Η ελληνική ιστορία στην Αμερική είναι παλαιότερη από όσο νομίζετε

Άγαλμα του Δωροθέου Θεοδώρου, ή «Θεόδωρου Γκριέγκο», του πρώτου Έλληνα που έφτασε στην Αμερική. Το άγαλμα βρίσκεται στην παραλία Κλίαργουότερ της Φλόριντα. Πίστωση: Δημόσιο κτήμα/

Οι ιστορίες συχνά ακολουθούν μια αφήγηση, η οποία συχνά απλοποιείται ή επεξεργάζεται για λόγους συντομίας ή έμφασης. Η τυπική ελληνοαμερικανική ιστορική αφήγηση θα επικεντρωθεί στη μαζική μετανάστευση γενικά φτωχών Ελλήνων στις Ηνωμένες Πολιτείες στα τέλη του δέκατου ένατου και στις αρχές του εικοστού αιώνα, στην επιστροφή τους στη μάχη στους Βαλκανικούς Πολέμους και στους επακόλουθους διάφορους αγώνες με τη μισαλλοδοξία, ακολουθούμενους από την τελική αποδοχή και την οικονομική επιτυχία.

Σίγουρα, αυτό είναι το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας, και οι περισσότεροι Ελληνοαμερικανοί κατάγονται από διάφορα κύματα Ελλήνων του εικοστού αιώνα. Ωστόσο, αυτή δεν είναι ολόκληρη η ιστορία. Στην πραγματικότητα, δεν είναι καν κοντά.

Είναι γνωστό ότι οι Έλληνες έπλεαν με Ισπανούς κονκισταδόρες από τον 1500 και ότι ένας Έλληνας, ο Χουάν ντε Φούκα (ή Ιωάννης Φωκάς), έπλευσε τον Ειρηνικό και είχε ένα στενό, που βρισκόταν μεταξύ της πολιτείας της Ουάσινγκτον και της καναδικής επαρχίας της Βρετανικής Κολομβίας, το οποίο πήρε το όνομά του. Επιπλέον, στο Κλίαργουότερ της Φλόριντα, υπάρχει ένα άγαλμα του Θεόδωρου Γκριέγκο, ο οποίος λέγεται ότι ήταν ο πρώτος Έλληνας που πάτησε το πόδι του σε αυτό που αργότερα έγινε η Ηνωμένες Πολιτείες  το 1540.

Στη Φλόριντα, υπάρχει επίσης η αποικία της Νέας Σμύρνης, η οποία περιείχε μεγάλο αριθμό Ελλήνων και μπορεί να είναι η τοποθεσία του πρώτου ελληνικού σχολείου στην Αμερική. Ίσως, αυτοί οι Έλληνες οργάνωσαν ακόμη και κάποιο είδος εκκλησίας. Δεν υπάρχουν αρχεία για τέτοια εκκλησία ή εκκλησία, αλλά η απλή απουσία τεκμηρίωσης δεν αποκλείει από μόνη της κάποιο είδος θρησκευτικής ζωής μεταξύ αυτών των Ελλήνων. Τούτου λεχθέντος, η πρώτη σαφής Ορθόδοξη Εκκλησία στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν στη Νέα Ορλεάνη.

Ο ρόλος της Ύδρας

Σύμφωνα με τα Αρχεία της Αγίας Τριάδας στη Νέα Ορλεάνη, ο δεύτερος Έλληνας στη Νέα Ορλεάνη ήταν ο Υδραίος, Ανδρέας Δριτσάκης, γνωστός τοπικά ως Andrea Dimitry. Παντρεύτηκε την κόρη του πρώτου καταγεγραμμένου Έλληνα της Νέας Ορλεάνης, Miguel Dragon, το 1799, και η οικογένειά του έγινε εξέχουσα στην κοινωνία της Νέας Ορλεάνης.

Στην εποχή πριν από την Ελληνική Επανάσταση , και ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων, η Ύδρα και τα άλλα μικρότερα «Νησιά του Ναυτικού» του Αιγαίου – Σπέτσες, Ψαρά και Κάσος – αποτελούσαν μια από τις σημαντικότερες δυνάμεις του εμπορικού ναυτικού στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, αλλά ταξίδευαν επίσης στη Βόρεια και Νότια Αμερική. Ένας Υδραίος, ο Νικόλαος Κολμανιώτης (γνωστός ως Νικόλαος Χόρχε), έγινε βασική ναυτική προσωπικότητα στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας της Αργεντινής από την Ισπανία.

Οι Υδραίοι έπλεαν συχνά προς τα βασικά λιμάνια της Αμερικής στις αρχές του 1800, μεταφέροντας αρκετά συχνά ισπανικά εμπορεύματα και πλέοντας υπό οθωμανική ή ρωσική σημαία, ανάλογα με τις ανάγκες. Οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι οδήγησαν σε επικερδείς ευκαιρίες για τους Υδραίους, είτε σπάζοντας τους βρετανικούς αποκλεισμούς είτε χρησιμοποιώντας την ουδέτερη θέση τους ως Οθωμανοί υπήκοοι για να μεταφέρουν εμπορεύματα χωρίς να παρενοχλούνται στην ανοιχτή θάλασσα.

Ενώ αυτή η επαφή με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν ένα κύμα μετανάστευσης, ήταν, ωστόσο, αρκετά τακτική. Σύμφωνα με μια πηγή, αυτό είχε ως αποτέλεσμα καθηγητές του Χάρβαρντ να επισκέπτονται τις αποβάθρες της Βοστώνης για να ακούσουν πώς ακουγόταν η «σύγχρονη» ελληνική γλώσσα, δεδομένης της ποικίλης επάρκειάς τους στα αρχαία ελληνικά της κλασικής εκπαίδευσης.

Η Ελληνική Επανάσταση και η αντίδραση του λαού της Αμερικής

Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως και άλλες δυτικές δυνάμεις, δεν συμμετείχαν επίσημα στον Ελληνικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας, ο αμερικανικός λαός σίγουρα δεν ήταν ουδέτερος. Οι Αμερικανοί είδαν στη δεινή θέση των Ελλήνων μια παράλληλη πορεία με τον δικό τους αγώνα για την ανεξαρτησία, και εξέχοντες Αμερικανοί, όπως ο γερουσιαστής Ντάνιελ Γουέμπστερ, άσκησαν πιέσεις στους συναδέλφους του για την αναγνώριση του ελληνικού κράτους.

Άλλοι, όπως ο γιατρός και πολεμικός τεχνίτης από τη Βοστώνη, Σάμιουελ Γκρίντλεϊ Χάου, πολέμησαν και φρόντισαν τους τραυματίες στην Ελλάδα , όπως και δεκάδες άλλοι, συμπεριλαμβανομένων των Γουίλιαμ Ουάσινγκτον Τάουνσεντ, Τζορτζ Τζάρβις και του πρώην σκλάβου Τζέιμς Γουίλιαμς. Πολλοί είναι θαμμένοι σε ελληνικό έδαφος.

Άλλοι Αμερικανοί βοήθησαν και παρηγόρησαν τα ορφανά Ελληνικά παιδιά, πολλά από τα οποία έγιναν εξέχοντα στην αμερικανική πολιτική, τον στρατό και το εμπόριο. Η εμπειρία της επανάστασης ενθάρρυνε επίσης πολλούς Αμερικανούς να υποστηρίξουν την κατάργηση της δουλείας και την επέκταση των δικαιωμάτων των γυναικών στην πατρίδα τους. Μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών ήταν τα ορφανά Ελληνικά παιδιά, μερικά από τα οποία έγιναν εξέχοντα στο κίνημα της κατάργησης της δουλείας, στην πολιτική ή στη ναυτική θητεία.

Εμπορικές αποικίες και προξενεία

Τουλάχιστον από τις αρχές του 1800, οι μεγάλοι και παγκοσμίως δραστήριοι ελληνικοί εμπορικοί οίκοι, μαζί με τον ελληνικό εμπορικό στόλο με έδρα την Ύδρα , εγκαθίδρυσαν δοκιμαστικές δραστηριότητες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό ήταν πιο εμφανές στη Νέα Υόρκη, αλλά και, ολοένα και περισσότερο, στα λιμάνια του Νότου, όπως το Τσάρλεστον, η Σαβάνα και, πιο συγκεκριμένα, η Νέα Ορλεάνη.

Οι ελληνικοί εμπορικοί οίκοι βαμβακιού με γραφεία από τη Νέα Ορλεάνη μέχρι το Λίβερπουλ και από την Αλεξάνδρεια μέχρι την Καλκούτα δεν μπορούσαν να ξεφύγουν από την έλξη του «Βασιλιά Βαμβακιού». Αρκετά υποκαταστήματα μεγάλων οίκων, κυρίως ιδιοκτησίας Χίων, άνοιξαν καταστήματα στα βασικά λιμάνια του Νότου, και ιδιαίτερα στη Νέα Ορλεάνη . Με έντονη αίσθηση της πολιτικής και της ιστορίας, καθώς και του εμπορίου, πολλοί από αυτούς τους εμπόρους μετέφεραν τις δραστηριότητές τους στην Αίγυπτο καθώς ο Εμφύλιος Πόλεμος πλησίαζε και οι προμήθειες βαμβακιού θα μειώνονταν. Αυτό μπορεί να έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του πολέμου.

Φωτογραφία από τις αρχές του 1900. Η εκκλησία, που ιδρύθηκε το 1866, είχε ξύλινο σχέδιο με σανίδες, τυπικό για τις νότιες εκκλησίες της εποχής. Πίστωση: Public Domain

Άλλοι Έλληνες παρέμειναν στη Νέα Ορλεάνη και ίδρυσαν την πρώτη Ορθόδοξη Εκκλησία στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1866. Την ίδια περίπου εποχή, οι Έλληνες ανέβηκαν σιγά σιγά τον Μισισιπή στο Μέμφις και στη συνέχεια στο Σεντ Λούις, την τοποθεσία, στα τέλη της δεκαετίας του 1860, ενός ακόμη ελληνικού προξενείου. Οι Έλληνες πολέμησαν και στις δύο πλευρές του Εμφυλίου Πολέμου.

Αυτοί οι Έλληνες μπορεί να μην ήταν πολλοί σε αριθμό, αλλά, ως παγκόσμιοι έμποροι, ξεπερνούσαν κατά πολύ τον αριθμό τους και ήταν σεβαστοί από τους συμπολίτες ως σκληροί ανταγωνιστές και, αρκετά συχνά, ως σεβαστά μέλη της κοινότητάς τους. Όταν πέθανε ο πατέρας της πόλης και ιδρυτής της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας Νικόλαος Μπενάκι, η εφημερίδα New Orleans Times-Picayune θρήνησε τον θάνατό του και θρήνησε την έξοδο ορισμένων Ελλήνων εμπόρων βαμβακιού κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, των οποίων η «ψυχραιμία και η διορατικότητα» είχαν κερδίσει τον σεβασμό και τον θαυμασμό των πιο τολμηρών επιχειρηματιών.

Απηχώντας αυτό το συναίσθημα, η εφημερίδα New York Commercial and Financial Chronicle σχολίασε την επιρροή των Ελλήνων στο εμπόριο βαμβακιού, με ελληνικούς εμπορικούς οίκους στα λιμάνια του Νότου και «περίπου οκτώ έως δέκα στη Νέα Υόρκη». Αυτοί οι έμποροι ήταν μέρος ενός παγκόσμιου ελληνικού εμπορικού και ναυτιλιακού δικτύου που, μέχρι την εποχή του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου, ήταν πολύ κοντά στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ παράλληλα παρέμενε κοσμοπολίτικο και παγκόσμιο.

Ενώ οι έμποροι και διάφοροι άλλοι Έλληνες που εγκαταστάθηκαν στην Αμερική ήταν λίγοι σε αριθμό τον 1800, αποτελούσαν σίγουρα μια ισχυρή παρουσία στην κοινωνία. Ως κοινότητα με αίσθηση ιστορίας, θα ήταν καλό να θυμόμαστε αυτούς τους πρωτοπόρους στις ΗΠΑ όπως ακριβώς θυμόμαστε τη μαζική μετανάστευση του εικοστού αιώνα. Όλα αυτά αποτελούν μέρος της ελληνοαμερικανικής ιστορίας.

Πηγή: https://greekreporter.com/