Σαουδική Αραβία: Ο αγωγός που έχει δώσει «ανάσα» στην παγκόσμια οικονομία

Ο αγωγός Ανατολής – Δύσης της Σαουδικής Αραβίας οποίος συνδέει τα πετρελαϊκά της κοιτάσματα με το λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας και παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ δίνει προς το παρόν μία «ανάσα» στην παγκόσμια οικονομία αφού συνεχίζονται οι εξαγωγές πετρελαίου παρά τον πόλεμο στο Ιράν.

Επίσης ο συγκεκριμένος αγωγός δίνει στα Κράτη του Κόλπου το παράδειγμα για σχεδιασμούς νέου δικτύου αγωγών που θα παρακάμπτουν τα Στενά. Οι φόβοι είναι ότι το Ιράν θα συνεχίσει κανονικά με την απαίτηση τα τάνκερ να πληρώνουν διόδια κάθε φορά που διέρχονται από τα Στενά, ενώ σε μία νέα ενδεχόμενη πολεμική σύρραξη θα κρατήσει και πάλι «όμηρο» την παγκόσμια οικονομία με το κλείσιμο της θαλάσσιας οδού.

Η Σαουδική Αραβία, η οποία ανησυχούσε από την δεκαετία του 1980 και τον πόλεμο μεταξύ Ιράκ και Ιράν ότι τα Στενά θα αποκλείονταν αποφάσισε να κατασκευάσει έναν αγωγό από τότε προκειμένου να έχει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων.

Παγιδευμένα στον Περσικό 136 εκατ. βαρέλια πετρελαίου

Σύμφωνα με το περιοδικό Economist το κλείσιμο των Στενών έχει παγιδεύσει περίπου 136 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία διαθέτει μια μερική λύση: τον αγωγό Ανατολής-Δύσης. Το εάν αυτός ο αγωγός μπορεί να συμβάλλει στην διατήρηση της δυναμικής της παγκόσμιας οικονομίας μένει να φανεί.

Ήδη η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Σαουδικής Αραβίας, Saudi Aramco έχει αυξήσει την ροή αργού πετρελαίου μέσω του αγωγού. Ο αγωγός εκτείνεται από το πετρελαϊκό κοίτασμα Abqaiq στην ανατολική ακτή του Κόλπου του βασιλείου έως το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Μετά τον αποκλεισμό του Ορμούζ ο αγωγός μήκους 1.200 χιλιομέτρων αποτελεί πλέον τον κινητήριο μοχλό για τις εξαγωγές πετρελαίου του Κόλπου.

Ο αγωγός θα συμβάλει στην ενίσχυση των κρατικών εσόδων της Σαουδικής Αραβίας. Θα μπορούσε επίσης να προσφέρει στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ πολύτιμο χρόνο για να συνεχίσει τον πόλεμο κατά του Ιράν, εν μέσω ανησυχιών ότι η αμερικανο-ισραηλινή επίθεση θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομία και οδηγεί σε αύξηση του πληθωρισμού.

«Η θέση του αγωγού σε λειτουργία αποτελεί τεράστια βοήθεια για την αγορά», δήλωσε στην ιστοσελίδα Middle East Eye ο Τζιμ Κρέιν, ερευνητής και εμπειρογνώμονας σε θέματα ενέργειας στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής «Μπέικερ» του Πανεπιστημίου Ράις στο Χιούστον.

«Αυτό ακριβώς ήταν το σκοπός για τον οποίο σχεδιάστηκε: να παρακάμψει τα στρατηγικά Στενά του Ορμούζ σε περίπτωση που τα κλείσει το Ιράν και να καταστήσει τη Σαουδική Αραβία έναν παραγωγό που θα αποτελέσει την τελευταία ελπίδα», πρόσθεσε ο Κρέιν.

Δεν αποτελεί μόνιμη λύση

Ωστόσο, ο αγωγός δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση μία μόνιμη λύση. Η Σαουδική Αραβία εξήγαγε 6,3 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα και περίπου 1,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα προϊόντων διύλισης πέρυσι. Σύμφωνα με ειδικούς, οι εγκαταστάσεις στο Γιανμπού μπορούν να εξάγουν περίπου 4,5 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα.

Σύμφωνα με αναλυτές, η πτώση στις τιμές του αργού πετρελαίου δεν σημαίνει απαραίτητα ανακούφιση για την πραγματική οικονομία, η οποία βασίζεται στο ντίζελ, τα καύσιμα αεροσκαφών και το μαζούτ για να λειτουργήσει. Γι’ αυτό και στην Ευρώπη παρουσιάζεται πρόβλημα με τα καύσιμα των αεροσκαφών.

Χθες ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ ανέφερε ότι η Ευρώπη διαθέτει καύσιμα αεροσκαφών ενδεχομένως για «περίπου 6 εβδομάδες» και προειδοποίησε για πιθανές ακυρώσεις πτήσεων «σύντομα» εάν οι προμήθειες πετρελαίου παραμείνουν μπλοκαρισμένες λόγω του πολέμου στο Ιράν.

Το πρόβλημα στην ευρωπαϊκή ήπειρο είναι ιδιαίτερα έντονο καθώς η Ευρώπη στηρίζεται στα διυλιστήρια του Κόλπου προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της σε πετρέλαιο μετά τις κυρώσεις και το μπλόκο που επέβαλε στην Ρωσία. Στις αρχές του 2026, περίπου το 30% των εισαγωγών ντίζελ της Ευρώπης και περίπου το 50% των εισαγωγών καυσίμων αεροσκαφών προέρχονταν από τη Μέση Ανατολή.

Τα εναλλακτικά σχέδια

Τις τελευταίες εβδομάδες πληθαίνουν τα δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπου που αναφέρουν ότι τα Κράτη του Κόλπου εξετάζουν την κατασκευή δικτύου αγωγών που θα παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Financial Times στις 5 Απριλίου μία από τις κύριες επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνει μια εμπορική διαδρομή που θα συνδέει την Αραβική Χερσόνησο με τη Μεσόγειο μέσω του λιμανιού της Χάιφα στο Ισραήλ.

Το δημοσίευμα σημείωσε ότι τα νέα έργα που εξετάζονται δεν περιλαμβάνουν έναν νέο αγωγό ή την επέκταση της υπάρχουσας υποδομής, αλλά περισσότερο τη δημιουργία ενός νέου δικτύου αγωγών, σιδηροδρόμων και οδών που θα μας επέτρεπε στον Κόλπο να σταματήσει να εξαρτάται από τα Στενά του Ορμούζ για τις εξαγωγές του.

Σε δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters αναφέρεται ότι τα Κράτη του Κόλπου εξετάζουν τις επιλογές τους και θεωρούν ότι αξίζει το κόστος κατασκευής νέου δικτύου αγωγών μπροστά στα εκατομμύρια που θα κληθούν να πληρώσουν τα πλοία τους στους Ιρανούς ως διόδια.