Σιδηρόδρομος: Το νέο ψηφιακό «μάτι» εντοπίζει τα τρένα με ακρίβεια 5 εκατοστών – Πώς θα αποτρέπει τον κίνδυνο σύγκρουσης

Αθήνα.-  Εικοσιτετράωρη παρακολούθηση των αμαξοστοιχιών, περισσότερες από 3.500 κάμερες, δορυφορικές επικοινωνίες και τεχνητή νοημοσύνη συνθέτουν το νέο σύστημα επιτήρησης του ελληνικού σιδηροδρόμου. Η πλατφόρμα railway.gov.gr επιτρέπει τον εντοπισμό των τρένων σε πραγματικό χρόνο και την αυτόματη προειδοποίηση για επικίνδυνες καταστάσεις, ενώ οι επιβάτες μπορούν να παρακολουθούν την πορεία του δρομολογίου τους από το κινητό τους τηλέφωνο.Ένα νέο σύστημα ψηφιακής επιτήρησης επιχειρεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθείται η κυκλοφορία των τρένων στην Ελλάδα, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των σιδηροδρομικών μεταφορών και την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών κινδύνων.

Η πλατφόρμα railway.gov.gr, η οποία λειτουργεί ήδη από τον Φεβρουάριο, συνδυάζει δορυφορικό εντοπισμό υψηλής ακρίβειας, δεδομένα από χιλιάδες κάμερες και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, επιτρέποντας την παρακολούθηση της θέσης και της κίνησης των αμαξοστοιχιών σε πραγματικό χρόνο.

Το σύστημα παρουσιάστηκε αναλυτικά στις 10 Νοεμβρίου, στο παλιό αμαξοστάσιο του Πειραιά, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, από τον τέως αναπληρωτή υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνο Κυρανάκη και τον γενικό γραμματέα Μεταφορών Στέλιο Σακαρέτσιο.

Η παρουσίαση επικεντρώθηκε στις δυνατότητες του συστήματος να εντοπίζει εγκαίρως επικίνδυνες καταστάσεις, να ειδοποιεί τους αρμόδιους χειριστές και να καταγράφει τις ενέργειες που πραγματοποιούνται για την αντιμετώπισή τους.

Η νέα τεχνολογία αποτελεί πρόσθετη δικλίδα ασφαλείας και δεν αντικαθιστά τη σηματοδότηση, την τηλεδιοίκηση ή τα υπόλοιπα συστήματα προστασίας της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας.

Ακρίβεια 5 εκατοστών: Πώς εντοπίζεται κάθε τρένο

Μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές δυνατότητες της πλατφόρμας είναι ο εξαιρετικά ακριβής γεωγραφικός εντοπισμός των αμαξοστοιχιών.

Ένα συμβατικό σύστημα GPS μπορεί να παρουσιάζει απόκλιση περίπου 15 μέτρων, γεγονός που δυσκολεύει τον ακριβή προσδιορισμό της θέσης ενός τρένου όταν υπάρχουν δύο παράλληλες σιδηροδρομικές γραμμές.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αξιοποιήθηκε το σύστημα HEPOS του Ελληνικού Κτηματολογίου, το οποίο παρέχει διορθώσεις γεωεντοπισμού υψηλής ακρίβειας.

Με τη συγκεκριμένη τεχνολογία, η θέση μιας αμαξοστοιχίας μπορεί, σύμφωνα με την παρουσίαση του έργου, να προσδιορίζεται με ακρίβεια έως 5 εκατοστά.

Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε τμήματα του δικτύου όπου λειτουργούν δύο γειτονικές γραμμές, καθώς επιτρέπει τον σαφέστερο προσδιορισμό της γραμμής στην οποία κινείται κάθε συρμός.

Για τις ανάγκες του έργου πραγματοποιήθηκαν δοκιμαστικές διελεύσεις και χαρτογραφήθηκαν περίπου 1.650 χιλιόμετρα σιδηροδρομικού δικτύου.

Αυτόματη ειδοποίηση όταν δύο τρένα κινδυνεύουν να συγκρουστούν

Το railway.gov.gr διαθέτει μηχανισμό αναγνώρισης επικίνδυνων καταστάσεων, ο οποίος μπορεί να ενεργοποιεί προειδοποίηση όταν δύο αμαξοστοιχίες κινούνται σε πορείες που δημιουργούν κίνδυνο σύγκρουσης.

Στο σενάριο που παρουσιάστηκε, το σύστημα εντοπίζει την επικίνδυνη προσέγγιση και αποστέλλει αυτόματη ειδοποίηση στο Κέντρο Λειτουργίας και Ελέγχου.

Ο αρμόδιος χειριστής επικοινωνεί στη συνέχεια με τους μηχανοδηγούς, προκειμένου να δοθούν οι απαραίτητες εντολές ακινητοποίησης των συρμών.

Η διαδικασία καταγράφεται ψηφιακά, μαζί με την ώρα της ειδοποίησης, τον χρόνο αντίδρασης και τις ενέργειες των εμπλεκόμενων προσώπων.

Πρόκειται για μια σημαντική δυνατότητα εποπτείας, η οποία επιτρέπει όχι μόνο τον εντοπισμό κινδύνων, αλλά και την αξιολόγηση του τρόπου αντιμετώπισής τους.

Ωστόσο, η αυτόματη ειδοποίηση δεν συνεπάγεται αυτόματη πέδηση των τρένων. Η παρέμβαση πραγματοποιείται μέσω των αρμόδιων χειριστών και των μηχανοδηγών, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες ασφαλείας.

Δορυφορικό Starlink σε 134 μηχανές

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι δημιουργοί του συστήματος ήταν η διασφάλιση συνεχούς επικοινωνίας με τις αμαξοστοιχίες.

Σε αρκετά σημεία του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου, ιδιαίτερα σε ορεινές περιοχές, η κάλυψη κινητής τηλεφωνίας δεν είναι επαρκής.

Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται δορυφόροι χαμηλής τροχιάς του δικτύου Starlink, ώστε να εξασφαλίζεται η μετάδοση δεδομένων προς το Κέντρο Λειτουργίας.

Σύμφωνα με την παρουσίαση, σχετικός εξοπλισμός εγκαταστάθηκε σε 134 μηχανές, επιτρέποντας την παρακολούθηση της θέσης και της ταχύτητάς τους.

Ο εξοπλισμός αποκτήθηκε με δωρεά 26 μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, συμβάλλοντας στην ταχύτερη υλοποίηση του έργου.

Περισσότερες από 3.500 κάμερες και τεχνητή νοημοσύνη

Η νέα ψηφιακή αρχιτεκτονική αξιοποιεί επίσης εικόνα από περισσότερες από 3.500 κάμερες που βρίσκονται στο σιδηροδρομικό δίκτυο.

Σε επόμενη φάση προβλέπεται η ευρύτερη εφαρμογή εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (AI) για την αυτόματη ανάλυση των εικόνων.

Οι συγκεκριμένες εφαρμογές θα μπορούν να εντοπίζουν πιθανούς κινδύνους, όπως την παρουσία ανθρώπων επάνω στις γραμμές, εμπόδια, συγκέντρωση νερού, καπνό ή βλάστηση που επηρεάζει την ασφαλή κυκλοφορία.

Κατά την παρουσίαση χρησιμοποιήθηκε πραγματικό περιστατικό στο οποίο άτομο κινούνταν εντός της σιδηροδρομικής γραμμής, προκειμένου να εξηγηθεί πώς ένας αλγόριθμος θα μπορεί να αναγνωρίζει μια τέτοια κατάσταση και να ειδοποιεί το Κέντρο.

Οι νέες δυνατότητες ανάλυσης εικόνας δεν έχουν ολοκληρωθεί όλες, καθώς μέρος τους εντάσσεται στις επόμενες φάσεις του έργου.

Τεχνητή νοημοσύνη ελέγχει και τις συνομιλίες των μηχανοδηγών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση των υπηρεσιακών συνομιλιών στο σιδηροδρομικό δίκτυο.

Το σύστημα Voice AI GSM-R μετατρέπει τις καταγεγραμμένες συνομιλίες σε γραπτό κείμενο και αναζητά πιθανές αποκλίσεις από τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα επικοινωνίας.

Στόχος είναι να εντοπίζονται περιπτώσεις όπου μια κρίσιμη εντολή δεν μεταφέρεται ή δεν επιβεβαιώνεται σωστά.

Όταν το σύστημα εντοπίζει πιθανή απόκλιση, η επισήμανση εξετάζεται από αρμόδιο υπάλληλο, ο οποίος ακούει την αρχική ηχογράφηση και αξιολογεί εάν πράγματι έχει υπάρξει παραβίαση των διαδικασιών.

Η τελική κρίση, επομένως, δεν λαμβάνεται αποκλειστικά από τον αλγόριθμο.

Ψηφιακή καταγραφή περισσότερων από 6.000 σημείων του δικτύου

Παράλληλα με την παρακολούθηση των τρένων, έχει πραγματοποιηθεί ψηφιακή αποτύπωση περισσότερων από 6.000 στοιχείων της σιδηροδρομικής υποδομής.

Σε αυτά περιλαμβάνονται ισόπεδες διαβάσεις, γέφυρες, σήραγγες, σήματα και αλλαγές τροχιάς.

Κάθε στοιχείο διαθέτει συγκεκριμένο κωδικό και γεωγραφική θέση, επιτρέποντας στα συνεργεία να εντοπίζουν γρηγορότερα μια βλάβη.

Όταν αναφέρεται κάποιο πρόβλημα, το συνεργείο μπορεί να λαμβάνει πληροφορίες για το ακριβές σημείο και φωτογραφικό υλικό.

Παράλληλα καταγράφονται ο χρόνος άφιξης και η διάρκεια αποκατάστασης της βλάβης.

Σε επόμενο στάδιο προβλέπεται η σύγκριση αυτών των χρόνων με προκαθορισμένους στόχους απόκρισης, ώστε να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Ψηφιακός έλεγχος παρουσίας σε διαβάσεις και σταθμαρχεία

Στις επόμενες φάσεις του έργου περιλαμβάνεται και η ψηφιακή επιβεβαίωση της παρουσίας εργαζομένων σε κρίσιμες θέσεις.

Η λειτουργία θα ξεκινήσει από τους φύλακες ισόπεδων διαβάσεων και στη συνέχεια θα επεκταθεί στα σταθμαρχεία.

Εάν δεν επιβεβαιωθεί η παρουσία φύλακα σε συγκεκριμένη διάβαση, το Κέντρο Λειτουργίας θα ενημερώνεται προκειμένου να ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες προστασίας.

Στο παράδειγμα που παρουσιάστηκε, ο μηχανοδηγός ενημερώνεται ώστε να ακινητοποιήσει το τρένο πριν από τη διάβαση.

Στη συνέχεια, μέλος του πληρώματος μπορεί να αναλάβει προσωρινά τη διακοπή της οδικής κυκλοφορίας, ώστε να πραγματοποιηθεί η διέλευση με χαμηλή ταχύτητα.

Η συγκεκριμένη διαδικασία αποσκοπεί στην αποφυγή κινδύνων όταν δεν έχει επιβεβαιωθεί η τήρηση των προβλεπόμενων μέτρων ασφαλείας.

Τι μπορούν να βλέπουν οι επιβάτες από το κινητό τους

Η πλατφόρμα δεν απευθύνεται αποκλειστικά στο προσωπικό του σιδηροδρόμου.

Μέσω του railway.gov.gr, οι πολίτες μπορούν να παρακολουθούν την πορεία των αμαξοστοιχιών και να ενημερώνονται για την εξέλιξη των δρομολογίων.

Οι διαθέσιμες πληροφορίες περιλαμβάνουν τη θέση του τρένου, τον επόμενο σταθμό και την εκτιμώμενη ώρα άφιξης.

Παρέχεται ακόμη δυνατότητα πρόσβασης σε ζωντανή εικόνα από την εμπρόσθια κάμερα της αμαξοστοιχίας, για τα δρομολόγια στα οποία υποστηρίζεται η σχετική λειτουργία.

Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει στους επιβάτες και στους συγγενείς τους να έχουν καλύτερη εικόνα της εξέλιξης ενός ταξιδιού.

Το στοίχημα της ασφάλειας μετά τα Τέμπη

Η ανάπτυξη του railway.gov.gr πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον ελληνικό σιδηρόδρομο αποτελεί κεντρική πρόκληση μετά την τραγωδία των Τεμπών, στις 28 Φεβρουαρίου 2023.

Η δυνατότητα ακριβούς παρακολούθησης των αμαξοστοιχιών, η αυτόματη αναγνώριση επικίνδυνων καταστάσεων και η ψηφιακή καταγραφή των ενεργειών αποτελούν πρόσθετα εργαλεία εποπτείας.

Η αποτελεσματικότητά τους, ωστόσο, θα κριθεί στην καθημερινή λειτουργία του δικτύου.

Η αξιοπιστία των δεδομένων, η ταχύτητα αντίδρασης των χειριστών, η κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού και η ολοκλήρωση των υπόλοιπων έργων ασφαλείας παραμένουν απαραίτητες προϋποθέσεις.

Το νέο ψηφιακό σύστημα μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την εποπτεία του ελληνικού σιδηροδρόμου, δεν αποτελεί όμως από μόνο του εγγύηση ότι ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα δεν μπορεί να επαναληφθεί.

Η πραγματική του συμβολή θα αποτιμηθεί από το κατά πόσο οι προειδοποιήσεις μετατρέπονται έγκαιρα σε αποτελεσματικές ενέργειες και οι προβλεπόμενες διαδικασίες τηρούνται σε κάθε δρομολόγιο.

πηγή: Newpost.gr