“Διαλύεται” ή περνάει σε φάση “δομικής μετάβασης” η Ομογένεια;

Γράφει ο Χρήστος Μαλασπίνας
Η ελληνική ομογένεια στο εξωτερικό ακούγεται ή φημολογείται ότι τελεί ουσιαστικά υπό διάλυση ως οργανωμένος φορέας που θα έπρεπε να είναι ενωμένη, δραστήρια και αποφασιστική στη διατήρηση της ελληνικότητάς της. “Συμπαραστάτης και πρωτοπόρος στην υπεράσπιση των εθνικών δικαίων της γενέτειρας”, όπως έλεγε ένας μεγάλος αγωνιστής της ομογένειας της περιόδου 1947-1977, ο Μπάμπης Μαρκέτος, εκδότης και διευθυντής του ημερήσιου (τότε) «Εθνικού Κήρυκος» Νέας Υόρκης, ο οποίος εργάστηκε συστηματικά για την ενίσχυση των δεσμών των Αποδήμων με την ελληνική μητρόπολη. Αυτό παρά και το γεγονός ότι καταλόγιζε στη γενέτειρα πως ουσιαστικά έμεινε -και μένει, θα προσθέταμε- ασυγκίνητη και αδιάφορη μπροστά στον εκτός συνόρων Ελληνισμό και το επιτελούμενο σπουδαίο έργο του.
Είναι έτσι, όμως, τα πράγματα; Είναι αλήθεια ή ψέμα ότι η ομογένεια σιγά-σιγά, αφομοιώνεται και χάνεται, όπως και η ελληνική γλώσσα και μαζί και η δύναμή της ως ομάδα άσκησης πίεσης προς την τοπική εξουσία;
Η απάντηση στην ερώτηση αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί απλά ως «αλήθεια» ή «ψέμα», καθώς πρόκειται για ένα σύνθετο ζήτημα πολιτικής και κοινωνικής ανάλυσης με έντονες αποκλίσεις στις απόψεις των ειδικών, αλλά και των ίδιων των ομογενών.
Σύμφωνα, λοιπόν, με αναλύσεις πολιτικών επιστημόνων, διπλωματών και στελεχών της ομογένειας, η κατάσταση περιγράφεται μέσα από δύο αντίρροπες τάσεις καθώς υπάρχουν σοβαρά επιχειρήματα που στηρίζουν την άποψη περί κρίσης ή «διάλυσης», αλλά και εξίσου σοβαρά επιχειρήματα που καταρρίπτουν την άποψη περί διάλυσης. Με άλλα λόγια, τίποτα δεν είναι άσπρο-μαύρο.
Είναι γνωστό ότι ιστορικοί ομογενειακοί φορείς παγκόσμιας εμβέλειας όπως π.χ. το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ), έχουν -με ευθύνη του ελληνικού κράτους- αδρανήσει ή άλλοι όπως π.χ. η ΑΗΕΡΑ έχουν χάσει την κεντρική οργανωτική τους ισχύ εδώ και χρόνια. Αυτό αναντίρρητα έχει οδηγήσει σε κάποια αποδυνάμωση των παραδοσιακών δυνάμεων της Ομογένειας.
Επιπροσθέτως, τα τελευταία χρόνια, παρατηρούνται και εσωτερικές διασπάσεις σε οργανώσεις: Κατά καιρούς καταγράφονται μάλιστα και πολιτικές ή προσωπικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό των κοινοτήτων, γεγονός που εμποδίζει τη χάραξη μιας ενιαίας, συγκεντρωτικής στρατηγικής αν δεν οδηγεί και σε πλήρη αποδυνάμωση των δυνάμεών τους σε μπέρδεμα των στόχων και σε μείωση της αποτελεσματικότητάς τους π.χ. Ομοσπονδία Ελληνικών Σωματείων Μείζονος Νέας Υόρκης.
Το χάσμα γενεών έχει τις επιπτώσεις του και εδώ: Η δεύτερη, τρίτη και τέταρτη γενιά ομογενών (ειδικά στις ΗΠΑ, την Αυστραλία και τον Καναδά) είναι πλήρως ενσωματωμένες στις τοπικές κοινωνίες. Παρότι διατηρούν την εθνική τους ταυτότητα, δεν συμμετέχουν πάντα με τον ίδιο ζήλο στους παραδοσιακούς ομογενειακούς συλλόγους.
Παρόμοια κατάσταση έχει ζήσει και στο παρελθόν η Ομογένεια, ιδίως της Αμερικής. Μετά το 1965 έφθασαν στις ΗΠΑ νέες φουρνιές μεταναστών, το “νέο αίμα” με το διαφορετικό πνεύμα και την καλύτερη κατάρτιση και άλλαξε τη σύνθεση της ομογένειας. ‘Αλλαξε το παλιό πνεύμα αφού πρώτα συγκρούστηκε με το νέο. Οι κοινοί σκοποί έφεραν τη συμφιλίωση. Για να βγεί από αυτή τη ζύμωση το νέο καλύτερο χαρμάνι.
Όπως τότε έτσι και τώρα, η ομογένεια περνάει σε μία φάση δομικής μετάβασης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι βρίσκεται αναγκαστικά σε κατάσταση διάλυσης. Απλά, το παραδοσιακό μοντέλο οργανωμένης πίεσης μέσω μαζικών συλλόγων και κοινοτήτων υποχωρεί, και τη θέση του παίρνει ένα πιο προσωποποιημένο, τεχνοκρατικό και δικτυωμένο μοντέλο επιρροής.
Συντελείται, δηλαδή, μία μετατόπιση σε σύγχρονες μορφές lobbying: Μπορεί οι παραδοσιακοί τοπικοί σύλλογοι να φθίνουν, αλλά έχουν αναδυθεί σύγχρονα, εξαιρετικά αποτελεσματικά think tanks και δίκτυα πίεσης. Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ, οργανώσεις όπως το HALC (Hellenic American Leadership Council) και η «Ηγεσία των 100» (Leadership 100) συνεχίζουν να ασκούν θεσμική επιρροή σε κέντρα λήψης αποφάσεων (π.χ. στο Κογκρέσο για τα εξοπλιστικά προγράμματα της Τουρκίας ή την Κύπρο).
Η επιτυχία των ομογενών υποψηφίων στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ με την ανάδειξη στη Γερουσία και άλλου μέλους της ελληνοαμερικανικής Κοινότητας, του Κρις (Χριστόφορου) Πάπα και δεκάδων άλλων ομογενών σε θέσεις επιρροής στην κεντρική πολιτική σκηνή, σε Πολιτειακά πόστα και σε δημοτικά αξιώματα έρχονται σε αντίθεση με την αρχική εντύπωση ότι η ομογένεια αφομοιώνεται και χάνεται, Επίσης, μια δεύτερη ματιά στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση στις ΗΠΑ με την Ίδρυση νέων CHARTER Schools δίνει «ανάσα ζωής» στην ελληνική γλώσσα και μαζί, όλα αυτά, προσδίδουν μία νέα δυναμική άσκησης πίεσης προς την τοπική εξουσία.
Παράλληλα, όμως, συμβάλουν σε μία οικονομική και πολιτική ανέλιξη: Η παρουσία των ομογενών σε κορυφαίες θέσεις της πολιτικής (γερουσιαστές, βουλευτές), της επιχειρηματικότητας και της ακαδημαϊκής κοινότητας στο εξωτερικό προσφέρει «αθόρυβη» αλλά ισχυρή πρόσβαση σε κέντρα εξουσίας, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ενός κεντρικού ομογενειακού φορέα.
Σε συνδυασμό με την θεσμική σύνδεση με την Αθήνα στην οποία συμβάλει η (έστω και όχι σωστή) καθιέρωση της ψήφου (επιστολική ψήφος ναι, αλλά όχι στο Επικρατείας) για τους Έλληνες ψηφοφόρους του εξωτερικού και οι προσπάθειες ψηφιοποίησης των προξενικών υπηρεσιών δημιουργούν μια νέα, πιο άμεση οργανωτική σχέση της ομογένειας με το ελληνικό κράτος το οποίο, πάντως, πρέπει, επιτέλους, να αντιμετωπίση με μεγαλύτερη σοβαρότητα τους Απόδημους Έλληνες και τους Έλληνες Ομογενείς.
Συμπερασματικά, μία νέα πραγματικότητα αναπτύσσεται στις σχέσεις Απόδημου Ελληνισμού και μητροπολιτικού Κέντρου το οποίο – κατά την άποψή μας- θα πρέπει να προβληματισθεί εάν η εκστρατεία για την επιστροφή και την επανεγκατάσταση στην Ελλάδα επιτυχημένων ομογενών από το εξωτερικό είναι ο σωστότερος τρόπος για την αξιοποίησή τους ή μια καλώς ενοούμενη αξιοποίησή της ομογένειας (και όχι “διασποράς”) εκεί όπου είναι εγκατεστημένη, θα προσέφερε πολλά περισσότερα και πολύ σημαντικότερα οφέλη στην ελληνική πατρίδα και τον Οικουμενικό ελληνισμό γενικότερα.








Σχόλια Facebook