Αρχαίο χάλκινο ειδώλιο αποκαλύπτει ελληνικές και αιγυπτιακές θρησκευτικές σχέσεις

Φωτο: Αρχαίο χάλκινο ειδώλιο του Αρποκράτη, του αιγυπτιακού παιδικού θεού Ώρου. Πίστωση: İvrendi Şenol et al. / CC BY 4.0

Ένα μικρό χάλκινο ειδώλιο που φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ιεράπολης στη νοτιοδυτική Τουρκία ρίχνει νέο φως στο πώς άλλαξαν οι αιγυπτιακές θρησκευτικές πεποιθήσεις καθώς εξαπλώνονταν στον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια.

Η φιγούρα απεικονίζει τον Αρποκράτη, τον αιγυπτιακό θεό-παιδί Ώρο. Συνδυάζει ένα αιγυπτιακό βασιλικό κάλυμμα κεφαλής, ελληνικά καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά και ένα σύμβολο ευημερίας. Οι ερευνητές λένε ότι αυτές οι λεπτομέρειες δείχνουν πώς οι αρχαίες κοινότητες προσάρμοζαν ξένους θεούς στις δικές τους θρησκευτικές παραδόσεις.

Η αρχαιολόγος Εσμά Ιβρέντι Σενόλ του Πανεπιστημίου Παμούκαλε εξέτασε το ειδώλιο σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 12 Οκτωβρίου στο περιοδικό Cedrus. Συγκρίνοντας το σχέδιό του με παρόμοια αρχαία αντικείμενα, το χρονολόγησε μεταξύ του πρώτου και του τρίτου αιώνα μ.Χ., κατά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική περίοδο.

Πώς ένας Αιγύπτιος θεός απέκτησε νέες έννοιες

Ο Αρποκράτης προέρχεται από την αιγυπτιακή θρησκεία ως Hor-pa-khered, που σημαίνει «Ώρος το Παιδί». Σύμφωνα με την αιγυπτιακή μυθολογία , ήταν γιος της Ίσιδας και του Όσιρι. Αντιπροσώπευε την ανανέωση, την προστασία και τη βασιλική διαδοχή. Οι Αιγύπτιοι καλλιτέχνες απεικόνιζαν συνήθως τον νεαρό θεό να κρατάει ένα δάχτυλο κοντά στο στόμα του, ένα παραδοσιακό σύμβολο της παιδικής ηλικίας.

Οι Έλληνες πιστοί αργότερα ερμήνευσαν την χειρονομία διαφορετικά. Την συνέδεσαν με τη σιωπή, τη μυστικότητα και την ιερή γνώση. Ο Αρποκράτης παρέμεινε επίσης στενά συνδεδεμένος με την Ίσιδα, της οποίας η λατρεία εξαπλώθηκε σε όλη τη Μεσόγειο κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο.

Χάλκινο ειδώλιο που συνδυάζει τρεις θρησκευτικές παραδόσεις

Το ειδώλιο της Ιεράπολης απεικονίζει τον Αρποκράτη να υψώνει ένα δάχτυλο προς το στόμα του, ενώ φοράει ένα αιγυπτιακού τύπου στέμμα. Το σώμα και η στάση του σώματος αντανακλούν τις ελληνικές γλυπτικές παραδόσεις. Η μορφή φέρει επίσης ένα κέρας της Αμάλθειας, γνωστό ως κέρας της αφθονίας. Στην ελληνική και ρωμαϊκή θρησκεία, αυτό το σύμβολο αντιπροσώπευε τη γονιμότητα, τον πλούτο και την αφθονία. Ο Şenol προσδιορίζει τον συνδυασμό ως θρησκευτικό συγκρητισμό, μια διαδικασία κατά την οποία διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις συγχωνεύονται και αναπτύσσουν νέες έννοιες.

Παρόμοιες θρησκευτικές επιρροές εμφανίστηκαν και αλλού στην Ανατολία. Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν προηγουμένως ένα θυμιατήρι που απεικόνιζε τον ελληνοαιγυπτιακό θεό Σέραπι στην αρχαία Έφεσο, υπογραμμίζοντας την εξάπλωση των αιγυπτιακών θρησκευτικών παραδόσεων.

Η μελέτη υποδηλώνει ότι φορητές φιγούρες όπως αυτή μπορεί να εξυπηρετούσαν θρησκευτικούς σκοπούς. Οι πιστοί θα μπορούσαν να τις χρησιμοποιούσαν για προσωπική λατρεία ή προστασία. Ωστόσο, το ειδώλιο ανήκει σε μια υπάρχουσα συλλογή μουσείου και η αρχική του χρήση παραμένει αβέβαιη.

Η Ιεράπολη ήταν ένα σημαντικό θρησκευτικό κέντρο

Η αρχαία Ιεράπολη, κοντά στο σύγχρονο Ντενιζλί, εξελίχθηκε σε σημαντικό θρησκευτικό κέντρο υπό τη ρωμαϊκή κυριαρχία. Η πόλη ήταν γνωστή για τις ιαματικές πηγές και τα ιερά της, συμπεριλαμβανομένου ενός ναού αφιερωμένου στον Απόλλωνα. Ένας άλλος ιερός τόπος, το Πλουτώνιο, θεωρούνταν είσοδος στον κάτω κόσμο. Επικίνδυνα αέρια που αναδύονταν από το έδαφος συνέβαλαν στην υπερφυσική φήμη της.

Σε αυτό το θρησκευτικό υπόβαθρο, το χάλκινο ειδώλιο προσφέρει στοιχεία για το πώς οι αιγυπτιακές πεποιθήσεις επηρέασαν τις καλλιτεχνικές και θρησκευτικές παραδόσεις στη Ρωμαϊκή Ανατολία.

https://greekreporter.com/