Και ο σύγχρονος μοναχισμός στην πλούσια θεματολογία του σημαντικού Επιστημονικού Συνεδρίου για τον Όσιο Λουκά

Στη διοργάνωση ενός ιδιαίτερα σημαντικού τριήμερου επιστημονικού συνεδρίου σε Αθήνα και Βοιωτία προχώρησε η Εκκλησία της Ελλάδος, με αφορμή τη συμπλήρωση σαράντα ετών από την επανακομιδή του ιερού λειψάνου του Οσίου Λουκά του εν Στειρίω από τη Βενετία.

Με ιδιαίτερη επισημότητα και σε κλίμα εντόνου επιστημονικού ενδιαφέροντος πραγματοποιήθηκε από τις 5 έως τις 7 Ιουνίου, κατόπιν αποφάσεως της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, το τριήμερο Επιστημονικό Συνέδριο «Ὅσιος Λουκᾶς ὁ ἐν Στειρίῳ καὶ ἡ Ἱερὰ Μονὴ του: Ἱστορία, Θεολογία καὶ Πολιτισμός».

Στη διοργάνωση συμμετείχαν η Ιερά Μητρόπολη Θηβών, Λεβαδείας και Αυλίδος, το Ιστορικό Αρχείο της Εκκλησίας της Ελλάδος, η Βιβλιοθήκη της Ιεράς Συνόδου, το Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμορφώσεως της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Με εξαιρετική επιτυχία και παρουσία εκκλησιαστικών, πολιτικών και ακαδημαϊκών αρχών πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026, στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς 254, Ταύρος), η εναρκτήρια τελετή του Επιστημονικού Συνεδρίου με θέμα «Ὅσιος Λουκᾶς ὁ ἐν Στειρίῳ καὶ ἡ Ἱερὰ Μονὴ του: Ἱστορία, Θεολογία καὶ Πολιτισμός».

Η  δεύτερη και κύρια ημέρα του Συνεδρίου ξεκίνησε με την παρουσία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου Β΄, γεγονός που προσέδωσε ξεχωριστό βάρος και συμβολισμό στην έναρξη της ημέρας, υπογραμμίζοντας τη σημασία που αποδίδει η Εκκλησία της Ελλάδος στο συγκεκριμενο επιστημονικό εγχείρημα.

Ο Μακαριώτατος μίλησε στους συνέδρους προ της ενάρξεως του επισήμου Προγράμματος, ενώ μοιράστηκε σκέψεις και προβληματισμούς. Μάλιστα, παρακολούθησε και συμμετείχε στις δύο πρώτες συνεδρίες.

Τον Μακαριώτατο χαιρέτισε εκ μέρους των συνέδρων ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βρεσθένης κ. Θεόκλητος, Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής και Επόπτης του Ιστορικού Αρχείου της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Οι επτά συνεδρίες ανέδειξαν σημαντικές πτυχές στον βίο και τη θεολογική σημασία του Οσίου Λουκά, στην ασκητική του πορεία, στην ιστορική διαδρομή της μονής, στα αρχεία και τα τεκμήριά της, στην αρχιτεκτονική και τα ψηφιδωτά του μοναστηριακού συγκροτήματος, στον κοινοβιακό βίο καθώς και στη διαχρονική παρουσία της μονής ως σημαντικού προσκυνηματικού κέντρου.

Το πρωί της Κυριακής 7 Ιουνίου, έγινε η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στην Μονή του Οσίου Λουκά και ακολούθησε ένα συνέχεια η Στρογγυλή Τράπεζα με θέμα «Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά: Παράδοση και Μέλλον», υπό τo συντονισμό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Θηβών, Λεβαδείας και Αυλίδος κ. Γεωργίου, ενώ μίλησε και ο Δήμαρχος Διστόμου, Αράχωβας, Αντίκυρας Γιάννης Σταθάς στην διοικητική – χωροταξικη αρμοδιότητα του οποίου ανήκει το Μοναστήρι.

Οι εργασίες της ημέρας αναπτύχθηκαν σε έξι θεματικές συνεδρίες:

Α΄ Συνεδρία – «Ο Βίος του Οσίου Λουκά». Πρόεδρος: Καθηγητής Δημήτριος Μόσχος, ΕΚΠΑ. Εισηγητές: Καθηγητής Ηλίας Γαρένης (Ιόνιο Παν/μιο), Δρ. Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος (Βιβλιοθήκη Ι.Σ.), Καθηγητής Στέφανος Ευθυμιάδης (ΑΠΚυ).

Β΄ Συνεδρία – «Όσιος Λουκάς: Βίος, Αγιότητα και Θεολογική Σημασία» Πρόεδρος: Καθηγητής Ιωάννης Παναγιωτόπουλος, ΕΚΠΑ. Εισηγητές: Καθηγητής Συμεών Πασχαλίδης (ΑΠΘ), Καθηγητής Δημοσθένης Κακλαμάνος (ΑΠΘ), Δρ. Δημήτριος Βαχαβιώλος (ΕΔΙΠ, Παν/μιο Πελοποννήσου).

Γ΄ Συνεδρία – «Η Ασκητική Πορεία του Οσίου Λουκά». Πρόεδρος: Δρ. Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος (Βιβλιοθήκη Ι.Σ.). Εισηγητές: Αρχιμ. π. Αλέξιος Γιαννίος (υπ. Δρ. ΕΚΠΑ), Εύσταθιος Χιώλος (υπ. Δρ. ΕΚΠΑ – ΙΑΕΕ), Νικόλαος Κατσικούλης (υπ. Δρ. ΕΚΠΑ).

Δ΄ Συνεδρία – «Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά: Αρχεία, Ιστορική Διαδρομή και Τεκμήρια». Πρόεδρος: Καθηγητής Στέφανος Ευθυμιάδης (ΑΠΚυ). Εισηγητές: Νικόλαος Τόμπρος (Αν. Καθηγητής Πολιτικής Ιστορίας – ΣΣΕ), Παναγιώτης Αγγελόπουλος (υπ. Δρ. ΕΚΠΑ – ΙΑΕΕ), Ελένη Λίαππη (υπ. Δρ. ΕΚΠΑ)

Ε΄ Συνεδρία – «Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά: Αρχιτεκτονική και Ψηφιδωτά». Πρόεδρος: Καθηγήτρια Δέσποινα Μιχάλαγα, ΕΚΠΑ. Εισηγητές: Αν. Καθηγητής Γεώργιος Πάλλης (ΕΚΠΑ), Αρχιμ. Εφραίμ Γκιβίζας (Δρ. ΑΠΘ).

ΣΤ΄ Συνεδρία – «Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά: Ο Κοινοβιακός Βίος». Πρόεδρος: Ομ. Καθηγητής Νικόλαος Ολυμπίου, ΕΚΠΑ. Εισηγητές: Καθηγητής Σταύρος Μαμαλούκος (Παν/μιο Πατρών) -την ομιλία ανέγνωσε η Ομότιμη Καθηγήτρια Ιωάννα Στουφή-, Αν. Καθηγητής Αρχιμ. π. Αρίσταρχος Γκρέκας, Επ. Καθηγητής Φώτιος Αποστόλος (ΕΚΠΑ).

Ζ΄ Συνεδρία – «Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά: Το Μεγάλο Προσκύνημα». Πρόεδρος: Καθηγητής Χρήστος Καραγιάννης, Αντιπρύτανης ΕΚΠΑ. Εισηγητές: Καθηγητής Βασίλειος Κουκουσάς (ΑΠΘ – Πρόεδρος Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών Βενετίας), Δρ. Γεώργιος Διδασκάλου (Γεν. Γραμματέας Υπουργείου Πολιτισμού), Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ιλίου κ. Αθηναγόρας -την ομιλία ανέγνωσε ο Πρωτοσύγκελος της Μητροπόλεως Ιλίου και Β´ Γραμματέας της Ιεράς Συνόδου Αρχιμ. π. Νικόδημος Αθανασίου.

Συνολικά παρουσιάστηκαν είκοσι επιστημονικές εισηγήσεις από καθηγητές και ερευνητές ελληνικών πανεπιστημίων και ερευνητικών ιδρυμάτων, που κάλυψαν το ευρύ φάσμα των θεμάτων του Συνεδρίου: από την αγιολογία και τη βυζαντινή θεολογία, ως την αρχιτεκτονική, τα ψηφιδωτά και τον σύγχρονο μοναχισμό.

Το συνέδριο εντάχθηκε στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση τεσσάρων δεκαετιών από την επανακομιδή του ιερού λειψάνου του Οσίου Λουκά, γεγονός που συνδέθηκε με την πρόσφατη ιστορία της μονής και της τοπικής εκκλησιαστικής ζωής.

Σημείωση PhP: Με χαρά είδαμε την συμμετοχή στο Συνέδριο του  Αν. Καθηγητή Θεολογίας του ΕΚΠΑ Αρχιμ. π. Αρίσταρχου Γκρέκα, στον οποίο πιστώνουμε τα πρώτα συνέδρια Θρησκευτικής Διπλωματίας που διοργάνωσε με το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων και με αιγίδα και στήριξη του τότε Γενικού Γραμματέα Αποδήμου Ελληνισμού του ΥΠΕΞ και τα οποία η PhP κάλυψε. Επίσης τη συμμετοχή του Καθηγητή Βασιλείου Κουκουσά ΑΠΘ – Προέδρου του Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών Βενετίας (εποπτευόμενου από το ΥΠΕΞ), όπου και πραγματοποιήθηκε ένα από τα προαναφερθέντα συνέδρια Θρησκευτικής Διπλωματίας, το οποίο είχε θέμα τους εξισλαμισμούς στην περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας και την κατά συνέπεια ελληνική καταγωγή πολυπληθέστατων σημερινών Τούρκων πολιτών.