CIA: Ο πράκτορας – κυνηγός των Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων

Η ιστορία του Kevin Chalker μοιάζει να είναι βγαλμένη από βιβλίο του Τζον Λε Καρέ. Επιχειρήσεις κατασκοπείας, ένα πρόγραμμα για να αναγκάσει Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες να αυτομολήσουν στις ΗΠΑ, διπλοί πράκτορες, στελέχη της CIA που υπεξαιρούν κονδύλια και «μαγειρεύουν» αναφορές.

Κι, όμως, όλα αυτά είναι πραγματικότητα. Ο πρώην πράκτορας της CIA θέλησε να πει την ιστορία του στο περιοδικό New Yorker το οποίο διασταύρωσε τις πληροφορίες που έδωσε και θεωρεί αξιόπιστες τις πληροφορίες που έδωσε.

Ο Kevin Chalker ξεκίνησε να γίνει κατάσκοπος για τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 όταν ήταν μόλις 30 χρονών και απόφοιτος από το πανεπιστήμιο. Μετά την έξοδο του από τη CIA ίδρυσε μία εταιρεία για την παροχή συμβουλών ασφαλείας. Ο βασικός και πιο γνωστός πελάτης του ήταν το κράτος του Κατάρ.

Συνήθως άνθρωποι όπως ο Chalker αποφεύγουν τη δημοσιότητα και δεν αποκαλύπτουν ποτέ τη δουλειά που έκαναν ως κατάσκοποι. Ωστόσο εκείνος έκανε μία εξαίρεση εξαιτίας μίας σοβαρής προσωπικής περιπέτειας.

Γιατί αποφάσισε να μιλήσει

Το 2018 ενεπλάκη σε μία δικαστική διαμάχη με έναν πλούσιο επενδυτή και μεγάλο δωρητή της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ, τον Elliott Broidy. Ο επιχειρηματίας τον κατηγόρησε ότι χάκαρε τα προσωπικά αρχεία του ίδιου και άλλων κατ’ εντολήν το Κατάρ.

Πολλά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του Elliott Broidy βγήκαν στην δημοσιότητα και σε αυτά φαινόταν ότι είχε προσπαθήσει να στρέψει την κυβέρνηση Τραμπ εναντίον του Κατάρ προκειμένου ο ίδιος να κερδίσει πολλά εκατομμύρια δολάρια σε συμβόλαια με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία είναι ο βασικός ανταγωνιστής των Καταριανών στη Μέση Ανατολή.

Μετά από μία πολύχρονη δικαστική μάχη η υπόθεση έκλεισε με εξωδικαστικό συμβιβασμό. Ωστόσο η εταιρεία του Kevin Chalker έχασε όλα τα συμβόλαια της εξαιτίας της αρνητικής δημοσιότητας. Τώρα ο πρώην πράκτορας δήλωσε στον δημοσιογράφο του New Yorker ότι αποκαλύπτει την ιστορία του προκειμένου να αποκαταστήσει το όνομά του.

Επέμεινε ότι ήταν πάντα πατριώτης και για να το αποδείξει, ήταν πρόθυμος να μιλήσει δημόσια, για πρώτη φορά, για τα χρόνια της μυστικής του εργασίας για τη CIA, η οποία, όπως είπε, είχε «εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».

Το πρόγραμμα Brain Drain και οι «προσκλήσεις» στους Ιρανούς επιστήμονες
Μετά την εισβολή των Αμερικανών στο Ιράκ η κυβέρνηση Μπους έθεσε ως προτεραιότητα της CIA να εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Μια συζήτηση σχετικά με τις τακτικές ξεκίνησε εντός της κυβέρνησης Μπους. Ο Chalker είπε ότι, όπως το είχε καταλάβει, το Πεντάγωνο είχε προτείνει τη διεξαγωγή επιχειρήσεων κομάντο για τη δολοφονία βασικών Ιρανών επιστημόνων, όπως έκανε στη συνέχεια το Ισραήλ.

H CIA, όμως, πρότεινε να προσελκύσουν αυτούς τους επιστήμονες ώστε να αυτομολήσουν, όπως είχαν κάποτε κάνει οι Αμερικανοί κατάσκοποι με τους Σοβιετικούς φυσικούς. Η πρόταση της CIA όπως την παρέφρασε ο Chalker ήταν: «Μπορούμε να τους ανακρίνουμε και να μάθουμε πολύ περισσότερα — και, αν αρνηθούν, τότε μπορείτε να τους σκοτώσετε».

Το πρόγραμμα ονομάστηκε Brain Drain και ο Chalker περιέγραψε με λεπτομέρειες πώς γίνονταν οι «προσκλήσεις» στους Ιρανούς επιστήμονες.

Ο παράξενος πράκτορας και ο προδότης αξιωματικός

Όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα ο Chalker έμαθε ότι η CIA δεν διέθετε έτοιμο κατάλογο με τα ονόματα των Ιρανών επιστημόνων που θα μπορούσαν να πειστούν να αυτομολήσουν. Στην πραγματικότητα, η υπηρεσία είχε ελάχιστους σχετικούς πληροφοριοδότες εντός του Ιράν.

Περίπου μια δεκαετία νωρίτερα, ωστόσο, ένας Αμερικανός κατάσκοπος που δούλευε στην περιοχή είχε αποκτήσει σημαντικές πληροφορίες από έναν Ιρανό πυρηνικό φυσικό. Αυτός ο επιστήμονας, στον οποίο είχε δοθεί το κωδικό όνομα Μπερναντίν, είχε μεταφέρει ακόμη και λεπτομερείς πληροφορίες για τη συνάντηση στο Ντουμπάι, όπου οι Ιρανοί είχαν αγοράσει πυρηνικά μυστικά από τον Α. Κ. Χαν.

Από τότε όμως ο Μπερναντίν παρουσίαζε ασταθή συμπεριφορά. Αρνιόταν οποιαδήποτε πληρωμή για σχεδόν μια δεκαετία αλλά ξαφνικά εμφανίστηκε και απαίτησε εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια. Οι πληροφορίες που παρείχε μπερδεύαν όλο και περισσότερο τους φυσικούς της CIA. Μερικές από αυτές δεν είχαν καν επιστημονική λογική. Ο Μπερναντίν φαινόταν άχρηστος ή, πιθανός διπλός πράκτορας. Ζητήθηκε από τον Chalker να καταστρώσει ένα σχέδιο για την στρατολόγηση άλλων επιστημόνων, και άρχισε διαβάζοντας παλιά τηλεγραφήματα σχετικά με τον τρόπο που η υπηρεσία είχε χειριστεί τους σοβιετικούς αποστάτες την εποχή του Τζον Λε Καρέ.

Λίγους μήνες μόλις αφότου ο Chalker άρχισε να εργάζεται, τηλεφώνησε ο Μπερναντίν. Όπως και σε άλλους μυστικούς πράκτορες, του είχε δοθεί ένας αριθμός τηλεφώνου στα κεντρικά γραφεία της CIA για να καλεί αν ήθελε να μιλήσει ή αν χρειαζόταν να τον βγάλουν με ασφάλεια από το Ιράν, μαζί με έναν μυστικό κωδικό και μια φράση πρόσβασης για να πιστοποιήσει την ταυτότητά του. Ο Μπερναντίν αντιμετωπιζόταν πλέον με τέτοια καχυποψία, που οι ανώτεροι του Chalker υποψιάζονταν παγίδα. Ο επικεφαλής της μονάδας είπε στον Chalker να κανονίσει μια συνάντηση με τον Μπερναντίν εκτός Ιράν, αλλά να θεωρήσει την κατάσταση ενδεχομένως εχθρική: αν οι Ιρανοί είχαν εκθέσει τον Μπερναντίν, οι κομάντος τους υπήρχε περίπτωση να εισβάλουν για να συλλάβουν ή να σκοτώσουν τον Chalker.

Συναντήθηκαν σε μία ευρωπαϊκή πόλη και ο Μπερναντίν εξήγησε ότι ποτέ δεν ζήτησε χρήματα αλλά υποστήριξε ότι εργαζόταν για τη CIA προκειμένου να σταματήσει έναν επικίνδυνο πυρηνικό πρόγραμμα. Αρνήθηκε ότι έστειλε τεχνικές λεπτομέρειες που μπέρδευαν τους επιστήμονες της CIA. Τελικά ο Chalker του έδωσε ένα μπλοκ όπου έγραψε νέες λεπτομέρειες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι πληροφορίες ήταν σωστές και γι’ αυτό οι υποψίες έπεσαν στον Αμερικανό πράκτορα και χειριστή του Μπερναντίν. Αποδείχθηκε ότι άρπαξε 2 εκατ. δολάρια ως πληρωμή για τον Μπερναντίν και φυλακίστηκε για κάποιο διάστημα.

Η τύχη και ο εντοπισμός του Ιρανού «Οπενχάιμερ»

Το 2006, ο Chalker υπηρετούσε στον σταθμό της CIA στη Νέα Υόρκη. Μερικές φορές συνεργαζόταν με το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας για να εντοπίζει στόχους που διέρχονταν από το αεροδρόμιο J.F.K. και ανέπτυξε επαφές εντός των υπηρεσιών του υπουργείου.

Μια μέρα, οι συνάδελφοι του στο Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας τον κάλεσαν για να του δώσουν μια πληροφορία: η τοπική αστυνομία σε μια πόλη στην κοιλάδα του Χάντσον είχε λάβει καταγγελία για έναν επιστήμονα ιρανικής καταγωγής που φέρεται να προσέγγιζε πόρνες. Ειδικοί πράκτορες του FBI είπαν στον Chalker ότι μπορούσε να τους συνοδεύσει κατά την ανάκριση του άνδρα.

Ο επιστήμονας, ο Masud Naraghi, ήταν περίπου εβδομήντα ετών. Είχε σπουδάσει πυρηνική φυσική στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’60, ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve και στη συνέχεια επέστρεψε στο Ιράν, όπου εργάστηκε για την Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας της χώρας. Ένας βραχύβιος γάμος με μια Αμερικανίδα του είχε εξασφαλίσει πράσινη κάρτα και είχε επιστρέψει κρυφά και μόνος του στις Ηνωμένες Πολιτείες στις αρχές της δεκαετίας του ’90, φέρνοντας μαζί του ένα σημαντικό χρηματικό ποσό. Είχε χρησιμοποιήσει τα χρήματα για να ιδρύσει μια εταιρεία μηχανικών, την Torr International, λίγο έξω από τη Νέα Υόρκη.

Πριν ο Chalker και οι πράκτορες του FBI συναντηθούν με τον Naraghi στο γραφείο του ο Chalker επικοινώνησε με τα κεντρικά γραφεία της CIA. Έμαθε ότι άλλοι υπεύθυνοι υποθέσεων είχαν ανακρίνει τον Naraghi χρόνια πριν και είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν γνώριζε τίποτα χρήσιμο για τη CIA σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Όσο ο Chalker, όμως, άκουγε τον Naraghi να απαντά στις ερωτήσεις του FBI, ένιωσε ότι ο Ιρανός φαινόταν «πολύ έξυπνος για να παριστάνει τον χαζό». Παρορμητικά, ο Chalker αποκάλυψε το πραγματικό όνομα του Μπερναντίν και ρώτησε αν ο Naraghi τον γνώριζε. Ο επιστήμονας «έγινε άσπρος σαν το πανί», είπε ο Chalker. Θυμήθηκε ότι σκέφτηκε, με χαρά: «Ω, παλιομ…».

Ο Naraghi, στον οποίο η CIA είχε δώσει το κωδικό όνομα «Σέλβ», αποδείχθηκε ότι ήταν ο ιδρυτής του μυστικού πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ο «Οπενχάιμερ» της Τεχεράνης. Δεν ήταν όμως από τους πιστούς στο καθεστώς.

Ο Chalker κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο επιστήμονας είχε καταχραστεί χρήματα από την ιρανική κυβέρνηση για να δημιουργήσει το κεφάλαιο που χρησιμοποίησε για να ιδρύσει την Torr. Χρειάστηκαν δύο χρόνια να τον ακούει και να τον διαβεβαιώνει για την ασφάλεια του μέχρι ο Naraghi να πειστεί να συνεργαστεί πλήρως.

Με τον καιρό, όμως, μοιράστηκε νέες πληροφορίες σχετικά με το πώς το Ιράν είχε ξεπεράσει τις αδυναμίες στα σχέδια του Α. Κ. Καν και σχετικά με την κλίμακα και το εύρος των πυρηνικών φιλοδοξιών της χώρας. Ένα εσωτερικό έγγραφο της CIA που πρότεινε τον Chalker για ένα ακόμη βραβείο ανέφερε ότι ο Naraghi είχε παράσχει μια «νέα ροή πληροφοριών σχετικά με τα θεμέλια της επιθυμίας του Ιράν να γίνει πυρηνική δύναμη».