Συντάξεις: Έρχεται μεγάλη ανατροπή στα όρια ηλικίας – Πότε ανεβαίνουν στα 68 και πότε φτάνουν τα 72 έτη

Αθήνα.-  Μεγάλες αλλαγές στον χάρτη της συνταξιοδότησης στην Ελλάδα προδιαγράφουν οι μακροπρόθεσμες προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς το γενικό όριο ηλικίας για πλήρη σύνταξη αναμένεται να αυξηθεί στα 68 έτη από το 2030, από τα 67 που ισχύουν σήμερα. Πρόκειται για μια εξέλιξη που, εφόσον επιβεβαιωθεί στην πορεία, θα επηρεάσει τον σχεδιασμό χιλιάδων ασφαλισμένων που βρίσκονται κοντά στην έξοδο από την αγορά εργασίας.

Η πρόβλεψη περιλαμβάνεται στο Ageing Report της Κομισιόν και εντάσσεται στο πλαίσιο των εκτιμήσεων για το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος, της απασχόλησης και του δημογραφικού προβλήματος στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι προβολές φτάνουν μέχρι το 2080 και δείχνουν ότι η ανοδική πορεία των ηλικιακών ορίων δεν σταματά το 2030. Αντίθετα, το όριο πλήρους συνταξιοδότησης εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 70 έτη το 2055 και τα 72 έτη το 2080. Αντίστοιχη αύξηση προβλέπεται και για την πρόωρη συνταξιοδότηση, με τα όρια να είναι κοινά για άνδρες και γυναίκες.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον σχετικό πίνακα της έκθεσης, η εξέλιξη των ηλικιακών ορίων αποτυπώνεται ως εξής:

Η προοπτική αυτή συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική γήρανση, τη συρρίκνωση του πληθυσμού και τις μεταβολές στην παραγωγικότητα της εργασίας. Ωστόσο, πρόκειται για μακροπρόθεσμες προβολές της Κομισιόν και όχι για ανακοίνωση άμεσης αλλαγής της ισχύουσας νομοθεσίας.

Δημογραφική βόμβα: Η Ελλάδα χάνει 2,8 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα που παρουσιάζει η έκθεση για τη δημογραφική πορεία της χώρας. Η γονιμότητα αναμένεται να αυξηθεί με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς, από 1,20 το 2025 σε μόλις 1,45 το 2080. Πρόκειται για συνολική αύξηση 0,25 μονάδων, ενώ για τη διατήρηση του πληθυσμού σε σταθερά επίπεδα απαιτείται δείκτης γονιμότητας περίπου 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.

Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά. Για τις γυναίκες αναμένεται να φτάσει τα 90,1 έτη το 2080, από 84,5 έτη το 2025, ενώ για τους άνδρες εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 86,4 έτη, από 79,5 έτη σήμερα.

Στο μεταναστευτικό πεδίο, οι προβολές υπολογίζουν ότι οι ετήσιες αφίξεις θα κυμαίνονται από 25.000 έως 31.000 άτομα από το 2030 και μετά, αριθμός που αντιστοιχεί στο 0,3% έως 0,4% του πληθυσμού.

Με βάση αυτές τις παραδοχές, ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να μειωθεί από 10,4 εκατομμύρια το 2025 σε μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080. Η συρρίκνωση υπολογίζεται σε περίπου 27% μέσα σε 55 χρόνια, δηλαδή η χώρα προβλέπεται να χάσει 2,8 εκατομμύρια κατοίκους.

Παράλληλα, αλλάζει ριζικά και η ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού. Οι πολίτες ηλικίας 20 έως 64 ετών, δηλαδή εκείνοι που βρίσκονται κατά κύριο λόγο σε παραγωγική ηλικία, θα περιοριστούν από το 58% του πληθυσμού το 2025 στο 50% το 2080.

Αντίθετα, το ποσοστό των ατόμων άνω των 65 ετών αναμένεται να αυξηθεί από 23,9% σε 34,8%. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η μεταβολή για τους άνω των 80 ετών, το μερίδιο των οποίων προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 7,2% σε 14,9%.

Τι προβλέπεται για ανάπτυξη, εργασία και ανεργία

Οι οικονομικές εκτιμήσεις της Κομισιόν δείχνουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να υποχωρήσει από 1,6% το 2025 σε 0,4% το 2040, προτού σταθεροποιηθεί στο 1% το 2080.

Η παραγωγικότητα της εργασίας εκτιμάται ότι θα αυξάνεται με μέσο ετήσιο ρυθμό 1,4% κατά την περίοδο 2025-2080, ενώ ο πληθωρισμός προβλέπεται να σταθεροποιηθεί στο 2% από το 2030 και έπειτα.

Την ίδια ώρα, η συρρίκνωση του πληθυσμού σε παραγωγική ηλικία αναμένεται να έχει άμεσο αντίκτυπο στο εργατικό δυναμικό. Συγκεκριμένα, οι πολίτες ηλικίας 20 έως 64 ετών προβλέπεται να μειωθούν από 6 εκατομμύρια το 2025 σε 3,8 εκατομμύρια το 2080.

Αντίστοιχα, το συνολικό εργατικό δυναμικό αναμένεται να περιοριστεί από 4,6 εκατομμύρια σε 3,3 εκατομμύρια.

Παρά τη μείωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, η συμμετοχή στην αγορά εργασίας προβλέπεται να αυξηθεί από 77,3% το 2025 σε 85,5% το 2080, καταγράφοντας άνοδο 8,2 ποσοστιαίων μονάδων.

Η μεγαλύτερη αύξηση αναμένεται να αφορά τις γυναίκες, με το ποσοστό συμμετοχής τους στην εργασία να ανεβαίνει από 68,5% σε 83,8%. Για τους άνδρες η μεταβολή προβλέπεται σαφώς μικρότερη, από 86,1% σε 87,3%.

Αύξηση αναμένεται και στους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας, από 55 έως 64 ετών. Το ποσοστό συμμετοχής τους στην αγορά εργασίας εκτιμάται ότι θα φτάσει το 74,4% το 2080, έναντι 60,8% το 2025.

Ενδεικτική των αλλαγών είναι και η μέση πραγματική ηλικία εξόδου από την αγορά εργασίας, η οποία προβλέπεται να αυξηθεί στα 68,6 έτη το 2080, από 64,9 έτη το 2025, τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες.

Αντίθετα, η ανεργία στις ηλικίες 15 έως 74 ετών αναμένεται να παρουσιάσει σταδιακή υποχώρηση, από 8,8% το 2025 σε 6,5% το 2080.

Λιγότεροι εργαζόμενοι για περισσότερους συνταξιούχους

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο των προβολών αφορά την αυξανόμενη πίεση που αναμένεται να δεχθεί το ασφαλιστικό σύστημα. Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, δηλαδή η αναλογία των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας προς τον πληθυσμό σε παραγωγική ηλικία, προβλέπεται να αυξηθεί από 41,3% το 2025 σε 69,3% το 2080.

Την ίδια στιγμή, η αναλογία εργαζομένων ανά συνταξιούχο αναμένεται να υποχωρήσει σημαντικά. Από 2,4 εργαζομένους για κάθε συνταξιούχο το 2025, η σχέση αυτή εκτιμάται ότι θα περιοριστεί σε μόλις 1,5 εργαζόμενο το 2080.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αύξηση που προβλέπεται στον συνολικό δείκτη εξάρτησης, ο οποίος περιλαμβάνει τόσο τους ηλικιωμένους όσο και τα παιδιά. Από 72,4% το 2025 αναμένεται να φτάσει στο 99,9% το 2080.

Με άλλα λόγια, οι προβολές δείχνουν ότι σε περίπου 55 χρόνια θα αντιστοιχεί σχεδόν ένα εξαρτώμενο άτομο, είτε παιδί είτε ηλικιωμένος, για κάθε άτομο που βρίσκεται σε παραγωγική ηλικία.

Η δημογραφική αυτή ανατροπή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το ασφαλιστικό σύστημα, εξηγώντας γιατί η Κομισιόν προβλέπει σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης τις επόμενες δεκαετίες.