Η Ευρώπη στρέφει το βλέμμα στα νησιά – Τι προβλέπει το νέο σχέδιο της Κομισιόν, η Ελλάδα ακούει;

Μια νέα προσέγγιση για το μέλλον των ευρωπαϊκών νησιών και των παράκτιων περιοχών παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιχειρώντας για πρώτη φορά να διαμορφώσει ένα ενιαίο πολιτικό πλαίσιο που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των περιοχών αυτών σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές.

Η πρωτοβουλία αφορά άμεσα περισσότερους από 17 εκατομμύρια κατοίκους που ζουν σε περισσότερα από 4.000 νησιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και περίπου 95 εκατομμύρια πολίτες που διαμένουν σε παράκτιες περιοχές, οι οποίες εκτείνονται σε σχεδόν 70.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής σε 22 κράτη-μέλη.

Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η νησιωτικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας, η νέα στρατηγική αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αναγνωρίζει επισήμως προβλήματα που εδώ και δεκαετίες αναδεικνύουν οι νησιωτικές κοινωνίες.

Το κόστος της νησιωτικότητας στο επίκεντρο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η γεωγραφική απομόνωση δημιουργεί πρόσθετα βάρη για τους κατοίκους των νησιών. Πρόκειται για αυτό που διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΟΣΑ, περιγράφουν ως «κόστος νησιωτικότητας».

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το κόστος μεταφορών μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι ακόμη και 300% υψηλότερο σε σχέση με αντίστοιχες ηπειρωτικές περιοχές, ενώ οι δημόσιες δαπάνες ανά κάτοικο είναι συχνά αυξημένες κατά 30% έως 50%.

Την ίδια στιγμή, η στεγαστική πίεση αυξάνεται διαρκώς, με τις τιμές κατοικίας σε ορισμένους νησιωτικούς δήμους να βρίσκονται από 75% έως και 130% υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με άλλες περιοχές.

Οι τέσσερις άξονες για τα νησιά

Η νέα στρατηγική βασίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

– Οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία
– Ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική ανθεκτικότητα
– Κοινωνική συνοχή και δημογραφική σταθερότητα
– Ασφάλεια και ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις

Στο πλαίσιο αυτό, δίνεται έμφαση στη βελτίωση της συνδεσιμότητας, στην ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στη στήριξη της επιχειρηματικότητας και στη μείωση των αναπτυξιακών ανισοτήτων μεταξύ νησιωτικών και ηπειρωτικών περιοχών.

Δημογραφικό και κοινωνικές πιέσεις

Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης ότι πολλές νησιωτικές περιοχές αντιμετωπίζουν έντονα δημογραφικά προβλήματα.

Η έλλειψη προσιτής στέγασης, οι περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης και η έντονη εποχικότητα της οικονομίας οδηγούν συχνά νέους ανθρώπους να εγκαταλείπουν τα νησιά αναζητώντας καλύτερες προοπτικές στα μεγάλα αστικά κέντρα ή στο εξωτερικό.

Το φαινόμενο αυτό απασχολεί ιδιαίτερα και τις Κυκλάδες, όπου αρκετές τοπικές κοινωνίες βλέπουν τον μόνιμο πληθυσμό να συρρικνώνεται, παρά τη σημαντική τουριστική ανάπτυξη.

Οι οικονομικές ανισότητες

Η έκθεση της Κομισιόν καταγράφει επίσης μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών νησιών.

Σε χώρες όπως η Ιρλανδία και η Μάλτα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ βρίσκεται σημαντικά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, φτάνοντας στο 221% και 112% αντίστοιχα. Αντίθετα, στα περισσότερα ευρωπαϊκά νησιά το ΑΕΠ αντιστοιχεί μόλις στο 70% του μέσου όρου της ΕΕ.

Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στην αγορά εργασίας, με τα ποσοστά απασχόλησης να παρουσιάζουν μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ των νησιωτικών περιοχών.

Χωρίς νέο ταμείο, αλλά με υφιστάμενους πόρους

Παρά τις υψηλές προσδοκίες που δημιουργεί η νέα στρατηγική, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι δεν προβλέπεται η δημιουργία νέου ειδικού χρηματοδοτικού ταμείου για τα νησιά.

Η εφαρμογή των πολιτικών θα βασιστεί κυρίως σε υφιστάμενα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Συνοχής, τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα, καθώς και πόρους που σχετίζονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής για θέματα Συνοχής Ραφαέλε Φίτο υπενθύμισε ότι στο τρέχον δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027 προβλέπονται περίπου 12,5 δισεκατομμύρια ευρώ για τα ευρωπαϊκά νησιά μέσω των πολιτικών συνοχής.

Τι αλλάζει για τα ελληνικά νησιά

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζουν και οι αναφορές στις επικείμενες αναθεωρήσεις ευρωπαϊκών πολιτικών που επηρεάζουν άμεσα τη νησιωτικότητα.

Ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών Κώστας Κάδης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει τις επιπτώσεις που έχουν στα νησιά πολιτικές όπως το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), οι κανόνες για τα εναλλακτικά καύσιμα και το FuelEU Maritime, λαμβάνοντας υπόψη ζητήματα ανταγωνιστικότητας, συνδεσιμότητας και κόστους ζωής.

Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία ήδη επιτρέπει εξαιρέσεις για συγκεκριμένα νησιά, προκειμένου να διασφαλίζεται η απρόσκοπτη σύνδεσή τους με την ηπειρωτική χώρα.

Η νέα στρατηγική δεν λύνει άμεσα τα προβλήματα των νησιών. Ωστόσο, για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει με τόσο σαφή τρόπο ότι η νησιωτικότητα δεν αποτελεί απλώς γεωγραφικό χαρακτηριστικό, αλλά έναν καθοριστικό παράγοντα που επηρεάζει την οικονομία, την κοινωνία και την καθημερινότητα εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών.

Από το naxospress.gr