Ελληνοαυστραλιανές Συζητήσεις. Μια πρωτοβουλία δημιουργίας ενός αναστοχαστικού ελληνοαυστραλιανού δημόσιου χώρου στη Μελβούρνη

“GREEK AUSTRALIAN CONVERSATIONS – Ελληνοαυστραλιανές Συζητήσεις” 

Μια πρωτοβουλία δημιουργίας ενός αναστοχαστικού ελληνοαυστραλιανού δημόσιου χώρου στη Μελβούρνη

Του δημοσιογράφου Κώστα Καραμάρκου *

Ο σημερινός Ελληνισμός της Αυστραλίας, με ρίζες στις αρχές του 19^ου αιώνα, πριν ακόμα η μεγάλη ήπειρος του νότου συγκροτηθεί τον Ιανουάριο του 1901 ως ομόσπονδη χώρα, είναι ουσιαστικά δημιούργημα των δεκαετιών της μαζικής μετανάστευσης, δηλαδή της εικοσαετίας αρχές 1950 με αρχές 1970.

Η πρώτη μεταναστευτική γενιά, που δημογραφικά είναι σήμερα μια μειοψηφία, που οδεύει προς το βιολογικό της τέλος στα επόμενα λίγα χρόνια, έχοντας ως αφετηρία της την επαρχιακή/αγροτική Ελλάδα και μια στοιχειώδη μόρφωση, καθώς και τα κοινωνικά και πολιτικά βιώματα των δύσκολων χρόνων της μεταπολεμικής και μετεμφυλιακής Ελλάδας, στη συντριπτική της πλειοψηφία εργάστηκε στα εργοστάσια της Αυστραλίας, και ορισμένοι ασχολήθηκαν και με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (εστίαση, παντοπωλεία, κ.α.).

Η πλειοψηφία της πρώτης γενιάς, μη έχοντας τα σχετικά γλωσσικά και άλλα εφόδια, την ανάγκη για κοινωνική ζωή και συμμετοχή στα κοινά, την εξέφρασε κυρίως μέσα από τη δημιουργία ελληνικών κοινοτήτων, εθνικοτοπικών συλλόγων, ελληνόφωνων μέσων επικοινωνίας, κ.λπ.   Ένα σημαντικό όμως κομμάτι της πρώτης γενιάς, εκφράστηκε πολιτικά και συνδικαλιστικά και μέσα από τους φορείς συμμετοχής της κύριας κοινωνίας της Αυστραλίας, δηλαδή τα εργατικά συνδικάτα για παράδειγμα, ή τα πολιτικά κόμματα.

Τα προσωπικά, κοινωνικά και πολιτικά βιώματα της πρώτης γενιάς των Ελλήνων και άλλων μεταναστών, καθώς και οι συνθήκες ζωής τους στην Αυστραλία, ενθάρρυναν τη συμμετοχή τους σε συζητήσεις, αντιπαραθέσεις και οργανώσεις, όχι μόνο ενδοκοινοτικές ,αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας, για όλα τα μεγάλα ζητήματα που τους απασχολούσαν και αφορούσαν τη θέση τους και το κοινό καλό, όπως το αντιλαμβανόταν ο καθένας στη νέα χώρα εγκατάστασης.

Τα εργασιακά, μεταναστευτικά, εκπαιδευτικά, πολιτισμικά, πολιτικά και άλλα δικαιώματά τους στην Αυστραλία, καθώς και η σχέση τους με την Ελλάδα, στην οποία διαμορφώθηκε η πρώτη γενιά ως προσωπικότητα, ήταν κομμάτι της καθημερινότητας αμέτρητων μεταναστών πρώτης γενιάς.

Οι δημόσιοι χώροι των Ελλήνων και άλλων μεταναστών, είτε ήταν ενδοκοινοτικοί (κοινότητες, σύλλογοι, ομογενειακά μέσα ενημέρωσης, εκκλησία, καφενεία,), είτε ήταν μέσα από τους θεσμούς, συμμετοχής και εκπροσώπησής τους, της κύριας κοινωνίας, όπου συζητούνταν ιδέες  και πολιτικές για το δέον γενέσθαι, ήταν ζωντανοί, ήταν πολλοί, είχαν από ευάριθμη ως μαζική συμμετοχή, στους κόλπους της πρώτης μεταναστευτικής γενιάς.

Εδώ και μερικές δεκαετίες όμως, με τον κατακερματισμό της κοινωνίας και της εργασίας, με την υποχώρηση της πολιτικής ταυτότητας, με την αποδυνάμωση της σχέσης με την Ελλάδα, με τη γραφειοκρατικοποίηση του πολυπολιτισμού στην Αυστραλία και με τις διαγενεακές δημογραφικές, κοινωνικές, γλωσσικές και πολιτισμικές διαφοροποιήσεις εντός την ελληνοαυστραλιανής κοινότητας, ο αναστοχαστικός δημόσιος χώρος έχει σχεδόν εξαφανιστεί.

Συζητήσεις ουσίας για θέματα που αφορούν το δέον γενέσθαι της ευρύτερης ελληνοαυστραλίας, ή άλλων μεταναστευτικών κοινοτήτων της Αυστραλίας, καθώς και τη σχέση τους με την κυρίαρχη κοινωνία και τα μεγάλα ζητήματα της μεγάλης χώρας του νότου, ή με τις χώρες καταγωγής των Αυστραλών πολιτών μη αγγλοκελτικής καταγωγής, δεν γίνονται.

Κυβερνητικές υπηρεσίες, πολιτικά κόμματα της Αυστραλίας και της Ελλάδας, ενδοκοινοτικές ηγεσίες του θεσμικά συγκροτημένου μικρόκοσμου της Ελληνοαυστραλίας για παράδειγμα, καθώς και πολυπολιτισμικές γραφειοκρατίες χωρίς απήχηση και επιρροή στις μεταναστευτικές κοινότητες ή στην ευρύτερη κοινωνία και τους θεσμούς της, αρθρώνουν συνήθως έναν απλουστευτικό λόγο στο όνομα των πολλών, στο όνομα των πολιτών, χωρίς σχεδόν ποτέ να συνδιαλέγονται με τους πολίτες. Χωρίς να γνωρίζουν ουσιαστικά, ή χωρίς να μπορούν να φανταστούν τις αληθινές ανάγκες, τις αγωνίες, τις αναζητήσεις, αλλά και τις ελπίδες των πολλών.

Η κοινωνική και οικονομική συρρίκνωση της εκπροσώπησης, όχι μόνο των ελληνοαυστραλών και των άλλων μεταναστευτικών κοινοτήτων, αλλά και των ίδιων των αντιπροσωπευτικών θεσμών συλλογικής εκπροσώπησης της ευρύτερης κοινωνίας, έχει εξαφανίσει τον αναστοχαστικό κριτικό λόγο, έχει ισοπεδώσει τους όποιους δημόσιους χώρους σκέψης και προβληματισμού υπήρχαν, κάποτε.

Αυτό που κοινοποιείται και αναπαράγεται συνήθως, ως μεταναστευτικός ή ελληνοαυστραλιανός λόγος, είναι ένας απλουστευτικός δοξαστικός λόγος, χωρίς συλλογική και ιστορική μνήμη, που αγγίζει και την καρικατούρα, και που αναπαράγεται ενδοκοινοτικά, αλλά και στις ευρύτερες κοινωνίες της Αυστραλίας και της Ελλάδας.

Έχοντας κάνει τις παραπάνω διαπιστώσεις, μια σειρά φίλων και ενεργών πολιτών δεκαετιών, είτε στην Ελληνοαυστραλία, είτε στην ευρύτερη κοινωνία, άρχισαν εδώ και περίπου ένα χρόνο στη Μελβούρνη, μια συλλογική προσπάθεια δημιουργίας ενός ανοιχτού συμπεριληπτικού, μη ρατσιστικού, μη σεξιστικού και μη απλουστευτικού χώρου συζήτησης ιδεών, από τη σκοπιά της Ελληνοαυστραλίας και της μεταναστευτικής Αυστραλίας.  Ιδέες και συζητήσεις που σχετίζονται και με την Αυστραλία, αλλά και με την Ελλάδα.

Με ανοιχτές δημόσιες προσκλήσεις μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για ενημέρωση και συμμετοχή, η προσπάθεια ξεκίνησε επίσημα το Φεβρουάριο αυτής της χρονιάς, με μια ανοιχτή συζήτηση με θέμα «Αυτόχθονη κυριαρχία, αβασίλευτη δημοκρατία και Bondi (αναφορά στη σφαγή το Δεκέμβρη του 2025 Αυστραλών εβραικής καταγωγής).  Ποια είναι η θέση των Ελληνοαυστραλών;».

Ανεπίσημα η πρωτοβουλία ξεκίνησε το Νοέμβριο του 2024, με μια δημόσια συζήτηση για τα 50 χρόνια της μεταπολίτευσης στην Ελλάδα και τον απόηχό της στην ελληνική κοινότητα της Αυστραλίας.

Η δεύτερη επίσημη εκδήλωση των Ελληνοαυστραλιανών Συζητήσεων, διοργανώθηκε το Μάϊο αυτής της χρονιάς, και ήταν η προβολή της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα»,  με αφορμή την πρόσφατη ανακάλυψη των φωτογραφιών από τις εκτελέσεις των διακοσίων της Καισαριανής.

Η πιο πρόσφατη εκδήλωση, στις αρχές Αυγούστου, ήταν η συζήτηση «Κοινωνική συνοχή ή κοινωνική διαίρεση;  Ποια είναι τα νέα πολιτικά δεδομένα στην Αυστραλία μετά την άνοδο της ακροδεξιάς (Ένα Έθνος – ONE NATION);

Τα θέματα αποφασίζονται συλλογικά από τους συμμετέχοντες στην πρωτοβουλία, σχετίζονται με την επικαιρότητα είτε της Αυστραλίας, είτε της Ελλάδας, αναδεικνύουν την οπτική γωνία των ελληνοαυαστραλών και των μεταναστευτικής καταγωγής Αυστραλών, προλογίζονται από δύο με τρεις ομιλητές με εξειδικευμένη γνώση και μετά ακολουθεί συζήτηση με τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες.

Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι όλες οι εκδηλώσεις αυτής της πρωτοβουλίας μέχρι τώρα, είχαν σημαντική ανταπόκριση από τα ενδιαφερόμενα άτομα, από 80 έως 100 άτομα σε κάθε εκδήλωση, και είχαν μια εξωστρέφεια που δε χαρακτηρίζει συνήθως τις εκδηλώσεις των Ελληνοαυστραλών, καθώς και άλλων μεταναστευτικής καταγωγής Αυστραλών πολιτών.  Η θεματολογία, οι ομιλητές και οι ομιλήτριες, καθώς και η ανάλογη προώθηση των εκδηλώσεων, έχουν καταφέρει μέχρι τώρα οι ελληνοαυστραλιάνές συζητήσεις να γίνονται με τη συμμετοχή ενός ιδιαίτερα σημαντικού ποσοστού συμμετεχόντων μη ελληνικής καταγωγής.

Με αυτόν τον τρόπο, συν τοις άλλοις, αναπτύσσεται μια δυναμική που σταδιακά, μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία μιας αναστοχαστικής πολυπολιτισμικής «πολιτικής» κοινότητας ιδεών και συζητήσεων, που ορίζει την ελληνική, ή τη μεταναστευτική εθνοτική ταυτότητα των Αυστραλών πολιτών, ή την ταυτότητα των Απόδημων Ελλήνων, όχι μόνο με πολιτισμικούς και γλωσσικούς όρους, αλλά και με αναστοχαστικούς, ιδεολογικούς και πολιτικούς όρους.  Χαρακτηριστικό που στους ελληνικής καταγωγής κατοίκους της Αυστραλίας, του Καναδά ή των ΗΠΑ, παραβλέπεται.

* Υ.Γ. Ο Κώστας Καραμάρκος ζει στη Μελβούρνη, είναι δημοσιογράφος και συμμετέχει στην πρωτοβουλία Ελληνοαυστραλιανές Συζητήσεις. Στο παρελθόν εργάστηκε για σειρά ετών ως ειδικός σύμβουλος Γενικών Γραμματέων Απόδημου Ελληνισμού. Εργάσθηκε επίσης στο Πολιτικό Γραφείο του Γιώργου Παπανδρέου στα χρόνια που ήταν αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης καθώς και στην περίοδο που ήταν πρωθυπουργός της Ελλάδας.