Υπάρχουν καταφύγια στην Ελλάδα; Τι ισχύει – Μύθοι και πραγματικότητα

Αθήνα.- Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η χρήση drones σε επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή και η αίσθηση ότι η αστάθεια πλησιάζει γεωγραφικά την Ευρώπη επηρεάζουν αναπόφευκτα την ψυχολογία.

Η Ελλάδα σε καμία περίπτωση δεν βρίσκεται σε κατάσταση άμεσης απειλής. Ωστόσο, όταν η διεθνής ασφάλεια κλονίζεται, επανέρχεται από τους αναγνώστες – ίσως και εξαιτίας των εικόνων από χώρες του εξωτερικού – ένα ερώτημα:

Υπάρχουν καταφύγια στη χώρα; Και αν ναι, τι ρόλο έχουν σήμερα;

Τα καταφύγια που υπάρχουν — και αυτά που νομίζουμε ότι υπάρχουν

Η Ελλάδα διαθέτει υπόγειες δομές που κατασκευάστηκαν κυρίως κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στις δεκαετίες που ακολούθησαν. Σε ορισμένες περιοχές της Αθήνας, του Πειραιά και άλλων μεγάλων πόλεων υπάρχουν παλαιά καταφύγια.

• Πολλά δεν είναι λειτουργικά.
• Αρκετά έχουν αλλάξει χρήση.
• Δεν υπάρχει δημόσιο, οργανωμένο δίκτυο καταφυγίων, που να αντιστοιχεί στο σύνολο του πληθυσμού.

Παρόλα αυτά, σύμφωνα με σχετική ερώτηση που είχε γίνει στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2025, είχε γνωστοποιηθεί πως έχουμε στη χώρα ως καταφύγια 2.892 χώρους, συνολικής χωρητικότητας 1.981.514 ατόμων. Οι ακριβείς τοποθεσίες τους παραμένουν απόρρητες για λόγους ασφαλείας.

Η εικόνα ενός σύγχρονου, πλήρως ενεργού συστήματος όπως στο Ισραήλ ή άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν συχνούς και αυξημένους κινδύνους δεν ανταποκρίνεται στην ελληνική πραγματικότητα.

Πώς λειτουργεί σήμερα το σύστημα προστασίας

Η χώρα βασίζεται κυρίως:

• Στα σχέδια πολιτικής προστασίας
• Στον μηχανισμό ειδοποίησης 112
• Στον συντονισμό τοπικών και εθνικών αρχών

Το μοντέλο δεν προβλέπει μαζική μετακίνηση πολιτών σε υπόγεια καταφύγια, αλλά οδηγίες παραμονής σε ασφαλή εσωτερικό χώρο ή εκκένωσης συγκεκριμένων περιοχών, ανάλογα με το περιστατικό.

Η λογική είναι βεβαίως διαφορετική από εκείνη της ψυχροπολεμικής εποχής.

Μύθος 1: «Υπάρχει έτοιμο καταφύγιο για κάθε γειτονιά»

Δεν υφίσταται οργανωμένο, δημοσίως χαρτογραφημένο δίκτυο που να αντιστοιχεί στο σύνολο του πληθυσμού.

Επιπλέον, η Ελλάδα δεν έχει υιοθετήσει υποχρεωτική κατασκευή καταφυγίων σε νέες οικοδομές, όπως συμβαίνει σε ορισμένες βόρειες χώρες.

Μύθος 2: «Σε περίπτωση κρίσης θα ανακοινωθούν συγκεκριμένα υπόγεια σημεία»

Οι οδηγίες σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης συνήθως αφορούν:

• Παραμονή σε εσωτερικό χώρο
• Αποφυγή παραθύρων
• Καθορισμένες εκκενώσεις
• Θα είναι εξαιρετικά απίθανο να δούμε ως οδηγία την καθολική μετακίνηση σε υπόγειες δομές.

Τι σημαίνει αυτό για τον πολίτη

Η απουσία σύγχρονου συστήματος καταφυγίων δεν ισοδυναμεί με απουσία σχεδίου.

Σημαίνει διαφορετική προσέγγιση, προσαρμοσμένη στα σημερινά δεδομένα και στην πραγματικότητα της χώρας.

Σε ένα περιβάλλον αυξημένης έντασης, η ουσιαστική προετοιμασία δεν αφορά την αναζήτηση «κρυφών χαρτών», αλλά:

• Την έγκυρη ενημέρωση
• Την κατανόηση των επίσημων οδηγιών
• Τη βασική οργάνωση στο σπίτι

Τα καταφύγια στην Ελλάδα υπάρχουν κυρίως ως ιστορικές υποδομές και ως μέρος ειδικών σχεδίων που δεν δημοσιοποιούνται. Δεν αποτελούν ενεργό, μαζικό σύστημα καθημερινής ετοιμότητας.

Η συζήτηση γύρω από αυτά αντανακλά περισσότερο την αβεβαιότητα της εποχής παρά μια άμεση επιχειρησιακή ανάγκη. Η ψυχραιμία και η θεσμική ενημέρωση παραμένουν η πιο ουσιαστική μορφή ασφάλειας.

Πηγή:naftemporiki.gr