Ώρα για μια «Νέα Φιλική Εταιρεία»

Του Εμμανουήλ Βεληβασάκη 

Η Ελληνοαμερικανική Ομογένεια χρειάζεται έναν νέο θεσμό ενότητας, στρατηγικής και ηγεσίας για να υπηρετήσει αποτελεσματικά τα εθνικά συμφέροντα του Ελληνισμού.

Με αφορμή το πρόσφατο, ιδιαίτερα εύστοχο άρθρο του Αλέξη Παπαχελά στην Καθημερινή, με τίτλο «Το μεγάλο στοίχημα για την Ομογένεια στις ΗΠΑ», θα ήθελα να καταθέσω ορισμένες σκέψεις που, κατά τη γνώμη μου, μπορούν να συμβάλουν στον δημόσιο διάλογο για το μέλλον του Ελληνοαμερικανικού Ελληνισμού. Συμφωνώ απολύτως με τη διαπίστωση του αρθρογράφου ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα γενιά ηγετών της Ομογένειας. Πιστεύω όμως ότι, παράλληλα, χρειάζεται και έναν νέο θεσμό που θα τους αναδείξει, θα τους ενώσει και θα τους εμπνεύσει.

Μια ιστορική μετάβαση

Η Ελληνοαμερικανική Ομογένεια διέρχεται σήμερα μια περίοδο ιστορικής μετάβασης. Η γενιά που δημιούργησε τις μεγάλες οργανώσεις, έχτισε τις κοινότητες, ίδρυσε σχολεία και εκκλησίες και διατήρησε άσβεστη την ελληνική ταυτότητα ολοκληρώνει σταδιακά τον ιστορικό της κύκλο. Παράλληλα, οι νεότερες γενιές έχουν διαφορετικές εμπειρίες, διαφορετικές προτεραιότητες και διαφορετικό τρόπο συμμετοχής στα κοινά.

Επί δεκαετίες, η Εκκλησία υπήρξε ο φυσικός πυλώνας του οργανωμένου Ελληνισμού στην Αμερική. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ο Αθηναγόρας, ο Ιάκωβος και οι διάδοχοί τους προσέφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τον ιστορικό αυτό ρόλο.

Όμως οι εποχές αλλάζουν. Η Εκκλησία εξακολουθεί να αποτελεί θεμέλιο της ταυτότητάς μας, δεν μπορεί όμως πλέον να σηκώνει μόνη της το βάρος της πολιτικής εκπροσώπησης της Ομογένειας.

Η μεγάλη ανεκμετάλλευτη δύναμη

Κι όμως, ποτέ άλλοτε η Ομογένεια δεν διέθετε τόσο σπουδαίο ανθρώπινο κεφάλαιο.

Έλληνες και Ελληνοαμερικανοί διακρίνονται στην επιστήμη, στην επιχειρηματικότητα, στη νομική, στην ιατρική, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στις ένοπλες δυνάμεις, στη δημόσια διοίκηση και στην πολιτική.

Διαθέτουμε δηλαδή όλα τα συστατικά που απαιτούνται για να ασκήσουμε ουσιαστική επιρροή στην αμερικανική κοινωνία. Εκείνο που λείπει είναι ο συντονισμός.

Πολύ συχνά βλέπουμε οργανώσεις να λειτουργούν απομονωμένα ή ακόμη και ανταγωνιστικά μεταξύ τους. Άνθρωποι με κοινές αγωνίες αναλώνονται σε προσωπικές αντιπαραθέσεις, σε εκλογικούς ανταγωνισμούς και σε μάχες για τίτλους και αξιώματα. Έτσι, ένα μεγάλο μέρος της συλλογικής μας δύναμης χάνεται.

Η πρόταση: ένας νέος εθνικός θεσμός

Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα να εξεταστεί η δημιουργία ενός νέου θεσμού πανεθνικής εμβέλειας.

Όχι ακόμη μιας οργάνωσης που θα ανταγωνίζεται τις ήδη υπάρχουσες.

Αλλά ενός οργανισμού που θα τις συντονίζει, θα τις εμπνέει και θα τις ενώνει.

Ένας οργανισμός που θα συγκεντρώνει εκπροσώπους των σημαντικότερων ελληνοαμερικανικών οργανώσεων, εξέχοντες επιστήμονες, διακεκριμένους επιχειρηματίες, πανεπιστημιακούς, ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών, καθώς και όλους τους Ελληνοαμερικανούς που υπηρετούν σε εκλεγμένα πολιτειακά και ομοσπονδιακά αξιώματα.

Η συμμετοχή δεν θα αποτελεί αποτέλεσμα προσωπικών γνωριμιών ούτε κοινωνικής προβολής. Θα αποτελεί τιμητική αναγνώριση προσφοράς, αριστείας και ήθους.

Η συνεργασία του οργανισμού με την Ελληνική Κυβέρνηση θα πρέπει να είναι θεσμική και συνεχής, χωρίς όμως να θίγεται η ανεξαρτησία του. Σκοπός του θα είναι η προώθηση των διαχρονικών εθνικών συμφερόντων της Ελλάδας, της Κύπρου και του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Η «Νέα Φιλική Εταιρεία»

Ως συμβολική ονομασία προτείνω τη «Νέα Φιλική Εταιρεία».

Όχι επειδή χρειάζεται να αναβιώσουμε μια μυστική οργάνωση, αλλά επειδή έχουμε ανάγκη να αναβιώσουμε το πνεύμα της: την ανιδιοτελή προσφορά, την ενότητα, τη συλλογική ευθύνη και την πίστη ότι οι μεγάλες εθνικές επιτυχίες επιτυγχάνονται όταν οι άξιοι συνεργάζονται.

Η μεγαλύτερη δύναμη ενός τέτοιου οργανισμού δεν θα είναι τα οικονομικά του μέσα αλλά το κύρος του.

Όπως το Τάγμα των Αρχόντων του Οικουμενικού Πατριαρχείου αποτελεί ύψιστη τιμητική διάκριση για τους λαϊκούς της Ορθοδοξίας, έτσι και η συμμετοχή στη «Νέα Φιλική Εταιρεία» θα πρέπει να αποτελεί τιμή αλλά και διαρκή υποχρέωση προσφοράς.

Μια ετήσια Σύνοδος του Ελληνισμού στην Ουάσιγκτον

Ο νέος θεσμός θα μπορούσε να καθιερώσει μία ετήσια Σύνοδο του Ελληνισμού στην Ουάσιγκτον.

Όχι μία ακόμη κοσμική δεξίωση.

Αλλά μια εκδήλωση εθνικής σημασίας.

Να συγκεντρώνονται μέλη του Κογκρέσου, γερουσιαστές, κυβερνήτες, ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, εκπρόσωποι της ακαδημαϊκής κοινότητας, της επιχειρηματικότητας και των μέσων ενημέρωσης, μαζί με τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Ελληνοαμερικανικής Ομογένειας.

Να συμμετέχουν ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας και υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη, χωρίς όμως να μονοπωλούν την εκδήλωση. Ο πρωταγωνιστής θα πρέπει να είναι η ίδια η Ομογένεια.

Επένδυση στη νέα γενιά

Καμία ηγεσία δεν έχει μέλλον χωρίς διάδοχη κατάσταση.

Η «Νέα Φιλική Εταιρεία» θα πρέπει να επενδύσει στη δημιουργία της επόμενης γενιάς ηγετών μέσω υποτροφιών, προγραμμάτων mentoring, ακαδημιών ηγεσίας, ομάδων στρατηγικής σκέψης (think tanks) και προγραμμάτων πρακτικής άσκησης σε κυβερνητικούς και κοινοβουλευτικούς θεσμούς.

Η νέα γενιά δεν πρέπει απλώς να κληρονομήσει οργανώσεις.

Πρέπει να κληρονομήσει αποστολή.

Από τη διάγνωση στη λύση

Ο Αλέξης Παπαχελάς περιέγραψε με σαφήνεια το πρόβλημα.

Το ζητούμενο τώρα είναι να περάσουμε από τη διαπίστωση στη δημιουργία.

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αφήσει το σημαντικότερο ίσως εθνικό της κεφάλαιο στο εξωτερικό να λειτουργεί χωρίς κοινή στρατηγική και θεσμικό συντονισμό.

Ένα νέο εθνικό όραμα

Πριν από περισσότερα από διακόσια χρόνια, λίγοι αποφασισμένοι Έλληνες ίδρυσαν τη Φιλική Εταιρεία και άναψαν τη φλόγα της εθνικής παλιγγενεσίας.

Σήμερα δεν έχουμε να απελευθερώσουμε μια υπόδουλη πατρίδα.

Έχουμε όμως την ευθύνη να ενώσουμε τις δημιουργικές δυνάμεις του παγκόσμιου Ελληνισμού.

Η ιστορία δεν ζητά από τη γενιά μας να κρατήσει όπλα.

Ζητά να οικοδομήσει θεσμούς.

Θεσμούς που θα υπηρετούν την Ελλάδα πέρα από κυβερνήσεις, πέρα από προσωπικές φιλοδοξίες και πέρα από τις αδυναμίες της εποχής.

Αν κατορθώσουμε να δημιουργήσουμε έναν τέτοιο θεσμό, τότε η Ελληνοαμερικανική Ομογένεια δεν θα αποτελεί απλώς μια επιτυχημένη κοινότητα μεταναστών.

Θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς πυλώνες του παγκόσμιου Ελληνισμού στον 21ο αιώνα.

Ίσως αυτή να είναι η πραγματική «Νέα Φιλική Εταιρεία» που έχει ανάγκη ο Ελληνισμός σήμερα.