Κουβέιτ, τον σεΐχη Τζάμπερ αλ-Αχμάντ αλ-Σαμπάχ, να διαφύγει στη Σαουδική Αραβία, όπου ηγήθηκε της κυβέρνησης σε εξορία, ενώ οι ιρακινές δυνάμεις έλεγχαν τη χώρα.

Τον Ιανουάριο του 1991, οι ΗΠΑ ηγήθηκαν μιας παγκόσμιας συμμαχίας αρκετών δεκάδων χωρών, συμπεριλαμβανομένων δυτικών, αραβικών και άλλων κρατών με μουσουλμανική πλειοψηφία, για να εκδιώξουν τις ιρακινές δυνάμεις κατόπιν αιτήματος του Κουβέιτ και αρκετών γειτόνων του στον Κόλπο, ιδίως της Σαουδικής Αραβίας.

Η εισβολή ονομάστηκε «Επιχείρηση Καταιγίδα της Ερήμου».

Η σύγκρουση διήρκεσε λίγο περισσότερο από έξι εβδομάδες, με την κύρια φάση των μαχών να διαρκεί από τα μέσα Ιανουαρίου έως τα τέλη Φεβρουαρίου 1991. Ο πόλεμος κόστισε στη συμμαχία 61 δισ. δολάρια την εποχή εκείνη, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 140 δισ. δολάρια σήμερα.

Ο πόλεμος χρηματοδοτήθηκε κατά κύριο λόγο, καθώς εξελισσόταν, από μια ομάδα χωρών που περιλάμβανε το Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Γερμανία και την Ιαπωνία.

Μαζί, παρείχαν 54 δισ. δολάρια, περίπου το 88% του κόστους του πολέμου.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των συνεισφορών καλύφθηκε από τη Σαουδική Αραβία, η οποία κατέβαλε 16,8 δισ. δολάρια την εποχή εκείνη, καλύπτοντας το 27% του κόστους του πολέμου, και το Κουβέιτ, το οποίο παρείχε 16 δισ. δολάρια, ή το 26% του κόστους του πολέμου.

Η Ιαπωνία συνεισέφερε 10 δισ. δολάρια (16%), η Γερμανία ξόδεψε 6,4 δισ. δολάρια (10%), τα ΗΑΕ παρείχαν 4 δισ. δολάρια (6,5%) και η Νότια Κορέα συνεισέφερε 251 εκατ. δολάρια (0,5%).

Οι ΗΠΑ κάλυψαν το 12% του κόστους του πολέμου – 7,3 δισ. δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το Πεντάγωνο στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Γυρνώντας πιο πίσω στο χρόνο, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ξεκίνησε επίσημα όταν η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία το 1939, εν μέσω του ναζιστικού επεκτατισμού.

Ως αποτέλεσμα, η Βρετανία και η Γαλλία κήρυξαν πόλεμο στη Γερμανία λίγες μέρες αργότερα.

Η Ιαπωνία βρισκόταν ήδη σε πόλεμο με την Κίνα από το 1937 και, το 1941, επιτέθηκε στη ναυτική βάση των ΗΠΑ στο Περλ Χάρμπορ της Χαβάης.

Αυτό έσυρε τις ΗΠΑ στον πόλεμο.

Ο πόλεμος έληξε το 1945: τα σοβιετικά στρατεύματα κατέλαβαν το Βερολίνο και η Γερμανία παραδόθηκε. Λίγες εβδομάδες αργότερα, οι ΗΠΑ έριξαν δύο ατομικές βόμβες στην Ιαπωνία, η οποία και αυτή παραδόθηκε.

Από το 1948 έως το 1951, οι ΗΠΑ εφάρμοσαν το Σχέδιο Μάρσαλ, ένα αμερικανικό σχέδιο βοήθειας για την ανάκαμψη της Ευρώπης από την καταστροφή του πολέμου.

Ο χειμώνας της πείνας του 1947. Χιλιάδες διαδηλώνουν στη Δυτική Γερμανία ενάντια στην καταστροφική κατάσταση στον τομέα της διατροφής (31 Μαρτίου 1947). Το πλακάτ γράφει: Θέλουμε άνθρακα, θέλουμε ψωμί

Οι ΗΠΑ παρείχαν οικονομική στήριξη άνω των 13 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση των οικονομιών της Δυτικής Ευρώπης και τον περιορισμό της σοβιετικής επιρροής.

Ωστόσο, αποζημιώσεις πολέμου καταβλήθηκαν επίσης από την Ιαπωνία και τη Γερμανία, οι οποίες αναγκάστηκαν να δεχθούν την κατοχή.

Η Ιαπωνία κατέβαλε περισσότερα από 1 δισ. δολάρια από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 1970 σε διάφορες ασιατικές χώρες μέσω ενός συνονθυλεύματος διμερών συνθηκών και συμφωνιών «οικονομικής συνεργασίας».

Η Γερμανία κατέβαλε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημιώσεις και αποζημιώσεις. Ωστόσο, δεν υπάρχει ένα ενιαίο, καθολικά αποδεκτό συνολικό ποσό.

Ενώ οι αποζημιώσεις της Ιαπωνίας και της Γερμανίας δεν κατευθύνθηκαν προς τις ΗΠΑ, και οι δύο χώρες έχουν δαπανήσει δισεκατομμύρια δολάρια για τη συντήρηση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στα εδάφη τους από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η Ιαπωνία δαπανά περίπου 1,4 δισ. δολάρια ετησίως, και η Γερμανία πάνω από 1 δισ. δολάρια ετησίως, για αυτές τις βάσεις.

Πόλεμος στην Ουκρανία

Στην σύγχρονη ιστορία, ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022, όταν η Ρωσία ξεκίνησε την πλήρη εισβολή της στη γειτονική χώρα.

Αν και δεν ήταν η πρωτοβουλία αυτής της σύγκρουσης, οι ΗΠΑ ήταν αρχικά βασικός σύμμαχος της Ουκρανίας, παρέχοντας στο Κίεβο στρατιωτική υποστήριξη για την αντιμετώπιση των ρωσικών επιθέσεων.

Πράγματι, οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν για το μεγαλύτερο ποσό βοήθειας προς την Ουκρανία – 114,64 δισεκατομμύρια ευρώ (134 δισ. δολάρια) – από τις 24 Ιανουαρίου 2022 έως τις 30 Ιουνίου 2025.

Αυτό περιελάμβανε 64,6 δισεκατομμύρια ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια, 46,6 δισεκατομμύρια ευρώ σε οικονομική βοήθεια και 3,4 δισεκατομμύρια ευρώ σε ανθρωπιστική βοήθεια.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος δωρητής με 63,19 δισεκατομμύρια ευρώ, ακολουθούμενη από τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο (18,6 δισεκατομμύρια ευρώ ) και την Ιαπωνία (13,57 δισεκατομμύρια ευρώ).

Ταυτόχρονα, η Ουάσιγκτον έχει παροτρύνει τους Ευρωπαίους συμμάχους να προμηθεύσουν όπλα στην Ουκρανία και να αυξήσουν τις δικές τους αμυντικές δαπάνες, συμβάλλοντας στην αύξηση των πωλήσεων όπλων των ΗΠΑ στο εξωτερικό σε ρεκόρ 318,7 δισ. δολαρίων το 2024.

Από την επιστροφή του στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ έχει αποσύρει το 99% της αμερικανικής υποστήριξης, μεταθέτοντας το οικονομικό βάρος στις ευρωπαϊκές χώρες.

Αντί να παρέχει βοήθεια, η Ουάσιγκτον πωλεί πλέον όπλα στους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας.

Τον Ιούλιο, για παράδειγμα, οι ΗΠΑ και η Γερμανία συνήψαν συμφωνία βάσει της οποίας η Γερμανία θα αγοράσει συστήματα αεροπορικής άμυνας αμερικανικής κατασκευής, όπως τα συστήματα Patriot, για να τα διαθέσει στην Ουκρανία.

Τον ίδιο μήνα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι είχε εγκρίνει πωλήσεις όπλων προς την Ουκρανία αξίας 10 δισ. δολαρίων, οι οποίες θα πληρωθούν από τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας.

Δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι, αφού ξόδεψαν δισεκατομμύρια για να βοηθήσουν την Ουκρανία από το 2022, «παίρνουμε τα χρήματά μας πίσω στο σύνολό τους».

Το Ukraine Support Tracker του Ινστιτούτου του Κιέλου δείχνει ότι η υποστήριξη προς την Ουκρανία παρέμεινε σταθερή από τη στιγμή που αποσύρθηκε σχεδόν το σύνολο της αμερικανικής χρηματοδότησης, καθώς η Ευρώπη αύξησε τη στήριξή της κατά περίπου τα δύο τρίτα.

Το 2025, η Ευρώπη συνέβαλε με περίπου 70 δισ. δολάρια σε στρατιωτική και οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία, ενώ η συνεισφορά των ΗΠΑ μειώθηκε στα 400 εκατ. δολάρια.

Πηγή: in.gr