Πυρηνική ενέργεια: Τα τρία βήματα μετά το πράσινο φως του υπουργικού – Σε 18 μήνες η απόφαση

Του Χάρη Φλουδόπουλου

Σε τροχιά ουσιαστικής διερεύνησης μπαίνει πλέον η προοπτική της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, μετά το πολιτικό “πράσινο φως” που δόθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Ιούλιο για τη συγκρότηση της ειδικής ομάδας που θα εξετάσει το ζήτημα. Η διαδικασία δεν προδικάζει την τελική επιλογή της χώρας, ανοίγει όμως για πρώτη φορά οργανωμένα τη συζήτηση για το εάν, υπό ποιες προϋποθέσεις και με ποιο μοντέλο θα μπορούσε η Ελλάδα να εντάξει στο ενεργειακό της μείγμα την πυρηνική ενέργεια.

Σύμφωνα με πληροφορίες από κυβερνητικές πηγές, η σχετική απόφαση έχει πλέον καθαρογραφεί και βρίσκεται κοντά στην υπογραφή της, ώστε να ενεργοποιηθεί η ομάδα που θα αναλάβει την επεξεργασία του θέματος. Η αρχική έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου αφορούσε την πολιτική κατεύθυνση και ακολούθησε η επεξεργασία του θεσμικού και οργανωτικού σκέλους.

Ο χρονικός ορίζοντας για να ολοκληρωθεί αυτή η πρώτη φάση της διερεύνησης υπολογίζεται σε περίπου 12 έως 18 μήνες, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές. Στο τέλος αυτής της διαδικασίας θα πρέπει να μπορεί να απαντηθεί το θεμελιώδες ερώτημα: εάν η Ελλάδα θέλει ή όχι να προχωρήσει σε πυρηνικό πρόγραμμα.

Τα τρία βήματα

Η κυβερνητική προετοιμασία οργανώνεται γύρω από τρεις διακριτούς άξονες.

Ο πρώτος αφορά τον δημόσιο διάλογο. Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια περισσότερο τεκμηριωμένη συζήτηση για το τι σημαίνει σήμερα πυρηνική ενέργεια και ιδιαίτερα για τις νέες τεχνολογίες, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs). Κυβερνητικές πηγές θεωρούν ότι η σχετική συζήτηση έχει ήδη αρχίσει, ωστόσο χρειάζεται να αποκτήσει μεγαλύτερο βάθος και να στηριχθεί στην επιστημονική γνώση που υπάρχει στη χώρα.

Ο δεύτερος άξονας είναι ενδοκυβερνητικός. Η πυρηνική ενέργεια δεν αντιμετωπίζεται ως αποκλειστικό ζήτημα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ένα ενδεχόμενο πυρηνικό πρόγραμμα θα είχε επιπτώσεις και απαιτήσεις που αφορούν σειρά υπουργείων, από την Υγεία και την Παιδεία μέχρι την Εθνική Άμυνα, το Εξωτερικών και το Ανάπτυξης.

Για τον λόγο αυτό σχεδιάζεται μια ευρύτερη διυπουργική δομή, κάτω από την οποία θα λειτουργεί και τεχνική ομάδα. Στόχος είναι η γνώση που υπάρχει σήμερα στο ενεργειακό επιτελείο να διαχυθεί στην υπόλοιπη κυβέρνηση και να προσδιοριστούν οι θεσμικές, διοικητικές και τεχνικές ανάγκες που θα δημιουργούσε μια ενδεχόμενη απόφαση για πυρηνικό πρόγραμμα.

Ο τρίτος και ίσως σημαντικότερος άξονας είναι η τεχνική και οικονομική δουλειά που θα καθορίσει εάν ένα τέτοιο εγχείρημα μπορεί πράγματι να σταθεί στην Ελλάδα.

Απόβλητα, σεισμικότητα, SMRs

Η τεχνική ομάδα θα ξεκινήσει από τα βασικά ζητήματα που απασχολούν και την κοινή γνώμη. Μεταξύ αυτών είναι η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων, η ασφάλεια των εγκαταστάσεων και η διαχείριση του κινδύνου ατυχήματος, αλλά και το κρίσιμο για την Ελλάδα ζήτημα της σεισμικότητας.

Σε αυτή τη φάση δεν πρόκειται να εκπονηθεί σχεδιασμός συγκεκριμένης μονάδας. Η πρώτη δουλειά θα αφορά τη συγκέντρωση και αξιολόγηση της διεθνούς βιβλιογραφίας και εμπειρίας, ώστε να υπάρχει τεκμηριωμένη εικόνα για το τι προβλέπουν οι σύγχρονες τεχνολογίες και πώς αντιμετωπίζονται οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι.

Παράλληλα, όμως, θα αρχίσει και η πιο ουσιαστική επιχειρησιακή προετοιμασία. Ένα από τα πρώτα αντικείμενα θα είναι η χαρτογράφηση των διαθέσιμων τεχνολογιών και των κατασκευαστών διεθνώς.

Στην παγκόσμια αγορά αναπτύσσονται διαφορετικές τεχνολογίες, με εταιρείες και προγράμματα από τις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Γαλλία και τη Βρετανία. Η ελληνική πλευρά θέλει να αποκτήσει σαφή εικόνα για το ποιοι είναι οι δυνητικοί προμηθευτές, ποια τεχνολογία προσφέρει ο καθένας, ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα και, κυρίως, ποιος είναι ο πραγματικός βαθμός τεχνολογικής ωριμότητας κάθε λύσης.

Τεχνογνωσία

Στην κυβέρνηση εκτιμούν ότι η χώρα δεν ξεκινά από το μηδέν. Υπάρχει ήδη επιστημονική τεχνογνωσία, τόσο στον “Δημόκριτο” όσο και στα ελληνικά πανεπιστήμια, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί στη διαδικασία.

Ένας από τους στόχους είναι ακριβώς να ενεργοποιηθεί περισσότερο αυτή η επιστημονική κοινότητα και να συμμετάσχει τόσο στην τεχνική επεξεργασία όσο και στον δημόσιο διάλογο, ώστε η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια να περάσει από το θεωρητικό ή πολιτικό επίπεδο σε περισσότερο τεκμηριωμένη βάση.

Χρονοδιάγραμμα

Το χρονοδιάγραμμα που εξετάζεται χωρίζει ένα ενδεχόμενο ελληνικό πυρηνικό πρόγραμμα σε τρεις πολύ διαφορετικές φάσεις.

Η πρώτη είναι αυτή που ξεκινά τώρα: η χώρα εξετάζει εάν θέλει να αποκτήσει πυρηνική ενέργεια και, ταυτόχρονα, με ποιον τρόπο θα μπορούσε να το κάνει.

Εφόσον η απάντηση είναι θετική, θα ακολουθήσει δεύτερη φάση σχεδιασμού και ωρίμανσης, στην οποία θα πρέπει να ληφθούν πλέον συγκεκριμένες αποφάσεις που θα οδηγούν προς συμβάσεις και κατασκευή.

Η τρίτη φάση θα αφορά την κατασκευή και τελικά τη λειτουργία του προγράμματος. Αυτό σημαίνει ότι ο ορίζοντας των 12-18 μηνών δεν αφορά την κατασκευή πυρηνικής μονάδας, αλλά την ολοκλήρωση της πρώτης στρατηγικής αξιολόγησης που θα οδηγήσει στην απόφαση “ναι ή όχι” για την πυρηνική ενέργεια.

Χρηματοδότηση

Κρίσιμο μέρος της διερεύνησης θα αποτελέσει και το οικονομικό μοντέλο. Οι επιλογές διεθνώς είναι διαφορετικές και η Ελλάδα θα πρέπει να αποφασίσει ποια θα μπορούσε να ταιριάξει καλύτερα στις δικές της συνθήκες.

Υπάρχουν χώρες όπου την επένδυση αναλαμβάνει ο εθνικός ενεργειακός όμιλος, άλλες όπου δημιουργούνται ειδικά εταιρικά σχήματα ή κοινοπραξίες και περιπτώσεις όπου το κράτος στηρίζει την επένδυση μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων αγοράς της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε αυτό το στάδιο δεν υπάρχει απόφαση ούτε για τον επενδυτή ούτε για το εταιρικό σχήμα που θα μπορούσε να αναλάβει ένα ενδεχόμενο ελληνικό project. Το ζήτημα θεωρείται ακόμη πολύ ανώριμο και μέρος της δουλειάς της επιτροπής θα είναι ακριβώς να εξετάσει τα διαφορετικά μοντέλα, τον τρόπο χρηματοδότησης και τον βαθμό συμμετοχής ή στήριξης του Δημοσίου.

Παράλληλα, θα πρέπει να εξεταστεί η θεσμική προετοιμασία της χώρας. Στο τραπέζι βρίσκεται, μεταξύ άλλων, η ανάγκη ενίσχυσης της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, αλλά και ο ρόλος που θα κληθεί να αναλάβει η ΡΑΑΕΥ εφόσον η χώρα αποφασίσει να περάσει στην επόμενη φάση.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η πολιτική απόφαση που έχει ληφθεί μέχρι στιγμής δεν είναι ότι η Ελλάδα θα κατασκευάσει πυρηνικό σταθμό. Είναι ότι η χώρα δεν απορρίπτει πλέον εκ προοιμίου αυτή την επιλογή και αποφασίζει να την εξετάσει οργανωμένα και σοβαρά. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας, με βάση τον σημερινό σχεδιασμό, θα πρέπει να είναι ώριμο σε ορίζοντα 12 έως 18 μηνών, όταν η κυβέρνηση θα διαθέτει πλέον τα τεχνικά, οικονομικά και θεσμικά δεδομένα για να αποφασίσει εάν υπάρχει λόγος να περάσει στο επόμενο στάδιο.

ΠΗΓΗ: CAPITAL.GR

LINK:

https://www.capital.gr/oikonomia/4015185/puriniki-energeia-ta-tria-bimata-meta-to-prasino-fos-tou-upourgikou-se-18-mines-i-apofasi/