Γρίπη των πτηνών στην Ευρώπη: Τι ποσοστό θνησιμότητας έχει ο ιός H9N2

Ένα ανθρώπινο κρούσμα λοίμωξης από τον ιό της γρίπης των πτηνών A(H9N2) σε έναν ταξιδιώτη που επέστρεφε από μη ευρωπαϊκή χώρα, όπου ο ιός είχε προηγουμένως εντοπιστεί σε πτηνά, αναφέρθηκε στην περιοχή της Λομβαρδίας στην Ιταλία. Πρόκειται για το πρώτο ανθρώπινο κρούσμα γρίπης των πτηνών A(H9N2) που αναφέρθηκε στην ΕΕ.

Ο ασθενής έχει συνυπάρχουσες παθήσεις και βρίσκεται επί του παρόντος σε νοσοκομειακή απομόνωση, λαμβάνοντας ιατρική περίθαλψη. Οι ιταλικές αρχές δημόσιας υγείας πραγματοποίησαν ιχνηλάτηση επαφών ως προφύλαξη για τον εντοπισμό και τον έλεγχο πιθανής περαιτέρω μετάδοσης και ξεκίνησαν αρκετές επιδημιολογικές και μικροβιολογικές έρευνες.

Αλλά αυτό εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί ο ιός Η9Ν2 να μολύνει τους ανθρώπους, πόσο διαδεδομένος είναι και πόσο επικίνδυνος είναι πραγματικά;

Τι είναι ο ιός H9N2

Ο H9N2 είναι ένας ιός χαμηλής παθογονικότητας της γρίπης των πτηνών, που κυκλοφορεί ευρέως στα πουλερικά, ιδιαίτερα σε όλη την Ασία, την Μέση Ανατολή και μέρη της Αφρικής.

Σε αντίθεση με τα στελέχη υψηλής παθογονικότητας, ο H9N2 συνήθως προκαλεί ηπιότερη ασθένεια στα πτηνά, αλλά η ευρεία κυκλοφορία του αυξάνει τις πιθανότητες μετάδοσης στους ανθρώπους.

Η επιδημιολογική του σημασία έγκειται λιγότερο στη σοβαρότητα και περισσότερο στα εξής:

• Υψηλή συχνότητα εμφάνισης σε δεξαμενές πουλερικών
• Συχνή έκθεση του ανθρώπου σε αγορές ζώντων πτηνών
• Γενετική συμβολή σε άλλα στελέχη γρίπης

Πόσο συχνές είναι οι ανθρώπινες λοιμώξεις;

Η ανθρώπινη μόλυνση με H9N2 παραμένει σπάνια αλλά αναφέρεται σταθερά, κυρίως σε περιοχές με στενή επαφή μεταξύ ανθρώπων και πουλερικών.

Σύμφωνα με τα δεδομένα επιτήρησης του ΠΟΥ, έχουν αναφερθεί πάνω από 100 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα ανθρώπινα κρούσματα από το 2015, με τη συντριπτική πλειοψηφία να εμφανίζεται στην Κίνα.

Βασικά επιδημιολογικά πρότυπα:

• Τα περισσότερα κρούσματα είναι σποραδικά
• Η έκθεση συνήθως συνδέεται με μολυσμένα πουλερικά ή σχετικά περιβάλλοντα (π.χ. φάρμες, σφαγεία, υπαίθριες αγορές)
• Δεν υπάρχουν ενδείξεις διαρκούς μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο

Αυτό το πρότυπο είναι σύμφωνο με ζωονόσους, που δεν έχουν προσαρμοστεί πλήρως στους ανθρώπους.

Ποια συμπτώματα αναπτύσσουν οι μολυσμένοι άνθρωποι;

Οι περισσότερες ανθρώπινες λοιμώξεις H9N2 είναι ήπιες και αυτοπεριοριζόμενες. Τα αναφερόμενα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Πυρετό
• Βήχα
• Συμπτώματα του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος

Η σοβαρή νόσος είναι ασυνήθιστη και πολλά κρούσματα ανιχνεύονται μέσω επιτήρησης παρά μέσω κλινικής σοβαρότητας.

Ποιο είναι το ποσοστό θνησιμότητας του ιού H9N2 στους ανθρώπους;

Αυτή είναι η πιο σημαντική, και συχνά παρεξηγημένη, πτυχή.

Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι ο ιός H9N2 έχει πολύ χαμηλό ποσοστό θνησιμότητας (CFR) στους ανθρώπους:

• Από το 2015, έχουν αναφερθεί 104 επιβεβαιωμένα ανθρώπινα κρούσματα με μόνο 2 θανάτους
• Και τα δύο θανατηφόρα κρούσματα αφορούσαν άτομα με υποκείμενα νοσήματα

Αυτό υποδηλώνει ότι:

• Ο CFR είναι εξαιρετικά χαμηλός σε σύγκριση με άλλα στελέχη της γρίπης των πτηνών
• Η ανθρώπινη θνησιμότητα δεν αποτελεί καθοριστικό χαρακτηριστικό της λοίμωξης από H9N2
• Ο κίνδυνος αυξάνεται κυρίως σε ευάλωτα άτομα

Για λόγους σύγκρισης, άλλοι ιοί της γρίπης των πτηνών, όπως ο H5N1, έχουν CFR που υπερβαίνει το 50%, υπογραμμίζοντας πόσο ριζικά διαφορετικός είναι ο H9N2 όσον αφορά τη σοβαρότητα.

Γιατί ο H9N2 εξακολουθεί να θεωρείται σημαντικός;

Παρά τη χαμηλή θνησιμότητα, ο H9N2 είναι επιδημιολογικά σημαντικός για διάφορους λόγους:

1. Λειτουργεί ως «γενετικός δότης»

Έρευνες δείχνουν ότι οι ιοί H9N2 έχουν συνεισφέρει εσωτερικά γονίδια σε άλλα στελέχη γρίπης με υψηλότερη παθογένεια, αυξάνοντας το πανδημικό τους δυναμικό.

2. Κυκλοφορεί ευρέως στα πουλερικά

Η υψηλή κυκλοφορία αυξάνει:

• Τις ευκαιρίες μετάλλαξης
• Τον κίνδυνο έκθεσης στον άνθρωπο
• Τις πιθανότητες αναδιάταξης σε άλλους ιούς γρίπης

3. Μπορεί να μολύνει ανθρώπους επανειλημμένα

Ακόμα και αν ήπια, τα επαναλαμβανόμενα συμβάντα διάχυσης υποδηλώνουν συνεχιζόμενη ζωονόσο πίεση.

Τι δείχνουν οι μελέτες σχετικά με το δυναμικό μετάδοσης του Η9Ν2;

Η ανθρώπινη μόλυνση συνδέεται κυρίως με:

• Άμεση επαφή με μολυσμένα πτηνά
• Έκθεση σε αγορές ζώντων πουλερικών
• Περιβαλλοντική μόλυνση

Προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία για συνεχή μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, η οποία αποτελεί βασικό παράγοντα, που περιορίζει το πανδημικό δυναμικό του ιού.

Τι δείχνουν τα δεδομένα στα ζώα

Ενώ η ανθρώπινη ασθένεια είναι ήπια, οι μελέτες σε ζώα παρέχουν πρόσθετο πλαίσιο. Μια μελέτη πεδίου σε πτηνοτροφικές μονάδες ανέφερε:

• Νοσηρότητα περίπου 14%
• Θνησιμότητα περίπου 16% στα προσβεβλημένα σμήνη

Ωστόσο, αυτά τα στοιχεία ισχύουν για τα πτηνά, όχι για τους ανθρώπους, και συχνά επηρεάζονται από:

• Συν-λοιμώξεις
• Συνθήκες εκτροφής
• Μέτρα βιοασφάλειας

Αυτό υπογραμμίζει μια σημαντική διάκριση: ο αντίκτυπος στα πουλερικά δεν μεταφράζεται άμεσα στη σοβαρότητα της νόσου στον άνθρωπο.

Συχνές Ερωτήσεις

Θεωρείται ο ιός H9N2 απειλή πανδημίας;

Προς το παρόν όχι. Ο ιός H9N2 δεν έχει βιώσιμη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, η οποία αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια πανδημία. Ωστόσο, οι ειδικοί τον παρακολουθούν στενά, επειδή μπορεί γενετικά να συμβάλει σε νέα στελέχη γρίπης, που με την σειρά τους θα μπορούσαν να ενέχουν πανδημικό κίνδυνο.

Γιατί τα περισσότερα κρούσματα H9N2 εμφανίζονται σε παιδιά;

Ένα μεγάλο ποσοστό των αναφερόμενων κρουσμάτων αφορά παιδιά, πιθανώς επειδή έχουν στενότερη ή πιο συχνή επαφή με πουλερικά σε οικιακό ή σε περιβάλλον αγοράς και μπορεί να έχουν λιγότερη προϋπάρχουσα ανοσία σε σύγκριση με τους ενήλικες.

Μπορεί ο ιός H9N2 να μεταλλαχθεί σε έναν πιο επικίνδυνο ιό;

Ναι, και αυτή είναι μια από τις κύριες ανησυχίες. Έχει αποδειχθεί ότι οι ιοί H9N2 δωρίζουν εσωτερικά γονίδια σε άλλους ιούς γρίπης, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την ικανότητά τους να μολύνουν τους ανθρώπους ή να εξαπλώνονται πιο αποτελεσματικά.

Υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια για τον ιό H9N2 στους ανθρώπους;

Δεν υπάρχει ευρέως χρησιμοποιούμενο εμβόλιο για το ευρύ κοινό. Υπάρχουν ορισμένα υποψήφια εμβόλια για λόγους ετοιμότητας σε πιθανή πανδημία, αλλά δεν αποτελούν μέρος των συνήθων προγραμμάτων ανοσοποίησης.

Πώς μπορώ οι άνθρωποι να μειώσω τον κίνδυνο μόλυνσης;

Η μείωση του κινδύνου επικεντρώνεται στον περιορισμό της έκθεσης σε μολυσμένα πτηνά:

• Αποφυγή άμεσης επαφής με ζωντανά πουλερικά σε περιοχές υψηλού κινδύνου
• Καλής υγιεινή των χεριών μετά τον χειρισμό ζώων
• Διασφάλιση σωστού μαγειρέματος των προϊόντων πουλερικών

Αυτά τα μέτρα είναι ιδιαίτερα σημαντικά σε περιοχές όπου ο ιός ενδημεί.

Γιατί το ποσοστό θνησιμότητας είναι τόσο χαμηλό σε σύγκριση με άλλα στελέχη της γρίπης των πτηνών;

Ο ιός H9N2 διαφέρει βιολογικά από τα στελέχη υψηλής παθογένειας όπως ο H5N1. Τείνει να παραμένει εντοπισμένος στην ανώτερη αναπνευστική οδό και προκαλεί ηπιότερη νόσο, γεγονός που μειώνει την πιθανότητα σοβαρών επιπλοκών και θανάτου.

Συμπέρασμα

Ο ιός της γρίπης των πτηνών H9N2 αντιπροσωπεύει ένα παράδοξο στην επιδημιολογία των μολυσματικών ασθενειών: έναν ιό που είναι ευρέως διαδεδομένος και βιολογικά σημαντικός, αλλά κλινικά ήπιος στους ανθρώπους.

Το χαμηλό ποσοστό θνησιμότητας παρέχει καθησυχασμό, αλλά η συνεχής παρουσία του σε ζωικές δεξαμενές και η ικανότητά του να εξελίσσεται σημαίνει, ότι παραμένει ένας ιός που τα συστήματα δημόσιας υγείας δεν μπορούν να αγνοήσουν.

Πηγές:
ecdc.europa.eu
gov.uk
nih.gov
pnas.org
tandfonline.com