Ο ελληνικής καταγωγής Τζορτζ Πελεκάνος, που έγινε ο βασιλιάς του αστυνομικού μυθιστορήματος στην Αμερική

Ο Τζωρτζ Π. Πελεκάνος είναι Αμερικανός ελληνικής καταγωγής. Είναι ευρύτατα γνωστός σαν συγγραφέας σειράς αστυνομικών μυθιστορημάτων μυστηρίου, τα οποία έχουν γίνει μπεστ σέλερ και εκτυλίσσονται στην ευρύτερη περιοχή της γενέθλιας πόλης του, ενώ παράλληλα έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό και σαν παραγωγός ανεξάρτητων κινηματογραφικών ταινιών, βραβευμένος δημοσιογράφος, παραγωγός και σεναριογράφος της επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς “The Wire”, η οποία προβλήθηκε στις ΗΠΑ. Έχει γεννηθεί στην Ουάσιγκτον και οι γονείς του ήταν Έλληνες μετανάστες που κατάγονταν από τη Σπάρτη.

Τα περισσότερα έργα του ανήκουν στο είδος της αστυνομικής λογοτεχνίας. Είναι επίσης παραγωγός και σεναριογράφος της τηλεοράσεως, με πολύχρονη ενασχόληση με την τηλεοπτική σειρά The Wire του HBO.

Πέρασε στα νιάτα του, πριν γίνει ο πλέον ευπώλητος συγγραφέας, από διάφορες δουλειές όπως μάγειρας, λαντζέρης, μπάρμαν, πωλητής σε κατάστημα γυναικείων υποδημάτων. Δούλευε από τα έντεκά του στο εστιατόριο του πατέρα του, πρώτης γενιάς μετανάστη, ενώ παράλληλα διάβαζε τουλάχιστον δύο με τρία βιβλία την εβδομάδα και παρακολουθούσε με πάθος ταινίες στον κινηματογράφο.

Όπως έχει δηλώσει ο ίδιος στο παρελθόν στον Εθνικό Κήρυκα, ο πατέρας του έφτασε στην Αμερική από τη Σπάρτη με τους γονείς του το 1922, όταν ήταν ακόμα μικρό παιδί, δύο χρόνια πριν από τον δύσκολο για τους μετανάστες Νόμο Johnson Reed. Κατάφερε να μπει στην Αμερική, σχεδόν την τελευταία στιγμή. Αυτός, καθώς και η μητέρα του Πελεκάνος, υπήρξαν εργατικοί και δημιουργικοί Αμερικανοί πολίτες. Ο πατέρας του πολέμησε ως ναυτικός στον Ειρηνικό κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και αργότερα έγινε ιδιοκτήτης του δικού του εστιατορίου. Στη δεκαετία του ’40, η μητέρα του Πελεκάνος εργαζόταν στα Εργαστήρια Ναυτικών Διατάξεων για την κυβέρνηση και συνέβαλε με τον δικό της τρόπο στον πόλεμο, ενώ στη συνέχεια είχε μια σταθερή καριέρα ως γραμματέας και εκτελεστική βοηθός. Πάνω απ’ όλα όμως, υπήρξε Ελληνίδα μητέρα. Τα παιδιά της, ο Τζωρτζ Πελεκάνος και οι αδελφές του, έγιναν επίσης Αμερικανοί.

Στην ίδια συνέντευξη στον Εθνικό Κήρυκα, ο Πελεκάνος έχει δηλώσει πως ευχαριστεί τους γονείς του, τον Pete και τη Ruby Pelecanos, που ποτέ δεν τον αποθάρρυναν, ποτέ, ακόμα και αν φυσικά ανησυχούσαν πολύ πως δεν θα καταφέρει ποτέ να ζήσει από τη συγγραφή. Ο πατέρας του συνήθιζε να τον αποκαλεί “Ο Ονειροπόλος”, αλλά πάντα το έλεγε με αγάπη.

Τα τρία πρώτα του μυθιστορήματα γράφηκαν στο πρώτο πρόσωπο με αφηγητή τον Νικ Στέφανος, έναν Έλληνα κάτοικο της Ουάσινγκτον και από καιρού σε καιρό ιδιωτικό ντετέκτιβ.

Μετά την επιτυχία των 4 πρώτων μυθιστορημάτων του, ο Πελεκάνος μετέβαλε το αφηγηματικό του στιλ με το “D.C. Quartet” (σε ελεύθερη μετάφραση «Πρωτευουσιάνικο κουαρτέτο»). Έχει σχολιάσει ότι νωρίτερα δεν αισθανόταν ικανός να είναι τόσο φιλόδοξος. Το «κουαρτέτο», που συχνά το συγκρίνουν με το L.A. Quartet του Τζέιμς Ελρόι, εκτείνει την υπόθεσή του σε αρκετές δεκαετίες και κοινότητες μέσα στον μεταβαλλόμενο πληθυσμό της Ουάσινγκτον. Γράφοντας στο τρίτο πρόσωπο, ο Πελεκάνος περιορίζει τον Στέφανος σε δεύτερο ρόλο και εισάγει την πρώτη του ομάδα μαχητών κατά του εγκλήματος τους Ντιμίτρι Καρράς και Μάρκος Κλέυ.

Στο The Big Blowdown (στην ελληνική έκδοση «Η σαρωτική έκρηξη») ο Πελεκάνος ακολουθεί τις ζωές δεκάδων κατοίκων της πρωτεύουσας στο β΄ μισό του εικοστού αιώνα, μέχρι το 1970. Το King Suckerman (στα ελληνικά ως «Ο βασιλιάς του πεζοδρομίου»), με πλοκή στη δεκαετία του 1970, θεωρείται γενικώς το έργο που προτιμούν οι φανατικοί αναγνώστες του και εισάγει το θέμα του μπάσκετ, που επανέρχεται σε άλλα βιβλία του Πελεκάνος. Συνήθως χρησιμοποιεί το άθλημα ως σύμβολο συνεργασίας ανάμεσα στις φυλές, ωστόσο παρουσιάζει και την άλλη όψη του, με τις εχθρότητες που αναπτύσσονται στο γήπεδο και που καταλήγουν στα έργα του σε βίαιη εγκληματική συμπεριφορά. Το «κουαρτέτο» κλείνει με τα The Sweet Forever (περιγράφει τη δεκαετία του 1980) και Shame the Devil (περιγράφει τη δεκαετία του 1990).

Το 2001 ο Πελεκάνος εισήγαγε μία νέα δυάδα ιδιωτικών ντετέκτιβ, τους Ντέρεκ Στρέιντζ και Τέρι Κουίν, ως τους βασικούς ήρωες στο Right as Rain (ελλ. έκδ.: «Δίλημμα δικαίου») και αργότερα στα Hell to Pay (που κέρδισε ένα Βραβείο Gumshoe το 2003) και Soul Circus. Παρότι αυτά τα βιβλία στερέωσαν τη φήμη του συγγραφέα ως ενός από τους καλύτερους σύγχρονους Αμερικανούς συγγραφείς αστυνομικών έργων και είχαν σταθερές πωλήσεις, δεν κέρδισαν την κριτική και το «καλτ στάτους» του “D.C. Quartet”. Φαίνεται να συνεχίζουν την επιτυχημένη συνταγή των έξυπνων πρωταγωνιστών που κυνηγούν εγκληματίες οι οποίοι δεν παρουσιάζουν εσωτερικές συγκρούσεις, με φόντο αναφορές στη λαϊκή κουλτούρα και αξιοθέατα της Ουάσινγκτον. Ωστόσο ο Πελεκάνος μετέβαλε και πάλι σκηνικό με το μυθιστόρημα Hard Revolution (2004, μεταφράστηκε στα ελληνικά ως «Φλεγόμενη πόλη»), όπου διηγείται τις πρώτες ημέρες του Στρέιντζ στην αστυνομία της πρωτεύουσας. Στο επόμενο βιβλίο του, το Drama City, ασχολείται με το θέμα των κυνομαχιών, τις οποίες εξετάζει κριτικά και στο Hell To Pay, ως ιδιοκτήτης σκύλου ο ίδιος.

Το 2006 Ο κηπουρός της νύχτας σημείωσε μία σημαντική αλλαγή ύφους για τον συγγραφέα, ενώ με το The Turnaround (Αύγουστος 2008), επιστρέφει στις ρίζες του, καθώς το μυθιστόρημα ξεκινά τη δεκαετία του 1970 με ένα ελληνικό γεύμα. Το The Turnaround κέρδισε το Βραβείο Hammett του 2008.

Το 2011 με το The Cut ο Πελεκάνος εισήγαγε τον Σπίρο Λούκας, ένα νεαρό βετεράνο του πολέμου στο Ιράκ, που εργάζεται σε μερική απασχόληση ως ιδιωτικός ντετέκτιβ για λογαριασμό ενός δικηγόρου της Ουάσινγκτον, ενώ ταυτοχρόνως αναλαμβάνει την ανεύρεση κλαπέντων αντικειμένων για το 40% της αξίας τους. Ο Λούκας πρωταγωνιστεί και στο μυθιστόρημα The Double (2013).

Ο Τζορτζ Πελεκάνος έχει δημοσιεύσει και διηγήματα σε διάφορες ανθολογίες και περιοδικά, όπως τα Measures of Poison και Usual Suspects. Έχει επίσης γράψει και έχει κάνει και την παραγωγή για λογαριασμό του HBO, τα επεισόδια της σειράς The Wire. Ο δημιουργός τού The Wire Ντέιβιντ Σάιμον αναζήτησε τον Πελεκάνο αφού διάβασε τα έργα του, με πρώτο το The Sweet Forever, κατόπιν πολλών συστάσεων. Οι δύο συγγραφείς έχουν αρκετά κοινά βιογραφικά στοιχεία: πέρασαν την παιδική τους ηλικία στο Σίλβερ Σπρινγκ του Μέριλαντ, φοίτησαν στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ και μοιράζονται ένα ενδιαφέρον για τη «μοίρα της αμερικανικής πόλεως και των μαύρων φτωχών της». Συναντήθηκαν για πρώτη φορά από κοντά στην κηδεία ενός κοινού φίλου λίγο αφού ο Σάιμον είχε παραδώσει το «επεισόδιο-πιλότο» του The Wire και του μίλησε για τη σειρά ως «τηλεοπτικό μυθιστόρημα για την αμερικανική πόλη». Ο Πελεκάνος έγραψε για τον πρώτο κύκλο της σειράς το 2002 και αναβαθμίσθηκε σε παραγωγό για τον δεύτερο κύκλο το 2003. Μετά τον τρίτο κύκλο ωστόσο άφησε την παραγωγή για να συγκεντρωθεί στη συγγραφή του Κηπουρού της νύχτας.

Ο Σάιμον έχει δηλώσει πως θα ήθελε να έχει τον Πελεκάνο να εργάζεται με πλήρη απασχόληση στη σειρά, αλλά ότι παρ’ όλα αυτά ήταν φανατικός αναγνώστης του Κηπουρού της νύχτας. Ο Πελεκάνος και το υπόλοιπο συγγραφικό επιτελείο της σειράς τιμήθηκαν με το Βραβείο του Writers Guild of America (WGA) για την «Καλύτερη δραματική σειρά» τον Φεβρουάριο του 2008 και με το 2007 Βραβείο Έντγκαρ για την «Καλύτερη τηλεοπτική σειρά ή τηλεταινία» για τη δουλειά τους στην 4η περίοδο του The Wire. Ο Πελεκάνος επέστρεψε ως συγγραφέας για την 5η και τελευταία περίοδο της σειράς, γράφοντας το σενάριο για το επεισόδιο «Late Editions» από μία ιστορία που έγραψε από κοινού με τον Σάιμον. Μετά το τέλος της σειράς The Wire ο Πελεκάνος συμμετείχε σε μία άλλη σειρά του HBO, την πολεμική μίνι-σειρά The Pacific ως συμπαραγωγός και συγγραφέας. Συγκεκριμένα συνεργάσθηκε στο Μέρος 3 της σειράς, στο οποίο Αμερικανοί πεζοναύτες στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο παρεπιδημούν στην Αυστραλία και σε «γκεστ» ρόλους εμφανίζεται μία εκτοπισμένη ελληνική οικογένεια. Ο Πελεκάνος είδε το πρόγραμμα ως μία ευκαιρία να αποτίσει φόρο τιμής στον πατέρα του, τον Πιτ Πελεκάνος, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως πεζοναύτης στις Φιλιππίνες.

Το 2010 ο Πελεκάνος συμμετείχε ως συγγραφέας και στη δραματική σειρά του HBO Treme, που ακολουθεί τις ζωές των κατοίκων της συνοικίας Τρεμέ της Νέας Ορλεάνης μετά την καταστροφή του Τυφώνα Κατρίνα.

Ο Πελεκάνος ζει ακόμα και σήμερα στο Σίλβερ Σπρινγκ του Μέριλαντ, πολύ κοντά στην πρωτεύουσα Ουάσινγκτον, μαζί με τη σύζυγό του και με τα τρία παιδιά τους.