Η άλλη ιστορία του Ελληνισμού στο Rubin Museum της Νέας Υόρκης

Η πρώην γενική πρόξενος της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, Κατερίνα Μπούρα, παρουσιάζει το βιβλίο της για την «Κωνσταντινουπολίτικη Οργάνωση» στο Rubin Museum. Από: ekirikas.com

Νέα Υόρκη.  Μια σημαντική σελίδα της ελληνικής και οθωμανικής ιστορίας, που συχνά παραμένει έξω από τη δημόσια συζήτηση, αναδείχθηκε το βράδυ της 19ης Νοεμβρίου 2026 στο Rubin Museum της Νέας Υόρκης. Η ιστορικός και πρώην γενική πρόξενος της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, Κατερίνα Μπούρα παρουσίασε το νέο βιβλίο της, «The Secret ‘Constantinople Organisation’ 1908–1912: Politics, Nationalism and Empire», έκδοση του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, σε εκδήλωση του Hellenic-American Cultural Foundation (HACF) με τίτλο «Greeks in Ottoman Politics: A Venture amid Rising Nationalism and Imperial Collapse».

Η βραδιά αποτέλεσε ακόμη μία ξεχωριστή στιγμή στην πολυετή πολιτιστική διαδρομή του HACF, ενός Ιδρύματος που έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διάδοση, προβολή και βαθύτερη κατανόηση του ελληνικού πολιτισμού στην Αμερική. Με τις εκδηλώσεις, τις διαλέξεις και τις παρουσιάσεις του, φέρνει σε επαφή την ελληνοαμερικανική κοινότητα με την ιστορία, τα γράμματα και τις ιδέες του Ελληνισμού, ενώ ταυτόχρονα συστήνει τον ελληνικό πολιτισμό σε ένα ευρύτερο διεθνές κοινό. Η συμπλήρωση δεκαπέντε χρόνων από την ίδρυσή του αποτέλεσε την αφορμή για τη συγκεκριμένη εκδήλωση, η οποία συγκέντρωσε στο Rubin ανθρώπους της διανόησης, της  πολιτικής, της επιχειρηματικότητας και της Ομογένειας.

 

Ανοίγοντας την εκδήλωση, ο πρόεδρος του Ιδρύματος, Νίκος Κουρίδης, αναφέρθηκε στη διαδρομή και στην αποστολή του HACF. Όπως σημείωσε, το Ίδρυμα έχει διοργανώσει «περισσότερες από 40 σημαντικές εκδηλώσεις», συμβάλλοντας στην ανάδειξη της ελληνικής πολιτιστικής προσφοράς στην παγκόσμια κοινότητα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Μαριλένα Χριστοδούλου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στον σχεδιασμό και στην άρτια διοργάνωση της βραδιάς. Η δική της παρουσία στην προετοιμασία της εκδήλωσης υπήρξε μέρος της συλλογικής προσπάθειας που επέτρεψε στο κοινό να παρακολουθήσει μια βραδιά υψηλού πολιτιστικού και ιστορικού ενδιαφέροντος. Η Κατερίνα Μπούρα, με μακρά διπλωματική σταδιοδρομία σε σημαντικές πρωτεύουσες και διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων και τα Ηνωμένα Έθνη, επέστρεψε μέσα από την έρευνά της στην ιστορία. Η ίδια εξήγησε ότι η διπλωματία και η ιστορία είναι στενά συνδεδεμένες και ότι η μία μπορεί να φωτίσει την άλλη. Το βιβλίο της αποτελεί καρπό πολυετούς μελέτης για τους Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά την τελευταία περίοδο της ύπαρξής της.

Στο επίκεντρο της παρουσίασης βρέθηκε η μυστική Οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως, που δημιουργήθηκε το 1908 από τον Ίωνα Δραγούμη και τον αξιωματικό Αθανάσιο Σουλιώτη, γνωστό με το ψευδώνυμο «Νικολαΐδης». Οι δύο άνδρες, με προηγούμενη δράση στον Μακεδονικό Αγώνα, αναζητούσαν έναν διαφορετικό δρόμο για την προστασία και την ενίσχυση των ελληνικών πληθυσμών που ζούσαν έξω από τα σύνορα του ελληνικού κράτους, στράφηκαν έτσι προς την Κωνσταντινούπολη, επιδιώκοντας να οργανώσουν την ελληνική πολιτική παρουσία μέσα σε μια ανανεωμένη, συνταγματική και πολυεθνική Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Δείτε Χάρτες

Η οθωμανική Βουλή, όπου Έλληνες εκπρόσωποι συμμετείχαν στην πολιτική ζωή της Αυτοκρατορίας.

Η ήττα του 1897 είχε αναδείξει, σύμφωνα με την Κατερίνα Μπούρα, τα όρια των δυνατοτήτων του μικρού ελληνικού βασιλείου. Η Επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908 φάνηκε αρχικά να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για αυτό το όραμα. Το σύνθημα «Ελευθερία, Ισότητα, Δικαιοσύνη» γέννησε προσδοκίες για ισονομία και πολιτική συμμετοχή. Χαρακτηριστική εικόνα της εποχής, όπως παρουσίασε η ομιλήτρια, ήταν δημοσίευμα της εφημερίδας «Πατρίς», στο οποίο εμφανίζονταν μαζί ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ και ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄, με τη λεζάντα «Οι δύο κυρίαρχοι της Ανατολής». Η εικόνα αποτύπωνε την ελπίδα για μια νέα εποχή συνεννόησης.

Η ομιλία ανέδειξε την προσφορά των Φαναριωτών και Νεοφαναριωτών. Έλληνες διπλωμάτες και λόγιοι κατείχαν υψηλές θέσεις στην οθωμανική διοίκηση, εκπροσώπησαν την Αυτοκρατορία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και συνέβαλαν στην επιστήμη και τον πολιτισμό. Ξεχώρισαν ο Κωνσταντίνος Μουσούρος, πρεσβευτής στο Λονδίνο επί 35 χρόνια, και ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρή Πασάς, επικεφαλής της οθωμανικής αντιπροσωπείας στο Συνέδριο του Βερολίνου το 1878.

Οι δυο κυρίαρχοι της Ανατολής ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ και ο βασιλιάς Γεώργιος Α’ της Ελλάδος.

Το όραμα της πολιτικής συνύπαρξης δεν άντεξε στον εθνικισμό. Οι περιορισμοί στην ελληνική εκπαίδευση, η υποχρεωτική στράτευση των χριστιανών και ο αυταρχισμός απομάκρυναν τις κοινότητες από τις αρχικές προσδοκίες. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, οι διώξεις, η Μικρασιατική Καταστροφή και η Συνθήκη της Λωζάνης σφράγισαν το τέλος αυτού του κόσμου.

Η Κατερίνα Μπούρα υπογράμμισε ότι η οθωμανική ιστορία δεν αποτελεί μόνο πρόλογο της σύγχρονης τουρκικής ιστορίας. Είναι και ιστορία Ελλήνων, Αρμενίων, Αράβων, Εβραίων και άλλων κοινοτήτων που συμμετείχαν ενεργά στη διαμόρφωση της Αυτοκρατορίας.

Η ιστορία, σημείωσε, δεν προσφέρει έτοιμες λύσεις, αλλά προοπτική για την κατανόηση του παρόντος. Αυτή ήταν η παρακαταθήκη της βραδιάς στο Rubin Museum: πίσω από τις καταστροφές υπάρχουν ιστορίες πολιτικής σκέψης, δημιουργίας, συνεργασίας και επιλογών που αξίζει να θυμόμαστε, καθώς και τη διαδρομή των λαών της περιοχής.

Αφίσα με το σύμβολο της ελληνοτουρκικής προσέγγισης και της ενότητας των δύο λαών, όπως αποτυπώθηκε στο όραμα της πολιτικής συνύπαρξης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Ο Ίων Δραγούμης – Η μυστική ελληνική οργάνωση της Κωνσταντινούπολης.

Ο Αθανάσιος Σουλιώτης- Η μυστική ελληνική οργάνωση της Κωνσταντινούπολης.

Δείτε Χάρτες

Ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄.

Πηγή:ekirikas.com